Uzasadnienie
Marszałek Województwa W. wnioskiem z dnia 17 listopada 2011 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, zaistniałego pomiędzy nim a Marszałkiem Województwa M., w sprawie wydania decyzji wprowadzających zmiany polegające na zmianie adresu siedziby spółki "P." Sp. z o.o., [...] W., ul. T. w zezwoleniach: Nr [...] na prowadzenie w kraju obrotu hurtowego napojami alkoholowymi o zawartości do 4,5 proc. alkoholu oraz piwem i Nr [...] na prowadzenie w kraju obrotu hurtowego napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu, z wyjątkiem piwa – wydanych przez Marszałka Województwa W. w dniu [...] stycznia 2011 r. na czas oznaczony od dnia 28 stycznia 2011 r. do dnia 27 stycznia 2013 r.
W uzasadnieniu wniosku Marszałek Województwa W. wyjaśnił, że w dniu 9 września 2011 r. do organu wpłynęły wnioski Spółki o zmianę adresu siedziby przedsiębiorcy w zezwoleniach: Nr [...] i Nr [...], wydanych przez Marszałka Województwa W. w dniu [...] stycznia 2011 r. Do wniosków dołączono aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 2 września 2011 r., z którego wynika, że siedziba Przedsiębiorcy znajduje się na terenie województwa m., tj. w W. przy ul. T. Marszałek Województwa W. na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm., dalej: ustawa) uznał, że organem właściwym do wydania decyzji wprowadzających zmiany we wskazanych zezwoleniach, w związku z przeniesieniem siedziby Spółki na teren województwa m., jest Marszałek Województwa M. i na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) zawiadomieniem z dnia 12 września 2011 r. przekazał wnioski Spółki Marszałkowi Województwa M. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2011 r. Marszałek Województwa M. przekazał akta sprawy Marszałkowi Województwa W. wskazując, iż zgodnie z art. 155 k.p.a. i art. 92 ust. 10 ustawy, właściwym do dokonania zmian i wydania stosownych decyzji jest Marszałek Województwa W. W ocenie Marszałka Województwa W. wskazywana przez Marszałka Województwa M. podstawa prawna nie uwzględnia normy wynikającej z art. 9 ust. 3 ustawy, który stanowi, że marszałek województwa wydaje zezwolenia na obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości do 18 % alkoholu przedsiębiorcom posiadającym siedziby na terenie województwa.
Zdaniem Marszałka Województwa W., na podstawie tego przepisu, w związku z przeniesieniem siedziby Spółki na teren województwa m., organem właściwym do zmiany wydanych zezwoleń na obrót hurtowy napojami alkoholowymi w zakresie obejmującym oznaczenie przedsiębiorcy i jego siedzibę, jest Marszałek Województwa M. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość organu, Marszałek Województwa M. wniósł o wskazanie Marszałka Województwa W. jako organu właściwego do zmiany danych Spółki. W uzasadnieniu Marszałek Województwa M. wskazał, że zmiana przez Spółkę siedziby nie ma znaczenia dla ustalenia organu właściwego do wydania decyzji wprowadzających zmiany polegające na zmianie adresu siedziby Spółki w zezwoleniach, o których mowa w art. 9 ust. 2 ustawy wydanych przez Marszałka Województwa W. Zgodnie bowiem z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna na mocy, której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał.
W ocenie Marszałka Województwa M. wskazana w art. 9 ust. 3 ustawy norma prawna nie znajduje zastosowania, ponieważ odnosi się do ustalenia kompetencji organu do wydania decyzji, a nie do jej zmiany. Stąd też siedziba Spółki dla określenia właściwości miejscowej organu ma znaczenie jedynie w momencie wydawania zezwolenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W myśl art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. spory te rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
W orzecznictwie na tle powołanych przepisów podkreśla się, że spór ma miejsce tylko w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej. Sprawa, w której powstał spór o właściwość lub kompetencyjny rozstrzygany przez Naczelny Sąd Administracyjny, powinna należeć do spraw indywidualnych z zakresu administracji publicznej i dodatkowo musi podlegać "załatwieniu w drodze aktu administracyjnego bądź w innej prawnej formie działania, podlegającej kontroli sądu administracyjnego".
Rozstrzygany spór o właściwość dotyczy tego, który organ – Marszałek Województwa W. czy Marszałek Województwa M. – jest właściwy do dokonania zmiany dotyczącej siedziby przedsiębiorcy, w zezwoleniu na prowadzenie w kraju obrotu hurtowego napojami alkoholowymi o zawartości do 4,5 % alkoholu i piwem oraz w zezwoleniu na prowadzenie w kraju obrotu hurtowego napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu, z wyjątkiem piwa.
