Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 lipca 2020 r. (sygn. akt III SA/Po 878/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej zwany "WSA" lub "Sąd I instancji"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej zwanej "ppsa") oddalił skargę F. Sp. z o.o. w P. (dalej zwaną "Spółką" lub "Skarżącą") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej zwanego "Dyrektorem IAS") z 18 października 2019 r. (nr 3001-IOA.4246.53.2019.AL) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
WSA orzekał w następującym stanie sprawy.
Dnia 1 grudnia 2016 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę przestrzegania przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm.; dalej zwanej "ugh") na stacji benzynowej przy [...] w K. (dalej zwanej "Lokalem"), w którym działalność gospodarczą prowadziła Spółka. Ustalili, że znajdują się tam trzy urządzenia o nazwie Silver Shark bez numerów poświadczenia rejestracji, charakterystycznych dla tego rodzaju urządzeń eksploatowanych zgodnie z przepisami ugh. Dwa urządzenia były włączone i gotowe do gry.
Kontrolowane automaty nie zostały zarejestrowane przez Naczelnika Urzędu Celnego, a Spółka nie posiadała niezbędnej koncesji lub zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych lub gier na automatach.
W drodze eksperymentu funkcjonariusze ustalili, że gry oferowane na tych urządzeniach są grami na automatach w rozumieniu ugh – były urządzane o wygrane rzeczowe lub pieniężne, zawierały element losowości i były możliwe jedynie po zasileniu automatów środkami finansowymi (na dwóch urządzeniach eksperyment był wykonany w dniu kontroli, w stosunku do trzeciego urządzenia – nieczynnego w dniu kontroli – biegły sądowy wydał opinię z 2 stycznia 2018 r. stwierdzając, że prowadzone na nim gry wyczerpują definicję gry na automatach, o których mowa w ugh).
Przedmiotowe automaty zostały wstawione do Lokalu na podstawie umowy podnajmu części Lokalu użytkowego zawartej 30 lipca 2015 r. w W. pomiędzy C. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (Najemca) a Skarżącą.
Z analizy umowy najmu wynika, że Najemca wynajął od Skarżącej część powierzchni (10 m²) w Lokalu, w celu prowadzenia własnej działalności gospodarczej. Najemca zobowiązał się do płatności czynszu w wysokości 300 zł netto miesięcznie, powiększony o podatek VAT (§ 5 ust. 1). Poza czynszem najmu Najemca nie był zobowiązany do uiszczania żadnych dodatkowych opłat, w tym opłaty za energię elektryczną (§ 5 ust. 3). Wynajmujący (Skarżąca) zobowiązał się do dostarczania energii elektrycznej do wynajętej powierzchni. Umowa została zawarta na czas nieoznaczony, a w razie rozwiązania umowy najmu Najemca został zobowiązany do wydania przedmiotu najmu w stanie niepogorszonym w terminie 3 dni (§ 7 ust. 1 i 2).
Naczelnik Wielkopolskiego Urzędu Celno – Skarbowego w Poznaniu 9 maja 2017 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia Skarżącej kary pieniężnej w trybie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh.
W toku postępowania, postanowieniem z 4 stycznia 2019 r., Naczelnik Wielkopolskiego Urzędu Celno – Skarbowego w Poznaniu (dalej zwany "Naczelnikiem WUCS") dołączył do akt sprawy jako materiał dowodowy materiały z akt postępowania przygotowawczego nr RKS 675/2016/394000, w tym m.in.: protokół oględzin z 1 grudnia 2016 r., protokół przesłuchania świadka: M. J., W. P. i D. S. z 7 lutego 2017 r., protokół przesłuchania świadka J. O., pismo Skarżącej z załączoną umową dzierżawy z 1 grudnia 2016 r. oraz umową podnajmu części Lokalu z 30 lipca 2015 r.
