Uzasadnienie
Wnioskiem z 12 listopada 2021 r. Prezydenta Miasta Lublina zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej jako organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu złożonego przez A.S., zamieszkałą ul. Ł. [...], [...] Lublin (dalej: Zbywający), zawiadamiającego o zbyciu pojazdu marki SAAB i numerze rejestracyjnym [...].
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 14 września 2021 r. Zbywający złożył w Urzędzie Miejskim w Dąbrowie Górniczej zawiadomienie o zbyciu wskazanego pojazdu z uwagi na fakt, że ostatnim miejscem jego rejestracji była Dąbrowa Górnicza. Następnie pismem z 29 września 2021 r. Prezydent Miasta Dąbrowy Górniczej, działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256; dalej: k.p.a.), przekazał zawiadomienie Zbywającego, zgodnie z właściwością, Prezydentowi Miasta Lublina wskazując, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ miejsca zamieszkania Zbywającego.
W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta Lublina, powołując się na art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazał, że właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest Prezydent Miasta Dąbrowy Górniczej – zgodnie z ostatnim miejscem rejestracji przedmiotowego pojazdu, a to z konieczności zapewnienia ciągłości wpisów w rejestrze pojazdów.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta Dąbrowy Górniczej wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Lublina jako organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu z uwagi na właściwość ustaloną według miejsca zamieszkania Zbywającego. Ponadto wniósł o rozważenie zastosowania art. 15 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) poprzez skierowanie wniosku o podjęcie uchwały poszerzonego składu w celu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w sprawie organu właściwego miejscowo dla przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450; dalej: p.r.d.). organ wniósł również o przeprowadzenie dowodu z pisma Ministerstwa Infrastruktury z 2 sierpnia 2021 r. na okoliczność stosowania w sprawie wniosku zawiadamiającego o zbyciu pojazdu ogólnych reguł ustalania właściwości miejscowej organu przyjmującego zawiadomienie o zbyciu pojazdu na podstawie art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a.
W uzasadnieniu Prezydent Miasta Dąbrowy Górniczej wskazał, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy będzie miała również zmiana w przepisach dotyczących rejestracji pojazdów wchodząca w życie z dniem 31 stycznia 2022 r. wprowadzająca do ustawy Prawo o ruchu drogowym możliwość zachowania dotychczasowego numeru rejestracyjnego, w tym tablic rejestracyjnych zgodnie z art. 73 ust. 1a dodany przez art. 1 pkt 9 lit. b ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie ustawę - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1517).
Prezydent Miasta Dąbrowy Górniczej podkreślił, że od 1 stycznia 2020 r., kiedy wprowadzono przepisy dotyczące kar administracyjnych za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia nabycia lub zbycia pojazdu, nie ma przeszkód do odnotowania zbycia pojazdu przez organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania zbywcy w systemie informatycznym POJAZD. W związku z tym nie ma zagrożenia dla ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach. Obecnie rejestrem, w którym dokonuje się wszelkich operacji związanych z ewidencjonowaniem pojazdów jest Centralna Ewidencja Pojazdów, natomiast "akta pojazdu" są wyłącznie formą archiwizacji dokumentów, a nie rejestrem. Wobec powyższego Prezydent Miasta Dąbrowy Górniczej stwierdził, że nie ma podstaw do uznania go za organ właściwy do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 4 tej ustawy z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy zaś rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Lublina a Prezydentem Miasta Dąbrowy Górniczej w przedmiocie wskazania organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
Kwestia organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu była już przedmiotem rozważań NSA (np. postanowienia NSA: z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OW 97/20, z 27 maja 2021 r., sygn. akt II GW 19/21, z 14 lipca 2021 r., sygn. akt II GW 31/21; z 27 lipca 2021 r. sygn. akt II GW 44/21; z 28 września 2021 r., sygn. akt: II GW 50/21 i II GW 51/21; z 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 65/21; cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA w składzie rozpoznającym wniosek Prezydenta Miasta Lublina podziela pogląd zaprezentowany w przywołanych orzeczeniach.
Przyjmując argumentację zawartą w tych postanowieniach trzeba zauważyć, że warunkiem wydania przez NSA merytorycznego orzeczenia w sprawie jest istnienie sporu o właściwość w znaczeniu prawnym. Spór taki może mieć miejsce w sytuacji, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym podlegającym kognicji sądów administracyjnych. NSA podziela pogląd, że przedmiotem kognicji tego Sądu mogą być również spory pomiędzy organami w kwestii właściwości (kompetencji) organów dotyczących czynności lub aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skoro bowiem podlegają one kontroli legalności sądów administracyjnych, a w systemie prawa brak jest uniwersalnych rozwiązań dotyczących rozwiązywania takich sporów, to przyjąć należy, że art. 4 p.p.s.a. w związku z art. 15 pkt 4 p.p.s.a. stanowi podstawę do rozstrzygania o tych sporach przez NSA.
