Uzasadnienie
Starosta S. wnioskiem z dnia [...] listopada 2011 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Ł. a Starostą S. przez wskazanie Marszałka Województwa Ł. jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku A. P. w sprawie dotyczącej przyjęcia dokumentacji hydrogeologicznej ujęcia zlokalizowanego w Ł., gm. B. na działce ewid. nr [...], pow. s., woj. ł.
Spór ten zaistniał na tle następującego stanu faktycznego:
W dniu [...] lipca 2011 r. do Starosty S. wpłynął wniosek A. P. o przyjęcie dokumentacji hydrogeologicznej ustalającej zasoby eksploatacyjne ujęcia wód podziemnych z utworów plejstoceńsko-neogeńskich, zlokalizowanego w Ł., gm. B. na działce ewid. nr [...]. W dokumentacji hydrogeologicznej tego ujęcia ustalono zasoby eksploatacyjne w ilości 11,67 m3/h jako średniogodzinowe zapotrzebowanie na wodę w odniesieniu do okresu eksploatacji.
Zawiadomieniem z [...] maja 2011 r. Marszałek Województwa Łódzkiego na wniosek M. S. przyjął bez zastrzeżeń dokumentację hydrogeologiczną ujęcia wód podziemnych z utworów czwartorzędowych, zlokalizowanego w Ł., gm. B. na działce ewid. [...], w którym ustalono zasoby eksploatacyjne w ilości 51,0 m3/h. W rozdziale 15 przyjętej dokumentacji hydrogeologicznej M. S. wykazano oddziaływanie przedmiotowego ujęcia na położenie zwierciadła wody w sąsiednich studniach nr [...] S. Ż. (działka nr [...]) oraz studni nr [...] A. P. (działka nr [...], które są nieudokumentowane, w związku z czym wysunięto postulat, aby dla całego zespołu trzech studni ustalić zasoby łącznie i potraktować je jako ujęcie wielootworowe lub eksploatować je w ramach ustalonych zasobów przedmiotowej studni.
Jednocześnie autorzy dokumentacji stwierdzili, że ustalone zasoby eksploatacyjne pokrywają zgłoszone przez użytkownika zapotrzebowanie na wodę w ilości ok. 50,0 m3/h, gdyż użytkownicy sąsiednich ujęć w zatwierdzonych już projektach prac geologicznych wykazali zapotrzebowanie na wodę po 25,0 m3/h każdy, co łącznie daje 100 m3/h. Ilość ta w żaden sposób nie odpowiada zasobom, które pozwoliłyby na korzystanie z tych trzech ujęć.
Starosta S. pismem z [...] lipca 2011 r. wystąpił do Urzędu Marszałkowskiego w Ł. z prośbą o zajęcia stanowiska w tej sprawie. W odpowiedzi z [...] sierpnia 2011 r. A. W. działający z upoważnienia Marszałka Województwa Ł. zasugerował, aby uzupełnić obie zobowiązać autorów obu dokumentacji do udokumentowania wspólnych zasobów w formie dodatku do istniejącej już dokumentacji i po dostosowaniu ich do obowiązujących przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze przesłać do Urzędu Marszałkowskiego w Ł. celem rozpatrzenia i przyjęcia. Zdaniem Starosty, skoro Marszałek uznał się jako organ właściwy do rozpatrzenia i przyjęcia dodatku, to on właśnie winien wydać decyzję, w której zobowiązywałby inwestora do uzupełnienia i poprawienia przedmiotowej dokumentacji.
W odpowiedzi z [...] września 2011 r. Marszałek Województwa Ł. poinformował Starostę Sieradzkiego., że przyjęcie dokumentacji hydrogeologicznej A. P. nie należy do właściwości Marszałka, bowiem w przedmiotowej dokumentacji zasoby wody ustalono w ilości mniejszej niż 50,0 m3/h.
Starosta S. wnioskiem z [...] listopada 2011 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą S. a Marszałkiem Województwa Ł.. Zdaniem Starosty właściwym organem administracji geologicznej, który powinien załatwić sprawę przyjęcia dokumentacji hydrogeologicznej ujęcia S. Ż. jest Marszałek Województwa Ł., natomiast ujęcie A. P. powinno być udokumentowane w formie nowej dokumentacji powiększającej ustalone wcześniej zasoby eksploatacyjne. Starosta podkreślił, że suma wnioskowanych zasobów przekracza jego właściwość, a organ rozpatrujący wnioski o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, które rozstrzyga kwestię korzystania z ujęć wód podziemnych, a tym samym pozwala prowadzić racjonalną gospodarkę wodną, powinien myśleć globalnie, a nie o każdym ujęciu z osobna, zwłaszcza gdy wiele ujęć korzysta z tych samych poziomów wodonośnych.
Pismem z 18 stycznia 2102 r. Marszałek Województwa Ł. złożył w Naczelnym Sądzie Administracyjnym odpowiedź na wniosek Starosty Sieradzkiego., w którym wniósł o jego oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przepis art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) wskazuje, że Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spory, o których mowa w art. 4, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny).