Świadek D. S. stwierdził, że "grałem na automacie w lokalu przy stacji paliw przy [...] w dniu 9 grudnia 2016 r. (...) grałem kilka razy przedtem (...) gram jakoś raz na trzy miesiące (...). Zdarzało się, że automat nie wypłacił pieniędzy. (...) Jak była większa wygrana do wypłaty to szedłem do obsługi najczęściej stacji paliw i zgłaszałem to obsłudze. Oni zapisywali kwotę wygranej na kartce. Po kilku dniach pieniądze były na nazwisko do odbioru. Pieniądze wypłacała obsługa stacji paliw."
Decyzją z 14 lutego 2019 r. Naczelnik WUCS wymierzył Skarżącej karę pieniężną w wysokości 36 000 zł z tytułu urządzania gier na trzech automatach SILVER SHARK (bez numeru).
Skarżąca złożyła odwołanie od tej decyzji.
Decyzją z 18 października 2019 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika WUCS. Uznał w szczególności, że Skarżąca jest podmiotem urządzającym gry na ww. automatach, gdyż zapewniła warunki do wstawienia i eksploatacji automatów w swoim Lokalu, wydzielając miejsce z dostępem dla osób trzecich, dostarczając energię elektryczną i pośrednicząc w wypłacie wygranych. Gdyby nie zgodziła się na najem powierzchni pod automaty nie miałoby miejsce urządzanie gier.
Skarżąca złożyła do WSA skargę na decyzję Dyrektora IAS. Zarzuciła naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ugh oraz art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 201; dalej zwana "Op"), a także art. 180 §1, art. 187 §1 i art. 229 OP.
WSA oddalił skargę.
Zdaniem WSA, decyzje obu organów zostały wydane w postępowaniu prowadzonym zgodnie z przepisami postępowania podatkowego.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że Skarżąca aktywnie uczestniczyła w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmowała określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także ze stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używania do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Skarżąca, na podstawie umowy z 30 lipca 2015 r. między stroną a C. sp. z o. o. w W. a Spółką, wynajęła część powierzchni Lokalu o powierzchni 10 m² w celu prowadzenia przez najemcę działalności gospodarczej. Skarżąca miała z tego tytułu otrzymywać miesięczny czynsz w wysokości 300 zł. Poza czynszem Najemca nie był zobowiązany do uiszczania żadnych opłat, w tym za energię elektryczną.
O aktywnym udziale strony w urządzaniu gier świadczą też, w opinii WSA, wiarygodne zeznania świadka D. S., który potwierdził, że grał na automacie w Lokalu oraz że obsługa stacji paliw pośredniczyła w wypłacie wygranej.
Zdaniem WSA, nie można zgodzić się z twierdzeniem Skarżącej, że nie wiedział o funkcjonowaniu automatów do gier, skoro automaty stały w Lokalu, w którym prowadził działalność.
Sąd I instancji stanął na stanowisku, że nie było potrzeby przeprowadzania przesłuchań, o które Skarżąca wnosiła w skardze tj. pracowników stacji paliw na okoliczność, kto urządzał gry w przedmiotowym Lokalu.
Zdaniem WSA, organy słusznie bowiem przyjęły, że materiały zgromadzone w toku postępowania karnoskarbowego mogą stanowić dowód w postępowaniu podatkowym (art. 181 Op). W aktach sprawy znajdują się m.in. protokół przesłuchania pracownika stacji benzynowej J.O.
WSA zaznaczył także, że dla rozstrzygnięcia nie ma znaczenia, czy w analogicznym stanie faktycznym organ w innym postępowaniu dotyczącym Skarżącej umorzył postępowanie uznając, że nie urządza ona gier na automatach. Kontrola działania organu w innej sprawie wykracza poza granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 ppsa.
Zdaniem Sądu I instancji, w przypadku odpowiedzialności administracyjnej nie bada się stosunku sprawcy do czynu. Odpowiedzialność tego rodzaju (obiektywna) wyklucza także możliwość różnicowania sankcji ze względu na stopień winy i umożliwia jej niezróżnicowanie ze względu na inne okoliczności. Winę zaś uwzględnia się w postępowaniu karnoskarbowym.
Zdaniem WSA, nie jest też zasadny zarzut podwójnego ukarania za ten sam czyn.
W świetle powyższego WSA uznał, że wymierzenie kary w wysokości określonej przepisem art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh było uzasadnione.
Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
Na podstawie art.174 pkt 2 ppsa
1. naruszenie przepisu art. 3 §1 ppsa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w nienależytej kontroli nad prawidłowością postępowania przeprowadzonego przez Dyrektora IAS, który wydał zaskarżoną decyzję, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji wydanej przy naruszeniu przepisów postępowania oraz naruszeniu prawa materialnego;
2. naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 122, art. 187 § 1, 180 § 1 oraz art. 229 Op, które miało istotny wpływ na wynik sprawy polegające na jego bezzasadnym niezastosowaniu, a w konsekwencji nieuchyleniu zaskarżonej decyzji w całości pomimo tego, że nie podjęto czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co prowadziło do przyjęcie błędnego ustalenia, że Skarżąca jest podmiotem urządzającym gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh;
3. naruszenie przepisu art. 151 ppsa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na bezzasadnym zastosowaniu tego przepisu i oddaleniu skargi pomimo tego, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszeniem prawa materialnego, wobec czego skarga powinna zostać uwzględniona;
4. naruszenie przepisu, art. 141 § 4 ppsa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez bardzo lakoniczne uzasadnienie okoliczności faktycznych, które doprowadziły WSA do wniosku, że spełniona została przesłanka odpowiedzialności Skarżącej w postaci urządzania gier na automatach.
Na podstawie art.174 pkt 1 ppsa
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, a to art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh poprzez przyjęcie, że Skarżąca była podmiotem urządzającym gry albowiem to ona wynajęła powierzchnię dzierżawionego przez nią Lokalu w sytuacji, kiedy nie podejmowała ona jakichkolwiek aktywnych działań dotyczących zorganizowania przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach, a ponadto poprzez przyjęcie, że do wymierzenia kary pieniężnej nie jest konieczne wykazanie winy Skarżącej.
W uzasadnieniu Skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS, zastępowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, przeprowadzenie rozprawy i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, przy czym na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Wobec tego, że taka sytuacja wystąpiła w tej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok WSA, w którym Sąd I instancji, oddalając skargę, zaaprobował ustalenia organów, że Skarżąca urządzała gry na automatach, w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 ugh, poza kasynem gry. Okoliczność, że gry te były grami na automatach w rozumieniu tej ustawy nie została zakwestionowana w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 ppsa. Przepis art. 174 pkt 1 ppsa przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego: błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 ppsa – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna Skarżącej nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego.
Zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do podważenia stanowiska WSA, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora IAS w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry stwierdził, że decyzja ta nie narusza prawa. W ocenie WSA, przeprowadzone przez organy ustalenia faktyczne uzasadniały przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają przedstawionego stanowiska WSA.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa (pkt 4 petitum skargi kasacyjnej). Zgodnie z art. 141 § 4 ppsa "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania." W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podnoszono, że art. 141 § 4 ppsa określa niezbędne elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, do których zalicza się zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zdanie drugie tego przepisu dotyczy sytuacji, gdy w wyniku uwzględnienia skargi, sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji i przewiduje, że uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 nr 3, poz. 39; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08; treść tego, jak i dalej wskazywanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.
Uwzględniając powyższe uwagi Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymienione w art. 141 § 4 ppsa elementy konstrukcyjne uzasadnienia: przedstawia stan sprawy przyjęty za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, prezentuje zarzuty skargi, wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest również zasadny zarzut naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej wskazany w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu, WSA prawidłowo uznał, że organy administracji w tej sprawie należycie wypełniły obowiązki wynikające z art. 122 ("W toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym"), art. 187 § 1 ("Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy"), art. 180 § 1 ("Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.") oraz art. 229 ("Organ odwoławczy może przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.") Op.