Rozważając w pierwszej kolejności czy w rozpoznawanej sprawie istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej należy wskazać, że zgodnie z art. 91 ust. 3a ustawy wniosek o wydanie zezwolenia, o których mowa w art. 9 ust. 1 i 2 (tzn. na obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi) musi zawierać m.in. oznaczenie przedsiębiorcy oraz jego siedzibę i adres. Stosownie do art. 94 pkt 8 ustawy jednym z warunków prowadzenia działalności na podstawie zezwoleń na prowadzenie w kraju obrotu hurtowego napojami alkoholowymi, jest zgłaszanie właściwemu organowi zmian stanu faktycznego i prawnego przedsiębiorcy, w stosunku do danych zawartych w zezwoleniu, w terminie 14 dni od dnia powstania zmiany. Istotne jest też, że w myśl art. 95 ust. 2 pkt 1 ustawy, właściwy organ może cofnąć zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi w przypadku nieprzestrzegania warunków, w tym określonych w przytoczonym wyżej art. 94 pkt 8 ustawy, tzn. nieprzestrzegania warunku zgłaszania zmiany stanu faktycznego i prawnego przedsiębiorcy.
Ponadto treść art. 92 ustawy – stanowiący o opłatach za wydanie zezwoleń oraz decyzji wprowadzających w zezwoleniach zmiany – potwierdza pośrednio, że zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi nie tylko mogą być zmieniane w zakresie wprost w ustawie wskazanym (art. 92 ust. 9 i 13) ale także mogą być wydawane "inne decyzje wprowadzające zmiany w zezwoleniach" (art. 92 ust. 10).
Przytoczone unormowania tym samym uzasadniają wniosek, że choć ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w art. 94 ust. 8 dla zmian stanu faktycznego i prawnego przedsiębiorcy wprowadza tryb "zgłaszania zmian", to jednak regulacja zawarta w tym przepisie nie wyklucza możliwości wystąpienia przez przedsiębiorcę z wnioskiem o zmianę zezwolenia z uwagi na zmianę siedziby, w trybie art. 155 k.p.a. Przepis ten może zatem stanowić nie tylko procesową ale i materialnoprawną podstawę załatwienia przez organ administracji publicznej sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem przedsiębiorcy o zmianę posiadanych zezwoleń na obrót hurtowy napojami alkoholowymi.
Art. 155 k.p.a. – regulujący kwestię zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo – stanowi wprost, że organem właściwym jest organ, który ją wydał.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 18 % alkoholu może być prowadzony tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez ministra właściwego do spraw gospodarki (ust. 1), z kolei obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości do 18 % alkoholu może być prowadzony tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez marszałka województwa (ust. 2). Organ, o którym mowa w ust. 2 (tzn. marszałek województwa), wydaje zezwolenie na obrót hurtowy przedsiębiorcom posiadającym siedziby na terenie województwa.
Nie ulega jednak kwestii, że tak określona właściwość organów dotyczy wyłącznie wydania zezwoleń, nie zaś ich zmiany. Brak argumentów pozwalających odstąpić od wykładni gramatycznej art. 155 k.p.a. Nie można zatem właściwości organu, wprost określonej w art. 155 k.p.a. ustalać według przepisów określających właściwość w zwykłym trybie postępowania.
Skład orzekający nie znajduje żadnych podstaw ku temu, by pod pojęciem "organu, który wydał decyzję" rozumieć organ, który aktualnie byłby uprawniony do wydania zezwolenia. W świetle dotychczasowego orzecznictwa takie stanowisko można by uznać za uprawnione jedynie wówczas, gdyby nie istniał już organ, który wydał decyzję w zwykłym trybie postępowania, np. w wyniku zmiany w organizacji organów administracji (v. np. postanowienia NSA z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OW 5/11, z dnia 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OW 54/11). W rozpoznawanym przypadku taka sytuacja nie miała jednak miejsca.
W tym stanie rzeczy skoro – poza sporem – zezwolenia zostały wydane przez Marszałka Województwa W., to ten właśnie organ jest właściwy do rozpoznania wniosku o wprowadzenie zmian w uprzednio wydanych zezwoleniach.
Końcowo zwrócenia uwagi wymaga, że jeśli organ, do którego zwróciła się strona z wnioskiem o załatwienie sprawy, uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę – powołując art. 65 § 1 k.p.a. – innemu organowi, to właśnie ten organ, któremu sprawa została przekazana, jeśli uważa że jest niewłaściwy, powinien wystąpić o rozstrzygniecie sporu przez sąd administracyjny. Podzielić jednak należy pogląd, że uchybienie w tym zakresie nie stanowi jednak przeszkody do rozpoznania wniosku (v. postanowienie z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 59/05).
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 i 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.