Uzasadnienie
S. działając na podstawie art. 22 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z "wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezesem Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Warszawie poprzez wskazanie Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Warszawie jako organu właściwego do wydania decyzji o umorzeniu należności stanowiącej dochód Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych, a będącej wierzytelnością wobec G i T. małż. l., w wysokości 61 613, 30 zł wraz z należnymi odsetkami, które na dzień 31 lipca 2016 r. wyniosły 166 974, 69 zł."
W uzasadnieniu wniosku S. wskazał, że na podstawie art. 49f ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.; dalej: ustawa o rehabilitacji) wniósł do Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Warszawie (PFRON) wniosek o umorzenie zobowiązania Gi T. małż. L.. Wraz z wnioskiem przedłożył niezbędne dokumenty.
Wyjaśnił, że pismem z dnia 25 maja 2016 roku Zastępca Dyrektora Wydziału Ekonomiczno-Finansowego Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych poinformował, że na podstawie art. 49 f ust. 1 ustawy o rehabilitacji kompetencje w zakresie podejmowania decyzji o umorzeniu należności powstałych z tytułu umów zawartych na realizację zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej realizowanych ze środków PFRON należą do organów i podmiotów powołanych do zawierania takich umów, w tym przypadku do Starosty, jako strony umowy (następca prawny) zawartej z T.i G. małż. L. S. wskazał, że akt sprawy wynika, iż należność dochodzona do T. I Ga małż. L. wynika z umów zawartych przez Wojewódzki Ośrodek do Spraw Zatrudnienia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w S..
Wyjaśnił, że z dniem 1 stycznia 1999 r. właściwi starostowie stali się stroną dotychczasowych umów cywilnoprawnych dotyczących realizacji przejętych przez samorządy państwowe zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych w miejsce dotychczasowych dyrektorów wojewódzkich urzędów pracy. Ponadto podkreślił, że po tym dniu, także w odniesieniu do umów zawartych przed tą datą, a dotyczących zwrotu kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych, podmiotem odpowiedzialnym za zobowiązania z tych umów jest właściwy powiat, reprezentowany przez starostę.
S. stwierdził, że w jego ocenie przepis art. 49f ust. 3 ustawy o rehabilitacji nie jest jednoznaczny bowiem nie wynika z niego, że jest on właściwie umocowany do umorzenia należności i wydania w tym przedmiocie decyzji. Przepis ten wskazuje, że starosta podejmuje decyzję w przypadku umarzania należności wynikających z umów określonych w ust. 1, do których zawierania został powołany dyrektor powiatowego urzędu pracy lub kierownik organizacyjny powiatu. Do zawierania umów wskazane wprost w tym przepisie podmioty zostały powołane dopiero wskutek reformy administracyjnej począwszy od 1 stycznia 1999 roku, a wcześniej przedmiotowe umowy zawierały inne podmioty. Dlatego w przypadku uprawnień dotyczących umarzania zobowiązań w całości lub części, rozkładania ich na raty, bądź też ustalania nowych terminów płatności tych zobowiązań, w ocenie Starosty, brak jest jednoznacznego wskazania, że to on posiada takie uprawnienia.