Należy podkreślić, że zgodnie z zasadami postępowania przed sądami administracyjnymi podstawą ich orzekania są akta sprawy administracyjnej wraz z materiałem dowodowym zgromadzonym przez organy, w toku całego postępowania toczącego się na drodze administracyjnej. W związku z tym w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz bada, czy w trakcie postępowania administracyjnego zostały ujawnione wszystkie istotne dla wydania decyzji okoliczności, czy były przez organ uwzględnione przy wydaniu orzeczenia i w jaki sposób zostały ocenione.
WSA dokonał należytej kontroli przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że zostały wzięte pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy: protokół przeprowadzonej kontroli w Lokalu Skarżącej, podczas której stwierdzono obecność podłączonych do sieci elektrycznej urządzeń; przeprowadzony eksperyment, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2009 r., Nr 168, poz. 1323), w wyniku którego jednoznacznie uznano ww. urządzenia za automaty do gier w rozumieniu art. 2 ust. 5 ugh; fakt, że automaty nie były zarejestrowane;
Ponadto, w toku postępowania, organ dołączył do akt sprawy jako materiał dowodowy, materiały z akt postępowania przygotowawczego nr RKS 675/2016/394000, w tym m.in.:
- • protokół oględzin z 1 grudnia 2016 r.,
- • protokół przesłuchania świadka: M. J., W. P. i D. S. z 7 lutego 2017 r.,
- • protokół przesłuchania świadka J. O.,
- • pismo Skarżącej z załączoną umową dzierżawy z 1 grudnia 2016 r. oraz umową podnajmu części Lokalu z 30 lipca 2015 r.
Postanowienia umowy podnajmu z 30 lipca 2015 r. zostały poddane analizie. W umowie tej postanowiono m.in., że obowiązkiem Skarżącej jako wynajmującej będzie dostarczenie energii elektrycznej do wynajmowanej powierzchni.
Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że o aktywnym udziale strony w urządzaniu gier na automatach świadczą między innymi właśnie wiarygodne zeznania świadka D. S., na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Z kolei zebrany już i znajdujący się w aktach materiał dowodowy (materiały zgromadzone w postępowaniu karnoskarbowym mogą stanowić dowód w postępowaniu podatkowym), powoduje, że nie było potrzeby przeprowadzenia kolejnych przesłuchań, o których Skarżąca nadmieniała w skardze. Materiały te pośrednio wskazują, że w wynajmowanym pomieszczeniu na stacji paliw znajdowały się automaty.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 151 oraz art. 3 § 1 ppsa. Zarzut oparty o art. 3 § 1 ppsa mógłby zostać uznany za zasadny, gdyby Sąd uchylił się od wykonania funkcji kontroli działania administracji publicznej, nie wykonując tej kontroli przez rozpoznanie skargi. Tymczasem w sprawie WSA działał w granicach swojej kognicji, wskazanej w art. 3 § 2 pkt 3 ppsa. Oddalając skargę zastosował także środek kontroli przewidziany w art. 151 ppsa, a tym samym zachował się zgodnie z art. 3 § 1 ppsa. Art. 3 § 1 ppsa jest przepisem ogólnym stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepisu tego nie może zatem naruszyć sąd, który rozpoznał skargę, tylko z tego względu, że wydał rozstrzygnięcie niezgodne z żądaniem skargi
Wobec tego, że zarzuty skargi kasacyjnej odnośnie do naruszeń przepisów o charakterze procesowym okazały się nietrafne, podstawą do ocen w zakresie prawa materialnego będzie stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym i zaakceptowany przez WSA.
Niezasadny jest także zarzut postawiony w petitum skargi kasacyjnej, w którym autor skargi kasacyjnej kwestionuje przyjęcie przez WSA, że Skarżąca była urządzającą gry na automatach.
Należy stwierdzić, że ustawa o grach hazardowych nie zawierała legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługiwała się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres tego pojęcia. Na ich podstawie zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (por. np. wyroki NSA: z 30 sierpnia 2018 r., sygn. II GSK 1915/17; z 27 lutego 2019 r., sygn. II GSK 5042/16). Urządzającym grę jest więc ten podmiot, który zapewnia (stwarza, organizuje) warunki umożliwiające udział w grze na automatach prowadzonej poza kasynem gry.
Mając na uwadze przedstawione wyżej, a skutecznie niezakwestionowane rozumienie "urządzania gier" – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – dokonana przez organy i zaakceptowana przez Sąd I instancji, subsumcja zachowania strony skarżącej pod regulację wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, jest prawidłowa, gdyż ogół ustaleń dotyczących roli Skarżącej w organizowaniu przedsięwzięcia hazardowego pozwalał na przyjęcie, że była ona urządzającą gry w rozumieniu ugh.
Powyższa wykładnia determinowała zakres ustaleń faktycznych, jakie musiały być poczynione, aby uprawnione było zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh w odniesieniu do konkretnego podmiotu. Obowiązkiem organów administracji było zatem zweryfikowanie, czy działania, które Skarżąca podejmowała w odniesieniu do automatów do gier usytuowanych na wynajętej przez nią części powierzchni skontrolowanego Lokalu, wskazywały na aktywny udział Skarżącej w organizowaniu gier na tych automatach.
Przede wszystkim należy zauważyć, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej ustalenie, że Skarżąca podejmowała czynności pozwalające uznać ją za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nie wynika jedynie z faktu zawarcia umowy najmu i oddania na jej podstawie powierzchni innemu podmiotowi do prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd I instancji słusznie wskazał na poczynione w oparciu o zapisy zawartej przez Skarżącą umowy ustalenia organów, że Skarżąca, nie tylko oddała część powierzchni Lokalu ale nadto zobowiązała się m. in. do dostarczania energii elektrycznej. Z zeznań świadka dodatkowo wynika, że pracownicy stacji benzynowej pośredniczyli w wypłacie wygranej. W konsekwencji uprawniona jest ocena, że Skarżąca była podmiotem urządzającym gry na automatach w rozumieniu ugh, a tym samym podlegała karze pieniężnej, stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh.
Całkowicie bezpodstawne są argumenty zawarte w skardze kasacyjnej, zmierzające do wykazania, że w sprawie błędnie przyjęto, iż do wymierzenia kary pieniężnej nie było konieczne wykazanie winy Skarżącej. Należy podkreślić, że nałożona na Skarżącą kara pieniężna jest sankcją o charakterze administracyjnym, za naruszenie ustawowego zakazu (urządzania gier na automatach poza kasynem gry) i w art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt oraz art. 90 ust. 1 ugh sankcja ta została ukształtowana jako obligatoryjna ("karze pieniężnej podlega" i "wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w (...) w ust. 1 pkt 2 wynosi 12 000zł od każdego automatu", "kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego (...)"), co oznacza, że już tylko stwierdzenie przez organ wystąpienia stanu faktycznego stypizowanego w przepisach prawa powszechnie obowiązującego obligowało go do wymierzenia sankcji.
Słusznie zatem WSA stwierdził, że ukształtowana jako obiektywna odpowiedzialność administracyjna wyklucza w tym przypadku badanie stosunku sprawcy do czynu, wyklucza także możliwość różnicowania sankcji ze względu na stopień winy. Argumentacja wnoszącego skargę kasacyjną odwołująca się do odpowiedzialności za przestępstwa i wykroczenia skarbowe, jest nieprzystająca do ocenianego przypadku, także i z tej przyczyny, że dotyczy odpowiedzialności osób fizycznych, gdy tymczasem w sprawie podmiotem na który nałożono karę administracyjną jest osoba prawna.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 z późn. zm.). Zasądzona kwota 2700 zł stanowi zwrot kosztów pełnomocnika organu, który nie występował przed WSA, z tytułu sporządzenia i wniesienia w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną (pkt 2 sentencji).