Uzasadnienie
UZASDNIENIE
Marszałek Województwa [...] pismem z 9 czerwca 2015 r., działając na podstawie art. 22 § 2 k.p.a. oraz art. 15 § 1 pkt 4 i art. 63 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego między tym organem. a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad, dotyczącego rozpatrzenia wniosku Z. W. o rozłożenie na raty należności z tytułu kary pieniężnej nałożonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.
W uzasadnieniu Marszałek Województwa [...] podał, że [...] października 2014 r., w miejscowości B., na drodze wojewódzkiej Nr [...], został zatrzymany do kontroli zespół pojazdów, składający się z ciągnika marki SCANIA wraz z naczepą marki WIELTON. W chwili kontroli wykonywany był krajowy transport drogowy wytłoków z jabłek z miejscowości B. do miejscowości K. Podczas kontroli stwierdzono wykonywanie przewozu drogowego bez zezwolenia kat. VII – w pozostałych przypadkach (art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. – dalej: p.r.d.)). [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 9 lutego 2015 r. nałożył na Z. W. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.
Z. W. pismem z 2 marca 2015 r. wniósł do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o rozłożenie na raty kary pieniężnej, jako podstawę prawną podając art. 57 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.).
[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, powołując się na art. 65 § 1 k.p.a., pismem z 5 marca 2015 r. przekazał wniosek, zgodnie z właściwością Marszałkowi Województwa [...].
Następnie Marszałek Województwa [...], mając na uwadze art. 140ae ust. 1 p.r.d. i art. 61 ust 1 ustawy o finansach publicznych, uznał, że organem właściwym do rozpoznania wniosku Z. W. jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, któremu przekazał wniosek.
Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział w [...] stwierdził, że nie jest organem właściwym do rozpoznania sprawy i odesłał wniosek do Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] – wykonującego zadania zarządcy drogi wojewódzkiej Nr [...], na której miała miejsce kontrola.
Marszałek Województwa [...] nie zgodził się z argumentacją Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad i podniósł, że art. 140ae ust. 1 P.r.d., nie precyzuje, czy kary pieniężne za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia są przekazywane do budżetów zgodnie z kategorią drogi, na której doszło do kontroli pojazdów, czy też zgodnie z kategorią zezwolenia, którego brak skutkował nałożeniem na przewoźnika kary pieniężnej.
Zdaniem Marszałka, jest on organem właściwym w sprawach z zakresu zezwolenia kategorii I, tymczasem w rozpoznawanej sprawie kara została nałożona za brak zezwolenia kategorii VII, które zgodnie z art. 64d ust. 4 p.r.d., wydawane jest, z zastrzeżeniem tras, przebiegających w granicach administracyjnych miast na prawach powiatu, przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, który pobiera z tego tytułu opłatę. W związku z tym, kary nałożone za brak zezwolenia kategorii VII powinny wpływać na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.
W ocenie Marszałka, przy dokonywaniu klasyfikacji kategorii zezwolenia, w celu ustalenia wysokości należnej kary, bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Stosownie bowiem do art. 140ab ust. 2 p.r.d., w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa wart. 64 ust. 2 p.r.d., tekst jedn. zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę, jak za przejazd bez zezwolenia. Podkreślił, że [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył karę w wysokości 15.000 zł, ustalając brak zezwolenia kategorii VII.
W odpowiedzi na wniosek Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] – jako organu właściwego do załatwienia sprawy.
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad podkreślił, że przewóz drogowy był wykonywany na drodze wojewódzkiej, zaś wykryte naruszenia spowodowały szybszą niż założona degradację nawierzchni drogi wojewódzkiej. W myśl art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460), zarządcą dróg wojewódzkich jest zarząd województwa. Dlatego należność z tytułu nałożonej kary powinien otrzymać Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...]. Ponadto w rozpatrywanym sporze zasadniczą kwestią jest sprawa podzielności ładunku, bowiem przedsiębiorca, chcąc przewozić ładunek podzielny, może uzyskać wyłącznie zezwolenie kategorii I. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. rozpoznaje spory o właściwości oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 k.p.a.), natomiast spór kompetencyjny między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 k.p.a.).
