Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z 10 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 422/11, odrzucił skargę W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
W wyniku złożenia przez W. K. skargi na wskazaną wyżej decyzję, został on wezwany – zarządzeniem z dnia 16 września 2011 r. – do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 6 października 2011 r., zatem termin do uiszczenia wpisu upływał w dniu 13 października 2011 r. W tym dniu skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 28 marca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu I instancji z dnia 6 lutego 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W związku z tym, zarządzeniem z dnia 15 maja 2012 r., wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 16 września 2011 r.
Postanowieniem z dnia 1 października 2012 r. Sąd I instancji nie uwzględnił kolejnego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 21 listopada 2012 r., oddalił zażalenie na powyższe postanowienie.
Wobec wcześniejszego, bezskutecznego wezwania skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wpisu, odmowy przyznania prawa pomocy oraz z uwagi na brzmienie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 10 grudnia 2012 r., odrzucił skargę W. K. Następnie, w wyniku złożenia przez skarżącego trzeciego wniosku o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r. uchylił zaskarżone postanowienie Sądu I instancji z dnia 23 września 2013 r. i przyznał W. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 10 grudnia 2012 r. o odrzuceniu skargi, złożył ustanowiony z urzędu pełnomocnik W. K., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w tej sprawie, z uwzględnieniem podatku VAT, które nie zostały zapłacone w całości lub w części. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), poprzez ich nietrafne zastosowanie i odrzucenie skargi, w sytuacji gdy skarżący nie został wezwany do zapłaty wpisu od skargi po oddaleniu, postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2012 r., zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 1 października 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy.
Na tym etapie, skarżący nie otrzymał wezwania do usunięcia braków skargi, tj. wezwania do zapłaty wpisu, nie był pouczony o terminie wpłaty oraz skutkach jego niezachowania. Ma to znaczenie, gdyż działał on osobiście, bez pomocy prawnej. Naruszenie ww. przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do odrzucenia skargi bez wymaganego wezwania skarżącego do jej opłacenia na danym etapie postępowania i zamknęło drogę do kontroli legalności działalności administracji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W sytuacji, gdy opłata taka nie została uiszczona, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Prawidłowo zatem wezwano skarżącego do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego od wniesionej skargi (zarządzeniem z dnia 16 września 2011 r.,), pod rygorem jej odrzucenia. Rygor ten wynika z treści § 3 art. 220 cyt. ustawy, który stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Prawidłowo również Sąd I instancji wezwał skarżącego do wykonania, w terminie 7 dniu, ww. zarządzenia w dniu 15 maja 2012 r. – po negatywnie rozpoznanym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wezwanie to skarżący odebrał w dniu 6 czerwca 2012 r. (k. 49 akt sądowych), zatem termin do wykonania zarządzenia upływał w dniu 12 czerwca 2012 r. Skarżący w tym terminie wprawdzie wpisu od skargi nie uiścił, ale złożył kolejny wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. W związku z tym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, po uprawomocnieniu się postanowienia o odmowie przyznania mu prawa pomocy, należało ponownie wezwać skarżącego do wykonania zarządzenia z dnia 16 września 2011 r., czego jednak Sąd I instancji nie uczynił. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wprost nie wynika, w jakim terminie, w okolicznościach tej sprawy, skarżący powinien był wpis uiścić. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w dniu 12 czerwca 2012 r., czyli w ostatnim dniu terminu określonego w wezwaniu z dnia 15 maja 2012 r., skarżący złożył kolejny (trzeci) wniosek o przyznanie mu prawa pomocy, to nie sposób uznać, że nieopłacenie skargi w tym terminie powoduje jej odrzucenie.
Żaden przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie pozwala także na przyjęcie, że 7-dniowy termin do uiszczenia wpisu od skargi, rozpoczyna swój bieg w dniu doręczenia postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, czy też oddaleniu zażalenia na takie postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2005 r., sygn. akt II FZ 124/05), zgodnie z którym, "jeżeli po doręczeniu stronie wezwania do uiszczenia wpisu, a przed upływem terminu 7-dniowego, zajdzie jakiekolwiek zdarzenie, które zwalnia stronę od obowiązku wykonania nakazanej czynności w terminie (a jest takim zdarzeniem złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych), to wezwanie uważa się za niebyłe. Gdy potrzeba usunięcia braków stanie się znów aktualna, przewodniczący powinien zarządzić skierowanie do strony nowego wezwania".
W rozpoznawanej sprawie należy jednak zauważyć, że postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Wobec tego, niezasadne byłoby wzywanie go do wykonania zarządzenia z dnia 16 września 2012 r.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że orzekanie w tym przedmiocie należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tego powodu nie zawarto w postanowieniu rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii.