Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 marca 2014 r. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawa – Ośrodek Pomocy Społecznej dzielnicy Praga Północ m.st. Warszawy wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy – Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Praga Północ m.st. Warszawy a Wójtem Gminy Borowie - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Borowie przez wskazanie Wójta Gminy Borowie (ewentualnie podległego mu Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Borowie) jako organu właściwego do załatwienia sprawy wniosku P. C. dotyczącego objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz w świetle ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach) oraz wniosku o pomoc finansową.
Wnioskodawca wskazał, że w dniu 4 grudnia 2013 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Praga Północ m.st. Warszawy wpłynęła korespondencja zawierająca wnioski P. C. z dnia 26.11.2013 r. o udzielenie mu pomocy finansowej oraz dnia 29.11.2013 r. o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wraz z dokumentami w postaci:
- • zaświadczenia Stowarzyszenia "M." Ośrodek Leczenia Terapii i Rehabilitacji Uzależnień w G. wskazującego, że zamieszkuje i leczy się w ww. placówce od 27 sierpnia 2013 r.,
- • oświadczenia terapeuty ww. placówki wskazującego, że przewidywany w dniu 26 listopada 2013 r. okres terapii będzie wynosił około 1 roku;
- • zaświadczenia Dyrektora Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. Bohaterów Westerplatte w Garwolinie wskazującego, że P. C. został słuchaczem I semestru Liceum Ogólnokształcącego w roku szkolnym 2013/2014, której programowe zakończenie nauki przewidywane jest na rok 2016 r.
Z wniosków podpisanych przez P. C. wynikało jednoznacznie, że zamieszkuje obecnie w Ośrodku Leczenia Terapii i Rehabilitacji Uzależnień i pozostanie tam na terapii przez kolejne 12 miesięcy. Przy czym P. C. oświadczył też, że podjął naukę w odpłatnej szkole w Garwolinie, do której dojeżdża z ww. ośrodka w G. Ponadto zaznaczył, że program terapii nie pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej. Oświadczył również, że nie może opuszczać ośrodka, bo może to skutkować powrotem do nałogu.
Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Praga-Północ nie uznał się właściwym do rozpoznania sprawy i przekazał pismem z dnia 16 grudnia 2013 r. sprawę według właściwości Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Borowie jako właściwemu ze względu na aktualne i planowane miejsce zamieszkania P. C. W dniu 23 stycznia 2014 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Borowie przesłał do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Praga-Północ wywiad środowiskowy sporządzony 2 stycznia 2014 r. z faksem z dnia 20 stycznia 2014 r. z Urzędu Pracy w Warszawie wskazującym na wyrejestrowanie P. C. z dniem 23 listopada 2013 r. z listy osób bezrobotnych tego ośrodka i niepodlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu.
Z wywiadu środowiskowego wynika, że P. C. zamieszkuje w Ośrodku Leczenia Terapii i Rehabilitacji Uzależnień w G., gdzie posiada w mieszkaniu oddzielną kuchnię, łazienkę, wodę ciepłą i zimną, wc, centralne ogrzewanie, gaz i telefon. W wywiadzie tym P. C. nie wskazał swoich zamiarów odnośnie zamieszkania w przyszłości. Jednocześnie P. C. nie wskazywał siebie jako osoby bezdomnej. Z wywiadu wynika też, że P. C. od 2003 r. nie był związany z Warszawą m.in.: przez 5 lat pracował w Anglii, przez 1 rok przebywał na terapii w innym ośrodku.
Ze względu na treść wywiadu i ewidentne potwierdzenie w niej, że w chwili obecnej dobrowolnie wybranym miejscem zamieszkania P. C. jest miejscowość G. w Gminie Borowie, Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Praga-Północ w dniu 30 stycznia 2014 r. przesłał dokument do organu jego zdaniem nadal właściwego do rozpoznania sprawy, tj. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Borowie.
W dniu 24 lutego 2014 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Borowie przesłał ponownie do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Praga-Północ akta sprawy, powołując się na podstawę faktyczną w postaci opinii prawnej radcy prawnego K. N. z dnia 17 lutego 2014 r., która została załączona do pisma. Do opinii załączone jest oświadczenie P. C. z dnia 19 lutego 2014 r., w którym oświadcza, że po zakończeniu terapii zamierza powrócić do Warszawy.
W ocenie Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Praga-Północ podstawą faktyczną wniosku o wskazanie jako właściwego do rozpoznania sprawy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Borowie jest treść wniosków, oświadczeń (poza oświadczeniem z dnia 19 lutego 2014 r.) i wywiadu środowiskowego. Z tych dokumentów wynika następujący stan faktyczny: od 27 sierpnia 2013 r., czyli od prawie 7 miesięcy, zamieszkuje w G. w gminie Borowie. W każdym kolejnym oświadczeniu P. C. potwierdza nadal roczny termin terapii – nie oznacza ani jego skrócenia ani konkretnej daty opuszczenia ośrodka. Co więcej, zaplanowana edukacja w LO w Garwolinie ma zakończyć się w 2016 r. Nie ma wątpliwości, że obecnie cała aktywność życiowa P. C. i centrum spraw znajduje się we właściwości miejscowej Wójta Gminy Borowie.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Wójt Gminy Borowie – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Borowiu wniósł o wskazanie jako organu właściwego Prezydenta m.st. Warszawy – Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Praga Północ m.st. Warszawy.
Wskazał, że kwestią sporną w sprawie jest definicja miejsca zamieszkania, które stosownie do przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz w świetle ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.) wskazuje właściwość miejscową organu. W świetle powołanych wyżej ustaw właściwość miejscową ustala się według: miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy (ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) lub ostatniego miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ustawa o pomocy społecznej). Ustawy te nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", odwołać się więc należy do rozumienia tego zwrotu wynikającego z art. 25 Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pojęcie to zawiera w sobie dwa nierozerwalnie ze sobą związane elementy: przebywanie osoby w danej miejscowości (czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego przebywania (czynnik wewnętrzny).
O zamiarze stałego pobytu można mówić więc wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 ww. ustawy procesowej, należy zaś rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Przedmiotowy spór jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy – Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Praga Północ m.st. Warszawy a Wójtem Gminy Borowie – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Borowie był sporem negatywnym i dotyczył wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku P. C. dotyczącego objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz w świetle ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). Zgodnie z art. 101 ust. 1 tej ustawy właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa ta nie zawiera legalnej definicji pojęcia miejsca zamieszkania, to z tego powodu zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.).
W analizowanej sytuacji istotna była zatem treść przepisu art. 25 k.c., który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Jak przyjmuje się przy tym zgodnie w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej tzw. zameldowania. Meldunek bowiem jest czynnością techniczną, administracyjną, związaną z miejscem faktycznego pobytu osoby. O zamiarze natomiast jej stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola tej osoby.
Odnosząc powyższe do sytuacji, jaka zachodzi w przedmiotowej sprawie, należy wskazać, że P. C. ubiegający się o przyznanie świadczeń jedynie czasowo przebywa na terenie gminy Borowie, z uwagi na podjęte leczenie w tamtejszym Ośrodku Leczenia, Terapii i Rehabilitacji M. w G. Fakt przebywania P. C. na terenie gminy Borowie z powodu podjęcia leczenia w powyższym Ośrodku wskazuje, iż jest to pobyt czasowy natomiast według jego oświadczenia jego wolą jest zamieszkiwanie w Warszawie.
Wobec powyższego organem właściwym do rozpoznania wniosku P. C. dotyczącego objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i wniosku o pomoc finansową jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawa – Ośrodek Pomocy Społecznej Praga Północ m.st. Warszawy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.