W orzecznictwie na tle ww. przepisów podkreśla się, że spór ma miejsce w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej. Sprawa, w której powstał spór o właściwość lub spór kompetencyjny rozstrzygany przez Naczelny Sąd Administracyjny, powinna należeć do spraw indywidualnych z zakresu administracji publicznej i dodatkowo musi podlegać załatwieniu w drodze aktu administracyjnego bądź w innej prawnej formie działania, podlegającej kontroli sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.) dokumentację geologiczną, o której mowa w art. 41 - 43 (w tym dokumentację hydrogeologiczną), przekazuje się w czterech egzemplarzach właściwemu organowi administracji geologicznej.
Stosownie do regulacji zawartej w art. 45 ust. 1a ww. ustawy w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania dokumentacji geologicznej organ, o którym mowa w ust. 1, zawiadamia pisemnie o przyjęciu dokumentacji bez zastrzeżeń, a w przypadku gdy dokumentacja nie odpowiada wymaganiom określonym w przepisach prawa, zażąda – w drodze decyzji – uzupełnienia lub poprawienia dokumentacji. W terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania uzupełnionej lub poprawionej dokumentacji organ zawiadamia o przyjęciu jej bez zastrzeżeń.
Art. 45 ust. 1b ustawy stanowi zaś, że niewydanie zawiadomienia o przyjęciu dokumentacji geologicznej bez zastrzeżeń w terminach, o których mowa w ust. 1a, traktuje się jako przyjęcie jej bez zastrzeżeń.
Z przytoczonych regulacji wyprowadzić zatem należy wniosek, że złożenie dokumentacji hydrogeologicznej wszczyna sprawę, która zostaje załatwiona w prawem przewidzianej formie.
Właściwość organu, o którym mowa w art. 45 ust. 1, 1a i 1b ustawy – tzn. organu, któremu składa się dokumentację hydrogeologiczną, organu, który zawiadamia o przyjęciu tej dokumentacji bez zastrzeżeń bądź też organu, co do którego (w razie niewydania w określonym terminie ww. zawiadomienia) przyjmuje się, że dokumentację bez zastrzeżeń przyjął – określa art. 103 ustawy.
Zgodnie z ust. 1 tego artykułu zasadą jest, że starostowie działają jako organy pierwszej instancji w sprawach należących do właściwości administracji geologicznej, jeżeli nie zostały one zastrzeżone dla marszałków województw lub ministra właściwego do spraw środowiska.
W sprawach określonych w powołanych wyżej art. 45 ust. 1 i 1a ustawy, a dotyczących ujęć wód podziemnych, w tym ujęć źródeł naturalnych i odwodnień budowlanych – stosownie do art. 103 ust. 3 pkt 1 lit. b – organem właściwym jest marszałek województwa, tylko jeżeli udokumentowane zasoby lub przewidywana wydajność przekracza 50 m3/h.
Dokumentacja geologiczna (w tym hydrogeologiczna) jest wynikiem prac geologicznych (art. 40 ustawy). Na etapie określania właściwości organu, któremu składa się dokumentację hydrogeologiczną ustalić należy jedynie zasób lub przewidywaną wydajność – udokumentowaną złożoną dokumentacją. Ocena prawidłowości złożonej dokumentacji jest już etapem merytorycznej kontroli dokonywanej przez organ właściwy.
W tym stanie rzeczy – skoro w rozpoznawanym negatywnym sporze o właściwość nie jest kwestionowane, że według złożonej w sprawie dokumentacji hydrogeologicznej zasoby nie przekraczają 50 m3/h – organem właściwym, któremu należało złożyć sporządzoną dokumentację hydrogeologiczną, był zatem Starosta S..
Podkreślenia wymaga jednak, że spór o właściwość (lub spór kompetencyjny) istnieje tylko w powiązaniu ze sprawą indywidualną, która realnie istnieje i w której toczy się postępowanie. Rozstrzygnięcie sporu polega bowiem – stosownie do art. 15 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. – na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy. Tymczasem w rozpoznawanym przypadku stwierdzić należy, że z uwagi na upływ terminu, o którym mowa w cytowanym wyżej art. 45 ust. 1a ustawy – Prawo geologiczne i górnicze, organ nie może już podjąć czynności określonych tym przepisem i nie może zawiadomić o przyjęciu dokumentacji bez zastrzeżeń. Przyjęcie dokumentacji przez organ właściwy (Starostę S.) nastąpiło na zasadach opisanych w art. 45 ust. 1b ustawy.
W konsekwencji powyższego brak aktualnie toczącej się sprawy do rozpoznania uzasadnia oddalenie wniosku o rozpoznanie sporu o właściwość.
Końcowo zauważyć też należy, że jeśli organ, do którego zwróciła się strona z wnioskiem o załatwienie sprawy, uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę – powołując art. 65 § 1 k.p.a. – innemu organowi, to właśnie ten organ, któremu sprawa została przekazana, jeśli uważa że jest niewłaściwy, powinien wystąpić o rozstrzygnięcie sporu przez sąd administracyjny. Podzielić jednak należy pogląd, że uchybienie w tym zakresie samo przez się nie stanowi jednak przeszkody do odniesienia się do wniosku (v. postanowienie z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 59/05).
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 w zw. z art. 64 § 3 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.