Do sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego może dojść tylko w powiązaniu ze sprawą indywidualną, która realnie istnieje i w której toczy się postępowanie. Oznacza to, że nie może być uznana za spór o właściwość (kompetencyjny) ani sytuacja, w której chodzi o wykładnię prawa w odniesieniu do konkretnej sprawy, ani też żądanie wskazania organu właściwego, gdy sprawa nie została skutecznie przekazana do innego organu administracji publicznej w trybie art. 65 § 1 k.p.a. przez organ, który uznał się za niewłaściwy.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 grudnia 2008 r. (sygn. akt I OW 98/08, ONSAiWSA 2009, Nr 6, poz. 105) przez spór kompetencyjny, czy też spór o właściwość należy rozumieć obiektywną sytuację prawną, w jakiej co do zakresu działania organu administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta wskutek podjętych w tym kierunku przewidzianych przez prawo środków. Przy czym spór kompetencyjny może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest możliwe tylko wówczas, gdy organem właściwym jest jeden z organów pozostających w sporze.
W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, ponieważ ani Marszałek Województwa [...] ani Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o rozłożenie na raty należności z tytułu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Organy pozostające w sporze, ustalenie organu właściwego do rozpoznania wniosku o nałożenie kary pieniężnej za przejazd po drodze publicznej bez wymaganego zezwolenia, wiązały z kategorią drogi, na której doszło do kontroli pojazdu (Główny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad) lub kategorią zezwolenia, którego nie posiadał kontrolowany (Marszałek Województwa [...]).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przy ustaleniu organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Z. W. zasadnicze znaczenie ma okoliczność, że karę pieniężną za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, na podstawie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym, nałożył [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego. Kompetencje organu Inspekcji Transportu Drogowego do nakładania kar pieniężnych przewidzianych w ustawie - Prawo o ruchu drogowym wynikają zarówno z tej ustawy (art. 140aa ust. 2), jak i z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 – art. 56 ust. 1 pkt 2). Inspektor ma zarówno prawo do nakładania, jak i pobierania takich kar (art. 56 ust. 1 zdanie pierwsze).
Zgodnie z art. 140ae ust. 1 p.r.d. kary pieniężne, nakładane na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d. są przekazywane odpowiednio do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Dodać trzeba, że wojewódzkie inspektoraty transportu drogowego (lub urzędy celne) otrzymują prowizje od pobranych kar pieniężnych w wysokości 12% nałożonej kary (art. 140ae ust. 3 p.r.d.). Wojewódzkie inspektoraty transportu drogowego (lub urzędy celne), po odliczeniu prowizji, pozostałą część kary, w terminie 4 dni po upływie każdych kolejnych 10 dni miesiąca, przekazują odpowiednio do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (art. 140ae ust. 5 p.r.d.).
Z powołanych przepisów wynika, że pobieranie kary pieniężnej, o której mowa w art. 140aa ust. 1 p.r.d. należy do organów wojewódzkich inspekcji transportu drogowego (organów celnych). Wniosek, który wywołał spór kompetencyjny dotyczył rozłożenia na raty należności z tytułu kary pieniężnej. Rozłożenie kary pieniężnej na raty mieści się niewątpliwie w zakresie czynności związanych z pobraniem kary. Rozłożyć karę na raty to inaczej nie pobrać tej należności jednorazowo, w całości, zadecydować o jej pobraniu w częściach (w ratach). Załatwienie wniosku o rozłożenie na raty należności z tytułu nałożonej kary pieniężnej należy więc do organu właściwego do jej pobrania.
Z dotychczasowych uwag wypływa wniosek, że pobieranie kar wymierzonych przez organ Inspekcji Transportu Drogowego nie należy ani do marszałka województwa, ani też do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. W związku z tym też żaden z tych organów nie jest właściwy do podjęcia decyzji o rozłożeniu należności z tytułu takiej kary na raty.
W sytuacji gdy pozostające w sporze organy – Marszałek Województwa [...] i Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad – nie są właściwe do rozpatrzenia wniosku o rozłożenie na raty należności z tytułu kary pieniężnej, gdyż właściwy jest inny organ, to wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu (por. postanowienie NSA z 28 lutego 2007 r., sygn. akt I OW 99/06; postanowienie NSA z 8 maja 2008 r., sygn. akt I OW 11/08).
Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.