Uzasadnienie
W dniu 21 marca 2014 r. wpłynęło do Urzędu Gminy w Masłowicach podanie D. i Z. J. o spłatę bądź umorzenie zaległych składek Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Rolników za okres od kwietnia 1982 r. do 1 stycznia 1984 r.
Wójt Gminy Masłowice, uznając się za niewłaściwy w sprawie, działając na podstawie art. 65 § 1 w zw. z art. 19 k.p.a., sprawę przekazał do załatwienia Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówce Terenowej w Tomaszowie Mazowieckim.
Pismem z dnia 7 kwietnia 2014 r., przesłanym do wiadomości Urzędowi Gminy Masłowicie, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Łodzi Placówka Terenowa w Radomsku poinformowała wnioskodawców, iż organem właściwym w sprawie jest wójt Gminy Masłowice. Jak podano w okresie od 1 lipca 1977 r. do 31grudnia 1982 r. obowiązywały przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), a od dnia 1 stycznia 1983 r. do 31 grudnia 1990 r. przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.). Poinformowano również wnioskodawców o treści przepisu § 30 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 94 ze zm.).
W myśl tego przepisu, naczelnik gminy wymierza składkę w drodze decyzji po ustaleniu, że rolnik, jego małżonek i domownicy podlegają ubezpieczeniu. Rolnik jest obowiązany przedstawić naczelnikowi gminy dane niezbędne do ustalenia obowiązku ubezpieczenia.
W dniu 5 maja 2014 r. wpłynął do Naczelnego Sądu Administracyjnego, z powołaniem się na przepisy art. 22 § 2 oraz art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), złożony przez Wójta Gminy Masłowice wniosek o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego, przez wskazane Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jako organu właściwego do załatwienia sprawy.
Jak wywodzi z dniem 1 stycznia 1991 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2013, poz. 1403 ze zm.), która uchyliła wspomnianą ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Tym samym utraciło moc powołane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, w myśl którego składki na ubezpieczenie społeczne rolników ustalał naczelnik urzędu gminy. Obecnie, jak podnosi Wójt Gminy Masłowice sprawa należy do właściwości Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje
W myśl art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie zaś z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w art.
- 4. Taka sytuacja zachodzi w okolicznościach niniejszej sprawy. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygnięcia zaistniałego sporu.
Jak podkreśla się w piśmiennictwie, przez pojęcie "sporu kompetencyjnego" należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do konkretnej sprawy albo każdy z nich uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy" (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 34). Tym samym, sprawa, w której powstał spór kompetencyjny, musi mieć charakter sprawy z zakresu administracji publicznej, musi być zindywidualizowana, należeć do spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, a wśród organów uczestniczących w postępowaniu przed sądem w sprawie o rozstrzygnięcie sporu musi brać udział organ właściwy do jej załatwienia (vide postanowienie NSA z 24 października 2006 r. II OW 32/06 niepublikowane). Powyższe przesłanki są w sprawie spełnione.
W rozpoznawanej sprawie doszło do negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Masłowice a jednostką organizacyjną podległa Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Trafne jest stanowisko Wójta Gminy Masłowice o właściwości rzeczowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego do załatwienia omawianej sprawy.
W myśl art. 120 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, do czasu wydania przepisów wykonawczych do ustawy stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne z ustawą. Niewątpliwie przepis § 30 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, stanowiący, iż naczelnik gminy wymierza składkę w drodze decyzji po ustaleniu, że rolnik, jego małżonek i domownicy podlegają ubezpieczeniu, na który to przepis powoływała się Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Łodzi Placówka Terenowa w Radomsku, jest sprzeczny z ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a tym samym nie funkcjonuje już w obrocie prawnym. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ubezpieczenie realizuje Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zwana dalej "Kasą". W myśl art. 2 ust. 2 ustawy, Prezes Kasy jest centralnym organem administracji rządowej, podległym ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi.
W tym stanie Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wskazać Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego za właściwą do załatwienia sprawy. Właściwą miejscowo jednostkę dla rozpatrzenia podania wnioskodawców wyznaczy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Z powyższych względów postanowiono jak w sentencji.