W sprawie należało zatem ustalić, czy przyjęcie zawiadomienia o zbyciu pojazdu przez starostę (prezydenta) w ogóle jest aktem lub czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przyjęcie zawiadomienia nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Jedynie ustalenie, że owo przyjęcie mieści się w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., daje podstawę do rozstrzygnięcia sporu.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę (prezydenta) o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Obowiązek ten jest zagrożony wysoce represyjną administracyjną karą pieniężną (art. 140mb pkt 2 p.r.d.). Skoro niewykonanie obowiązku albo data jego wykonania może mieć znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności administracyjnej, to uznać należy, że przyjęcie zawiadomienia o wypełnieniu tego obowiązku przez starostę należy zakwalifikować jako czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność starosty (prezydenta) jest bowiem następstwem wykonania obowiązku przez podmiot administrowany, którego nieterminowe wykonanie jest zagrożonego sankcją administracyjną. Z tego względu, zdaniem NSA, należy podzielić stanowisko przyjęte w orzecznictwie, że przyjęcie przez starostę zawiadomienia o zbyciu pojazdu, jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Konsekwencją przyjęcia, że przedmiotem sporu nie jest sprawa w rozumieniu art. 1 k.p.a., lecz czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest to, że przepisy k.p.a. określające właściwość miejscową organu, w tym art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. – wbrew twierdzeniom wniosku – nie mają zastosowania, a mogą być jedynie wskazówką interpretacyjną w procesie wykładni.
NSA w składzie rozpoznającym wniosek podziela stanowisko, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu.
Określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązek właściciela zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu dotyczy pojazdów zarejestrowanych. Z kolei przepisy dotyczące czasowego wycofania pojazdu z ruchu (art. 78a ust.
- 1) czy wyrejestrowania pojazdu (art.
- 79) wskazują wprost, że organem właściwym w tych sprawach jest organ miejsca ostatniej rejestracji pojazdu. Powyższe uzasadnia przyjęcie, że kwestie o charakterze "rejestrowym" leżą w gestii organu rejestracji. Za takim określeniem właściwości miejscowej organu przemawia logika wskazanych regulacji i względy praktyczne. Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2130 ze zm.) dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu oraz odpowiednio kserokopie dokumentów organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki, zwane "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów. Skoro według powołanego przepisu organ rejestrujący tworzy indywidualne teczki pojazdu zarejestrowanego, to logiczne jest, że dokumenty dotyczące zawiadomienia o zbyciu pojazdu także należy składać do tego organu. Dokonując oceny właściwości organu do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, należy zatem zauważyć, że czynność ta związana jest z koniecznością zapewnienia aktualności danych związanych m.in. z właścicielem pojazdu, wpływając na pewność obrotu pojazdami oraz przyczyniając się do możliwości zidentyfikowania osoby, na której ciąży szereg obowiązków prawnych związanych z własnością pojazdu. Ze względu na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach, zawiadomienie o zbyciu pojazdów powinno być dokonane wobec tego organu, przed którym zostały one zarejestrowane.
W konsekwencji, organem właściwym do przyjęcia i nadania biegu złożonemu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu jest Prezydent Miasta Dąbrowy Górniczej.
Funkcjonalność systemu informatycznego POJAZD, na którą zwrócił uwagę Prezydent Miasta Dąbrowy Górniczej, polegająca na tym, że obecnie system ten pozwala na wprowadzenie zgłoszenia zbycia pojazdu także w urzędzie starosty (prezydenta), który tego pojazdu nie zarejestrował, wprawdzie umożliwia zapewnienie ciągłości wpisów dokonywanych w systemie informatycznym w zakresie właścicieli pojazdów, to jednak nie może być uznana za argument niweczący wniosek wyprowadzony z wyżej wskazanych przepisów Prawa o ruchu drogowym dotyczących czasowego wycofania pojazdu z ruchu (art. 78a ust.
1) czy wyrejestrowania pojazdu (art. 79), że kwestie o charakterze "rejestrowym" dotyczące pojazdu zarejestrowanego należą do właściwości organu miejsca ostatniej rejestracji pojazdu. Wniosek ten jest wsparty argumentem, że logiczną konsekwencją tworzenia przez organ rejestrujący indywidualnej teczki pojazdu zarejestrowanego jest celowość składania dokumentów dotyczących zawiadomienia o zbyciu pojazdu do tego organu.
Z powyższych względów NSA, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.