W odpowiedzi na wniosek, Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Warszawie wniósł o wskazanie S. jako organu właściwego do wydania decyzji o umorzeniu przedmiotowych należności oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Prezes Zarządu PFRON uzasadniając stanowisko wyjaśnił, że w art. 49e ustawy o rehabilitacji nie określono podmiotu, na rzecz którego należy dokonywać zwrotu, tak więc jego zdaniem środki PFRON, o których mowa w powyższym przepisie, należy zwracać podmiotowi, od którego je uzyskano czyli Staroście. Wskazał, że nie jest możliwe aby rozdzielić podmiotowo strony umowy tj. aby podmiot inny niż realizator zadań występował w stosunek prawny pomiędzy stronami umowy. Zatem w ocenie Prezesa Zarządu PFRON do wydania decyzji o umorzeniu należności stanowiącej dochód PPFRON wraz z należytymi odsetkami zgodnie z art. 49f ustawy o rehabilitacji właściwy jest S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek, postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
W rozpoznanej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem kompetencyjnym, w którym żaden z organów: S. oraz Prezes Zarządu PFRON nie uznaje się za właściwy do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia zobowiązań G i T. małżonków L., które to zobowiązania powstały w związku z podpisaniem przez spółkę z o.o. C., której ww. małżonkowie byli współwłaścicielami w 1993 r. umów z Wojewódzkim Ośrodkiem ds. Zatrudnienia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Sieradzu. Umowy dotyczyły refundacji kosztów zorganizowania bądź przystosowania miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych oraz kosztów wynagrodzenia tych osób.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że rozstrzygnięcia powyższego sporu kompetencyjnego należy dokonać w oparciu o przepis art. 49f ust. 1 ustawy o rehabilitacji, który to przepis stanowi, że na wniosek dłużnika lub strony umowy, której przedmiot obejmuje dokonanie wydatków ze środków Funduszu, organy i podmioty powołane do zawierania takich umów mogą: 1) umorzyć w części lub w całości należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, w drodze decyzji, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, lub 2) rozłożyć na raty spłatę tych należności lub odroczyć termin ich płatności, w drodze umowy - w przypadku uzasadnionym ważnym interesem dłużnika, interesem publicznym, względami gospodarczymi lub społecznymi, lub innymi przyczynami zasługującymi na uwzględnienie, w szczególności w razie całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 49 ust. 5b.
Z zacytowanego przepisu wynika wprost, że umorzyć należności pieniężne wynikające z umów w nim określonych może organ lub podmiot uprawniony do zawarcia umowy.
Umowy o refundację kosztów zorganizowania bądź przystosowania miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych oraz kosztów wynagrodzenia tych osób zostały zawarte z Wojewódzkim Ośrodkiem ds. Zatrudnienia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w S. w 1993 r.
Na podstawie art. 34 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz.U. z 1998, nr 162, poz.1126) z dniem 1 stycznia 1999 r. właściwi starostowie stali się stroną dotychczasowych umów cywilnoprawnych, dotyczących realizacji przejętych przez samorządy powiatowe zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudniania osób niepełnosprawnych, w miejsce dyrektorów wojewódzkich urzędów pracy.
Na podstawie tego przepisu S. stał się z mocy prawa stroną ww. umów, co nakazuje uznanie Starosty za organ powołany do zawarcia umowy w rozumieniu art. 49f ust. 1 ustawy o rehabilitacji i w konsekwencji za organ uprawniony do umorzenia należności z niej wynikających.
Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sporu kompetencyjnego w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności powstałych z tytułu umów zawartych na realizację zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej realizowanych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanowił wskazać S., jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku Prezesa Zarządu PFRON o zasądzenie kosztów postępowania, gdyż żaden z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości zwrotu kosztów postępowania w sprawie z wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poniesionych przez organ biorący udział w tym postępowaniu.
Do postępowania wszczętego na skutek wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego stosuje się odpowiednio przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 199 p.p.s.a., będącym przepisem ogólnym, stosowanym jako zasada przy ponoszeniu kosztów postępowania, strony same ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy przepis szczególny stanowi inaczej. W art. 209 p.p.s.a. ustawodawca wskazał, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204. Z powyższego wynika zatem, że nie istnieje przepis szczególny dający podstawę do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w orzeczeniach kończących postępowanie, innych niż wskazane w tym przepisie. Nie jest także możliwe zastosowanie w tej sprawie art. 200 p.p.s.a., gdyż dotyczy on zwrotu kosztów poniesionych przez stronę "do celowego dochodzenia praw".
Natomiast wniosek organu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego ma na celu rozstrzygnięcie zagadnienia procesowego, co do właściwości organu do załatwienia konkretnej sprawy. Dlatego też, w braku podstaw do zasądzenia w takim przypadku zwrotu kosztów postępowania, zastosowanie znajduje wyłącznie ogólny przepis art. 199 p.p.s.a.
Z wyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.