Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 559/13 w sprawie ze skargi Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów - uchylił zaskarżoną decyzję.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
[...] w dniu 21 września 2005 r. złożył w Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...] wniosek o wpis na listę adwokatów.
Ostateczną uchwałą z dnia [...] czerwca 2006 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o odmowie wpisu Janusza [...] na listę adwokatów.
Po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1600/07 uchylił ww. uchwały uznając, iż organy samorządowe przedwcześnie stwierdziły brak rękojmi do wykonywania zawodu adwokata - bez wyczerpującej analizy materiału dowodowego.
Kasacja organu wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku została oddalona (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 594/08).
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej ostatecznie uchwałą z dnia [...] stycznia 2010 r. utrzymało w mocy uchwałę ORA w [...] o odmowie wpisu [...] na listę adwokatów. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podzieliło argumentację organu I instancji. Jednocześnie podkreśliło, że charakter pracy wykonywanej przez wnioskodawcę, tj. funkcjonariusza Policji w Komendzie Miejskiej Policji w [...] jak i jego wcześniejsze zatrudnienie w [...], nie może być zaliczone na jego korzyść, gdyż nie spełnia wymogów przepisu art. 66 ust. 1 pkt 4 b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 z późn. zm., dalej: Prawo o adwokaturze).
Po rozpatrzeniu odwołania [...] od ww. uchwały, Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2010 r. utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [...] stycznia 2010 r.
Wyrokiem z dnia 18 października 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1200/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2010 r. wskazując, że organ dopuścił się, mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy. Organ winien zatem ponownie dokonać analizy całego materiału dowodowego, która pozwoli na podjęcie właściwej decyzji, zgodnej z treścią art. 65 pkt 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie (Dz.U. z 2009 r. Nr 37, poz. 286), kierując się stosownymi wytycznymi wskazanymi m.in. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt 6/06.
Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 323/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2010 r.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko, iż do oceny prawnej wniosku [...] o wpis na listę adwokatów złożonego w dniu 21 września 2005 r. należało zastosować przepisy Prawa o adwokaturze, w brzmieniu sprzed 25 marca 2009 r. tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie. Podkreślił przy tym, że organy samorządu adwokackiego, oceniając wniosek [...] o wpis na listę adwokatów, winny oceniać przesłanki do uzyskania tego wpisu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze w brzmieniu z daty złożenia wniosku o wpis, przy czym oceniając kwestię spełniania przez ww. przesłanek dotyczących wpisu na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 25 marca 2009 r., zasadniczą rolę w ich interpretacji należy powierzyć wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 68 ust. 6a Prawa o adwokaturze oraz na podstawie art. 65 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze w brzmieniu określonym art. 1 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005 r., Nr 163, poz. 1361 z późn. zm.), uchylił uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [...] września 2009 r. o odmowie wpisu [...] na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Warszawie i wpisał [...] na listę adwokatów Okręgowej Izby Adwokackiej w [...].
Organ podkreślił, że dokonując analizy zatrudnienia skarżącego należało wziąć pod uwagę specyfikę tego zatrudnienia.
Organ oceniając dotychczasowe zachowanie [...], w tym przebieg jego pracy zawodowej podniósł, że podejmowane przez [...] czynności nie dotyczyły jedynie sfery prawa karnego, a wiązały się również z szeroko rozumianym prawem regulującym obrót gospodarczy. Ponadto udział skarżącego w programach pomocowych dla ofiar przemocy i ludzi dotkniętych patologią alkoholizmu i narkomanii wiązał się z praktycznym stosowaniem prawa. Z kolei opinie służbowe wskazują, że [...] nie był karany dyscyplinarnie, był natomiast wielokrotnie nagradzany za wykonywaną pracę.
Sąd I instancji uwzględniając skargę stwierdził że, Minister Sprawiedliwości nie posiada kompetencji do dokonania wpisu na listę adwokatów. WSA przypomniał, że organ uchylając uchwały organów samorządu adwokackiego obu instancji i wpisując [...] na listę adwokatów swoją kompetencję do wpisania kandydata na listę adwokatów wywodził z treści art. 68 ust. 6a Prawo o adwokaturze, w myśl którego od uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego Rodzaje rozstrzygnięć organu odwoławczego zawiera przepis art. 138 k.p.a. W myśl § 1 pkt 2 tego artykułu organ II instancji po rozpoznaniu odwołania władny jest uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie organu i instancji i orzec co do istoty sprawy. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 240/11.
