Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 19 grudnia 2007 r. Prezydent Miasta R. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w zakresie określenia organu właściwego do wydania decyzji w sprawie przyznania M. P. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w sytuacji zaistnienia stanu nagłego poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy jako organu właściwego w tej sprawie.
Występując o rozstrzygnięcie powstałego sporu o właściwość, Prezydent Miasta R. wyjaśnił, że w dniu 15 maja 2006 r. [...] Szpital [...] w Warszawie wystąpił do Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie przyznania M. P. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w sytuacji zaistnienia stanu nagłego. Prezydent m. st. Warszawy postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r., działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., przekazał powyższy wniosek wraz z dokumentacją sprawy Prezydentowi Miasta R. do rozpatrzenia według właściwości. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2006 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VI Ns 330/06 Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, VI Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił dla M. P. przedstawiciela w osobie pracownika sądu do reprezentowania jej interesów w postępowaniu administracyjnym o przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej.
Prezydent Miasta R. kwestionując zasadność określenia go jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie przyznania M. P. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze świadczeń publicznych podniósł, że dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Decyzję wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.
W opinii organu występującego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, wniosek o wydanie potwierdzenia prawa M. P. do świadczeń opieki zdrowotnej złożył świadczeniodawca, co oznacza, że musiał zachodzić w tym przypadku "stan nagły". W tej sytuacji, do ustalenia właściwości miejscowej organu uprawnionego do wydania decyzji, powinien mieć zastosowanie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, odnoszący się do przypadku niecierpiącego zwłoki i wynikającej stąd właściwości organu gminy miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Według Prezydenta Miasta R., miejscem pobytu osoby jest miejsce, gdzie osoba ta faktycznie przebywa. M. P. w rozważanym okresie faktycznie przebywała w gminie, w której siedzibę ma [...] Szpital [...] (Warszawa - Dzielnica [...]), z tego więc względu brak było podstaw do przyjęcia, że organem właściwym do prowadzenia postępowania winien być Prezydent Miasta R..
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta R. jako organu właściwego w rozpoznawanej sprawie. Odnosząc się do zaprezentowanej przez Prezydenta Miasta R. w złożonym wniosku argumentacji prawnej wskazującej na wymóg zastosowania w sprawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy stwierdził, że powołany przepis co prawda przyjmuje, iż w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, czy też w sprawach niecierpiących zwłoki właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie, jednakże ustęp 4 art. 101 cyt. ustawy precyzuje, iż w przypadkach, o których mowa w ust. 3, można przyznać świadczenia wymienione w art. 37-42 i 47-50 tejże ustawy.
Tym samym, ustawodawca wyraźnie ogranicza jakie świadczenia mogą zostać przyznane przez organ, którego właściwość została ustalona zgodnie z powołanym przepisem art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Świadczenie zdrowotne przyznawane ze środków publicznych na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, ze zm.) nie należy do świadczeń wymienionych w powołanych art. 37-42 i 47-50 ustawy o pomocy społecznej, a to oznacza, że przepis art. 101 ust. 3 cyt. ustawy nie mógł stanowić podstawy do ustalenia właściwości Prezydenta m.st. Warszawy w przedstawionej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznając wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, należy wyraźnie podkreślić, że dotyczy on wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w sytuacji zaistnienia stanu nagłego.
Zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ustawa, między innymi, określa warunki udzielania i zakres świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a także zasady i tryb finansowania świadczeń opieki zdrowotnej. Natomiast przepis art. 2 wymienionej wyżej ustawy wskazuje podmioty uprawnione do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wśród podmiotów uprawnionych, poza osobami objętymi powszechnym obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, ustawodawca wymienia także, inne niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które to osoby spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy - art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Oznacza to, że osobom, które nie korzystają z ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ustawodawca przyznał prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jedynie w sytuacji, w której zostaną spełnione kumulatywnie wszystkie przesłanki wymienione w art. 2 ust. 1pkt 2 ww. ustawy. Do ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń ustawodawca zaliczył: posiadanie polskiego obywatelstwa, posiadanie miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, spełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej oraz niestwierdzenie okoliczności, o których mowa w art. 12 tej ustawy.
Jednocześnie w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazuje się, iż dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, w stosunku do osób wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, jest decyzja wójta, burmistrza, prezydenta, gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, która potwierdza to prawo. Podkreślić należy, że cały przepis art. 54 ww. ustawy posiada taką konstrukcję, iż w każdej jego jednostce redakcyjnej wskazanie właściwego organu odbywa się poprzez powiązanie z miejscem zamieszkania świdczeniobiorcy. Przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie zawierają definicji "miejsca zamieszkania".
Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia tegoż pojęcia zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z treścią tego przepisu prawa, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na taką konstrukcję prawną miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Oznacza to, że zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, przy czym przebywanie musi mieć cechy wskazujące na założenie w tej miejscowości ośrodka osobistych i majątkowych interesów określonej osoby.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że M. P. ostatni raz była zameldowana na pobyt stały w R., lecz na podstawie decyzji administracyjnej z dniem [...] listopada 2002 r. została wymeldowana i od tej daty nie przebywa w miejscu swego ostatniego stałego zameldowania. Również z akt sprawy wynika, że M. P. ostatnio przebywała w Warszawie, gdzie korzystała z opieki zdrowotnej w [...] Szpitalu [...] położonym przy ulicy [...]. Nadto z akt sprawy wynika, że M. P. jest osobą bezdomną, nie posiadającą żadnego adresu zameldowania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. W tym miejscu należy stwierdzić, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie z 16 sierpnia 2006 r., sygn. akt VI Ns 330/06 Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy, VI Wydział Rodzinny i Nieletnich, mocą którego ustanowiono dla M. P. przedstawiciela w osobie pracownika sądu do reprezentowania jej interesów w postępowaniu administracyjnym o przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej.
Ustanowiony kurator jest przedstawicielem ustawowym danej osoby uprawnionym do zastępowania i reprezentowania jej interesów w konkretnym postępowaniu administracyjnym. Zakres uprawnień procesowych związany jest także z doręczeniami między innymi korespondencji wyznaczonemu przedstawicielowi w miejscu określonym przez Sąd w postanowieniu. Biorąc więc pod uwagę fakt związany z pobytem M. P. w Warszawie, leczenie tej osoby w szpitalu znajdującym się na terenie Warszawy oraz ustanowienie dla niej przedstawiciela w osobie pracownika Sądu mającego swoją siedzibę także na terenie Warszawy, uznać należy, że miejscem zamieszkania M. P. w rozumieniu powołanego wyżej przepisu art. 25 Kodeksu cywilnego jest Warszawa. Konsekwencją takiego stanowiska jest uznanie Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy za organ właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej dla M. P. Mając powyższe na uwadze. Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.