Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 października 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 687/15 oddalił skargę [A.] Sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej: skarżąca lub Spółka) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Prezes NFZ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ (dalej Dyrektor OW NFZ) z dnia [...] stycznia 2014 r., którą organ, stosując przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e/ i art. 109 ust. 5 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) oraz art. 734 § 1 w zw. z art. 750 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.; dalej: k.c.), stwierdził, że G. N. (dalej: zainteresowany) podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, zawartej ze skarżącą w okresie od 1 października 2011 r. do 31 lipca 2012 r.
Jak wyjaśnił Prezes NFZ, przedmiotem spornej umowy cywilnoprawnej nazwanej "umową o dzieło", było "zapakowanie 7500 szt. woreczków mix-u", co wskazuje, że zawarta umowa była umową o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W ocenie organu umowa zawarta przez Spółkę z zainteresowanym nie może być uznana za umowę o dzieło. Istotny bowiem był nie jej wynik, ale podejmowane w jej ramach czynności i działania powtarzalne. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na brak możliwości poddania rezultatu zawartej umowy testowi na istnienie wad fizycznych, a także powiązanie wynagrodzenia z wykonywaniem określonych czynności oraz wskazał, że zainteresowany nie podlegał odpowiedzialności za wady dzieła wobec osób trzecich. Zdaniem organu nie była to więc umowa rezultatu, co jest charakterystyczne dla umowy o dzieło – niestanowiącej tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.
W uzasadnieniu skargi na powyższe orzeczenie skarżąca podniosła, że w toku analizy zawartej umowy pominięto jej charakter prawny i wolę stron. Wskazała, że umowa o dzieło nie musi mieć charakteru twórczego, co zostało dopuszczone orzecznictwem Sądu Najwyższego, a skutkiem wykonania takiej umowy ma być dostrzegalna zmiana w świecie zewnętrznym. Skarżąca zarzuciła również pominięcie odbioru przez zamawiającego rezultatu wykonanych prac oraz wskazała, że z zawartej umowy jednoznacznie wynikało, iż wolą stron jest osiągnięcie określonego rezultatu, a nie dołożenie należytej staranności.
W odpowiedzi Prezes NFZ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Uczestnik postępowania nie zajął stanowiska w sprawie.
Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) WSA uznał za uprawnioną ocenę organu, że zawarta pomiędzy stronami umowa nie przewidywała określonego rezultatu w postaci zindywidualizowanego dzieła, w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Umówiona praca sprowadzała się do wykonywania czynności faktycznych w postaci zapakowania w okresie od 1 października 2011 r. do 31 lipca 2012 r. 7500 sztuk mix-u. W samej umowie nie wskazano, na czym dokładnie polegały obowiązki zainteresowanego, czym były wskazane w niej "mix-y", które miał zapakować. W toku postępowania ustalono, że "zapakowanie mix-u" polegało na "rozważeniu składowych mix-u i wybraniu odpowiednich składników w zależności od wielkości opakowania, zgodnie z recepturą i złożeniu do worka foliowego lub innego opakowania typu; tuba, miseczki, wiaderka".
Sporna umowa, wbrew nazwie, nie była umową o dzieło, lecz składała się z szeregu określonych czynności starannego działania i jak prawidłowo stwierdził organ, czynności te nie były charakterystyczne dla umowy o dzieło w rozumieniu art. 627 k.c. Natomiast sporna umowa przez organ została zakwalifikowana jako umowa o świadczenie usług, do której mają zastosowanie przepisy o zleceniu w myśl art. 750 k.c.
Zdaniem Sądu cel i przedmiot wskazanej umowy nie budzą wątpliwości interpretacyjnych, a dokonana przez organ ocena materiału dowodowego pod kątem rzeczywistego jej charakteru jest prawidłowa i znajduje oparcie w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Sąd nie podzielił także sformułowanych w skardze zastrzeżeń strony dotyczących sposobu prowadzenia postępowania dowodowego oraz jego wyników.