WSA nie zgodził się z powyższym stanowiskiem, wskazując na odmienny pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 25 marca 2013 r. sygn. II GPS 1/13, w której NSA podkreślił, że: "rozpoznając odwołania, o których mowa w art. 68 ust. 6a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) oraz art. 31 ust. 2a ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) Minister Sprawiedliwości nie może zastosować art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i orzec co do istoty sprawy.
W świetle powyższego, w ocenie Sądu za zasadny należało uznać zarzut skargi, iż Minister Sprawiedliwości wydając decyzję reformatoryjną w niniejszej sprawie dopuścił się naruszenia art. 3 ust. 2 w związku z art. 68 ust. 6a ustawy o adwokaturze. W świetle bowiem powyższych rozważań organ ten nie ma kompetencji do dokonywania wpisu na listę adwokatów, zaś uprawnienia takie w myśl art. 68 ust. 2 Prawa o adwokaturze przysługuje wyłącznie Okręgowej Radzie Adwokackiej właściwej ze względu na miejsce złożenia wniosku o wpis.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Sprawiedliwości wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- - art. 170 w zw. z art. 134 § 1 i art. 153 p.p.s.a. poprzez naruszenie powagi rzeczy osądzonej wynikającej z prawomocnego wyroku z dnia 18 października 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1200/10 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym Minister Sprawiedliwości w toku ponownego postępowania zobowiązany został do dokonania ponownej analizy całego materiału dowodowego i podjęcia właściwej decyzji, zgodnej z treścią art. 65 pkt 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie (Dz.U. z 2009 r. Nr 37, poz. 286), kierując się stosownymi wytycznymi wskazanymi m.in. w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do bezpodstawnego uznania, że decyzja Ministra Sprawiedliwości naruszyła prawo w sytuacji, gdy jej wydanie było następstwem wiążących zaleceń Sądu;
- II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- - art. 3 ust. 2 w zw. z art. 68 ust. 6a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawa o adwokaturze poprzez błędną wykładnię, iż Minister Sprawiedliwości w toku postępowania odwoławczego nie jest uprawniony do wydania w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy i dokonania nią wpisu kandydata na listę adwokatów, w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy wprost przewidują taką kompetencję Ministra Sprawiedliwości.
Argumentację na poparcie zarzutów Minister Sprawiedliwości przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wniosło o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych, o których mowa w art. 174 p.p.s.a.
Zasadą jest, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej poza nieważnością postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu, a która w niniejszej sprawie nie występuje.
Zbędna jednak staje się ocena zasadności skargi kasacyjnej na obecnym etapie postępowania, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 25 marca 2013 r. sygn. II GPS 1/13 orzekł, że rozpoznając odwołania, o których mowa w art. 68 ust. 6a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) oraz art. 31 ust. 2a ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.), Minister Sprawiedliwości nie może zastosować art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i orzec co do istoty sprawy.
Sentencja powyższej uchwały oznacza, że wyrażony w niej pogląd prawny poparty szczegółowym uzasadnieniem stanowi stosownie do art. 269 § 1 p.p.s.a. moc wiążącą dla każdego składu orzekającego z prawem wykorzystania trybu przewidzianego w art. 269 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie nie widzi jednak podstaw do przyjmowania odmiennej wykładni prawa niż zaprezentowana w powołanej uchwale.
Z powyższego wynika, że Minister Sprawiedliwości nie jest organem uprawnionym do wydawania decyzji administracyjnej w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez dokonanie wpisu na listę adwokatów. Uprawnienia te przysługują wyłącznie Okręgowej Radzie Adwokackiej.
Przywołana uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznacza Ministrowi Sprawiedliwości kierunek postępowania (dotyczy identycznego stanu faktycznego jak w niniejszej sprawie), który został szczegółowo omówiony w jej uzasadnieniu.
Ponownie rozpoznając sprawę Minister Sprawiedliwości winien uwzględnić pogląd prawny wyrażony w powyższej uchwale.
Biorąc powyższe pod uwagę, w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.