Uzasadnienie
I
Zaskarżonym skargą kasacyjną postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę M. W. na informację Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach działania "Modernizacja Gospodarstw Rolnych". W komparycji wyroku Sąd I instancji oznaczył, że przedmiotem skargi jest "pismo" z dnia 28 maja 2009 r. o określonym numerze.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji dokonał wykładni art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64., poz. 427 ze zm. dalej: ustawa o wspieraniu (...) oraz art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 52 § 3 i art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., i wskazał, że stosownie do przytoczonych przepisów skarga do sądu administracyjnego przysługuje na informację o odmowie przyznania pomocy, a zatem w tej sprawie jest to pismo Prezesa ARiMR z dnia 23 grudnia 2008 r. Tymczasem skarżąca przedmiotem skargi uczyniła odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia 28 maja 2009 r.). Zauważając jednocześnie błędne pouczenie organu zawarte zarówno w informacji o odmowie przyznania pomocy jak i w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Sąd I instancji podniósł, iż może to być podstawa wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Jednocześnie eksponując zasadę skargowości, Sąd I instancji uznał, że w sytuacji takiego oznaczenia przedmiotu zaskarżenia zobligowany był na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucić skargę.
II
W skardze kasacyjnej M. W. zarzuciła postanowieniu naruszenie:
- - prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 22 ust 3 i ust 4 ustawy o wspieraniu (...) z art. 52 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że przepisy te nie odnoszą się do sytuacji, w której znalazła się skarżąca,
- - przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez przyjęcie zaistnienia innych przyczyn, dla których wniesienie skargi jest niedopuszczalne, a które to przyczyny tak pod względem faktycznym jak i jurydycznym nie miały miejsca.
Podnosząc te zarzuty skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu I instancji odrzucające skargę wniesioną przez skarżącą na informację Prezesa ARiMR o odmowie przyznania pomocy. Ustalając przedmiot zaskarżenia Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie zaskarżyła podlegającą kognicji sądu informację, lecz pismo stanowiące reakcję organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji bezkrytycznie przyjął, że przedmiot zaskarżenia został przede wszystkim wyznaczony poprzez wskazanie daty i numeru pisma podanych w petitum skargi, a pominął zupełnie te jej elementy, które wskazują, że skarżąca kwestionuje odmowę przyznania jej pomocy w ramach działania "Modernizacja Gospodarstw Rolnych".
Pomoc, o którą ubiegała się skarżąca, stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy o wspieraniu (...) jest przyznawana na podstawie umowy. W przypadku braku podstaw do przyznania pomocy podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę o odmowie przyznania pomocy z podaniem przyczyn odmowy. Na tę informację, zgodnie z ust. 3 tego przepisu przysługuje skarga do sądu administracyjnego na zasadach i trybie określonym dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Wobec takiej regulacji zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być jedynie akt (w tym wypadku informacja z dnia 23 grudnia 2008 r.) wydany w oparciu o art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu (...)., a nie odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Analizując skargę wniesioną do Sądu I instancji przyjąć należy, że zarówno jej treść jak i wskazanie w petitum, że przedmiotem skargi jest odmowa przyznania pomocy w ramach działania "Modernizacja Gospodarstw Rolnych" wskazuje na to, iż mimo błędnych oznaczeń w zakresie daty i numeru zaskarżonego pisma, w istocie przedmiotem skargi był akt wskazany w art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu (...).
Zasada skargowości nie zwalniała Sądu I instancji, przy tak zredagowanej skardze i istnieniu ewentualnych wątpliwości co do jej przedmiotu, od obowiązku wezwania skarżącej do sprecyzowania skargi z wykorzystaniem instrumentu określonego w art. 6 p.p.s.a.
Nie można przy tym nie zauważyć, że strona skarżąca konsekwentnie stosowała się do pouczeń zawartych w informacji i odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i w obydwu przypadkach została błędnie pouczona o przysługujących jej prawach. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pouczenie skarżącej przez Sąd I instancji, iż jest okolicznością uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w realiach tej sprawy było zbędne, albo przynajmniej przedwczesne, skoro z treści skargi wynikało wprost, iż jej przedmiotem jest informacja o odmowie udzielenia pomocy.
Jednocześnie należy wskazać, iż nadrzędną wartością konstytucyjną w postępowaniu sądowym jest umożliwienie stronie obrony i dochodzenia swoich praw w zakresie wynikającym z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, jak i z mającej swe źródło w klauzuli demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przezeń prawa, w tym przeświadczenia obywatela, iż organy administracji, kierując się zasadami postępowania administracyjnego, powinny w taki sposób prowadzić postępowanie, które zapewni jednostce efektywną ochronę sądową jej konstytucyjnych praw i wolności w relacji z organami administracji publicznej.
Z tych wszystkich względów, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.