Skargą kasacyjną [A.] Sp. z o.o. z siedzibą we W. domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:
- 1. art. 627 k.c. w zw. z art. 3531 k.c. i błędną ocenę, że strony nie zawarły umowy o dzieło, choć jej treść odpowiada wskazanym wyżej normom, a umowę o świadczenie usług (umowę zlecenia);
- 2. art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e/ ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, poprzez błędne zastosowanie tego przepisu i objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym umowy o dzieło, która temu ubezpieczeniu nie podlega.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka podniosła, że bezzasadnie organy i Sąd przyjęły, wbrew treści zawartych umów i wbrew ich charakterowi, że nie są to umowy o dzieło, lecz działania wykonywane w ramach świadczenia usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.). Przy analizie sprawy pominięto treść zawartych umów, ich charakter prawny oraz wolę stron. Nie budzi wątpliwości, że dzieło które stanowi przedmiot świadczenia przyjmującego zamówienie może mieć charakter materialny. Wskazać trzeba, że wszystkie czynności określone w umowach o dzieło, zawartych przez skarżącą mają charakter materialny.
Prezes NFZ nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Uczestnik postępowania również nie ustosunkował się do skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Zarzuty skargi kasacyjnej podnoszą naruszenie przepisów prawa materialnego, po pierwsze art. 627 k.c. w zw. z art. 3531 k.c. przez błędną ocenę, że strony nie zawarły umowy o dzieło, choć jej treść odpowiada wskazanym wyżej normom, a umowę o świadczenie usług (umowę zlecenia) oraz art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e/ ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, poprzez błędne zastosowanie tego przepisu i objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym umowy o dzieło, która temu ubezpieczeniu nie podlega. W uzasadnieniu tych zarzutów skarżąca odwołała się przede wszystkim do okoliczności faktycznych sprawy, tj. nieuznania przez organ spornej umowy zawartej przez skarżącą z zainteresowanym za umowę o dzieło. Jak wynika z dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej, w ocenie autora skargi kasacyjnej organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sprawie, lecz bezkrytycznie oparły się na ustaleniach ZUS, które nie są podstawą do wydania decyzji o objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym.
Skarżąca podniosła ponownie, że sprawy dotyczące oceny charakteru umów toczą się przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu. Do czasu zakończenia tych postępowań nie sposób przyjmować, że odbiegająca od woli stron ocena zawartych umów dokonana przez ZUS jest prawidłowa. Prowadzenie postępowania w sprawie jest przedwczesne i nie ma oparcia w faktach. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji zbagatelizował te uchybienia, choć mają one istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Biorąc pod uwagę tak skonstruowane zarzuty skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), która w tej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że Sąd nie może zajmować się kwestiami, które nie znajdują odpowiedniego odzwierciedlenia w zarzutach skargi kasacyjnej. W tym przypadku nie może zajmować się okolicznościami faktycznymi, tj. oceną charakteru prawnego zawartej przez skarżącą Spółkę umowy, ponieważ w skardze kasacyjnej nie postawiono odpowiednich zarzutów naruszenia prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Drogą zarzutów naruszenia prawa materialnego nie można bowiem kwestionować ustaleń i ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy. Jest to dopuszczalne jedynie w ramach drugiej podstawy skargi kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Naruszenia prawa materialnego w postaci błędnego zastosowania pozostają w związku z ustaleniami dotyczącymi okoliczności faktycznych sprawy.
Niemniej jednak dla skuteczności zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego niezbędne jest jednoczesne podniesienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania przez niedostateczne, czy błędne ustalenie i ocenę okoliczności faktycznych sprawy. Jeżeli w skardze kasacyjnej tego nie uczyniono, NSA jest obowiązany przyjąć, że wnoszący skargę kasacyjną nie podważa ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że pomimo wyrażonych przez autora skargi kasacyjnych ocen i poglądów co do nieprawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, stanowisko organu i Sądu I instancji co do tego, że sporna umowa stanowi w istocie umowę o świadczenie usług nie zostało zakwestionowane. Autor skargi kasacyjnej nie powiązał bowiem tych twierdzeń z żadnym zarzutem naruszenia przepisów prawa procesowego.
Z tej przyczyny skargę kasacyjną należało uznać za nieuzasadnioną z powodu niewłaściwie sformułowanych w niej zarzutów.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.).