Uzasadnienie
D. Służba Dróg i Kolei we W. (dalej: DSDiK), działająca w imieniu Zarządu Województwa D. (zarządcy dróg wojewódzkich), pismem z dnia 25 listopada 2013 r. wniosła o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem S. a Zarządem Województwa D. w sprawie wniosku Ś. Sp. z o.o. z siedziba w W. o uzgodnienie zasad korzystania z przystanków komunikacyjnych będących w pasie drogowym przy ul. Mickiewicza, Łączyńskiego, Chopina, Sienkiewicza w miejscowości S. (dawna droga wojewódzka nr [...]) przekazanego w dniu 4.10.2013 r. przez Burmistrza S. Spór ten zaistniał na tle następującego stanu faktycznego i prawnego:
Zarząd Województwa D. wskazał, iż zgodnie z art. 10 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 260, dalej: ustawa o drogach publicznych) dotychczasowy odcinek drogi wojewódzkiej nr [...] – ul. Łączyńskiego (od ronda), ul. Chopina, ul. Słowackiego, ul. Mickiewicza (do skrzyżowania z DW [...], ul. Kolejowa) i ul. Ułanów Nadwiślańskich (od DW [...] do obwodnicy S. w ciągu DW [...]) z dniem uzyskania zaświadczenia o potwierdzeniu przyjęcia zawiadomienie o zakończeniu budowy obwodnicy miasta S., tj. 22 lutego 2013 r. został pozbawiony dotychczasowej kategorii dróg wojewódzkich i zaliczony do kategorii dróg gminnych, których obecnym zarządcą jest Burmistrz S. Wnioskodawca podkreślił, iż powyższy skutek następuje niezależnie od woli podmiotów zainteresowanych i stanowi lex specialis od zasad ogólnych.
Burmistrz Uzdrowiskowej Gminy Miejskiej S., w piśmie z dnia 21 stycznia 2014 r., odnosząc się do powyższego wniosku wskazał, iż zastosowanie przepisu art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych jest możliwe po spełnieniu przesłanek, tj. wybudowaniu nowego odcinak drogi, który zastępuje drogę poprzednio wybudowaną oraz oddanie do użytku nowo wybudowanego odcinka drogi.
Jak podkreślił Burmistrz dwa pierwsze odcinki tej obwodnicy były oddane do użytkowania w latach 2003 i 2009. DSDiK potraktowała je jako jeden nowo wybudowany odcinek drogi, bez przeprowadzenia procedury, która obowiązywała przy oddaniu dwóch pierwszych odcinków obwodnicy. W ocenie Burmistrza obowiązująca procedura wymagała zastosowania przepisów ustawy o drogach publicznych a w szczególności art. 6 ust. 2 i 3 oraz art. 10 ust. 1,2,3,4,6 i 7, DSDiK we W. nie przeprowadziła obowiązującej w tym zakresie procedury w odniesieniu do dwóch odcinków obwodnicy wybudowanych i oddanych do użytkowania w roku 2003 i 2009. Zdaniem Burmistrza oddanie tych odcinków do eksploatacji nie może stanowić ciągu zdarzeń, z którego DSDiK we W. wywodzi swoje stanowisko oparte na art. 10 ust. 4 i 5 ustawy o drogach publicznych.
W ocenie organu, sam fakt uzyskania pozwolenia na użytkowanie części obwodnicy S. nie zwalnia DSDiK we W. do przeprowadzenia formalno – prawnego przejęcia – przekazania nieruchomości.
W ocenie Burmistrza, nie może on przejąć na siebie obowiązku zarządu drogi w dotychczasowym przebiegu drogi wojewódzkiej nr [...] czyli ulicy: Łączyńskiego, Chopina, Sienkiewicza, Słowackiego, Mickiewicza i Ułanów Nadwiślańskich, wynikającego z art. 19 ust 1 i art. 20 ustawy o drogach publicznych, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg i tym samym wydać uzgodnienia zasad korzystania z przystanków komunikacyjnych będących w pasie drogowym przy ul. Mickiewicza, Łączyńskiego, Chopina, Sienkiewicza w S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sądy administracyjne rozpoznają na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwaną dalej: "p.p.s.a.", spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w tym przepisie.
Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Zarządem Województwa D. (w imieniu którego działa D. Służba Dróg i Kolei we W.) a Burmistrzem S. był sporem kompetencyjnym i dotyczył wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Ś. Sp. z o.o. z siedziba w W. w sprawie uzgodnienia zasad korzystania z przystanków komunikacyjnych będących w pasie drogowym przy ul. Mickiewicza, Łączyńskiego, Chopina, Sienkiewicza w miejscowości S. (dawna droga wojewódzka nr [...]).
Na wstępie należy podnieść, iż w myśl art. 19 ust. 2 ustawy o drogach publicznych w zakresie istotnym dla rozpoznawanego sporu kompetencyjnego – zarząd województwa jest zarządcą dróg wojewódzkich, natomiast wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest zarządcą drogi gminnej.
W rozpoznawanej sprawie ostateczną decyzją z dnia 21 lutego 2013 r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił pozwolenia na użytkowanie obiektów inżynierskich w ciągu obwodnicy S. oraz wydał zaświadczenie z dnia 22 lutego 2013 r. potwierdzające przyjęcie zawiadomienia o zakończeniu budowy obwodnicy miasta S. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...]. Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 32 ustawy z dnia 2003 r. o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 193 poz. 1194 ze zm.) oraz w oparciu o art. 59 ust. 1 w związku z art. 83 ust 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.).
Kwestię, czy w opisanej sytuacji nastąpiło z mocy prawa pozbawienie dotychczasowego odcinka drogi nr [...] kategorii drogi wojewódzkiej i zaliczenie tego odcinka drogi do kategorii drogi gminnej, reguluje przepis art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych stanowiący, że odcinek drogi zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej. Przepis ten został dodany art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 200, poz. 1953), a z uzasadnienia projektu rządowego tej ustawy zmieniającej wynika, że nadanie art. 10 ust. 5 takiego brzmienia wiązało się z dążeniem by zarządca drogi, który wybudował nowe odcinki dróg czy obwodnice nie był zmuszony zarządzać dwoma, równolegle przylegającymi odcinkami dróg. Natomiast w myśl postanowień art. 10 ust. 4 omawianej ustawy nowo wybudowany odcinek drogi zostaje zaliczony do kategorii drogi w ciągu której leży.
W związku z powyższym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych. Dotychczasowy odcinek drogi krajowej nr [...] - ul. Łączyńskiego, ul. Chopina, ul. Słowackiego, ul. Mickiewicza i ul. Ułanów Nadwiślańskich został zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi i nowo wybudowany odcinek drogi został oddany do użytkowania (decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektów inżynierskich oraz zaświadczenie o potwierdzeniu przyjęcia zawiadomienia o zakończeniu budowy obwodnicy miasta S.). Stosownie do art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych z chwilą oddania do użytkowania nowo powstałego odcinka drogi dotychczasowy odcinek drogi wojewódzkiej nr [...] został z mocy prawa zaliczony do kategorii drogi gminnej, której zarządcą w myśl art. 19 ust. 2 pkt 4 tej ustawy jest Burmistrz Uzdrowiskowej Gminy Miejskiej S. Należy jednocześnie zauważyć, iż z momentem oddania nowo zbudowanej drogi do eksploatacji zaliczenie drogi "starej" do drogi gminnej następuje z mocy prawa i bezwarunkowo.
Ustawa w tym przypadku posłużyła się rozwiązaniami szczególnymi i nie uzależniła daty zmiany kategorii od spełnienia wymogów formalnych z art. 10 ust. 1-3 u.d.p. Z tego powodu słuszne było stanowisko Zarządu Województwa D., że przepis art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych ma charakter przepisu lex specialis, bowiem rozstrzyga o zmianie kategorii drogi publicznej w sposób całkowicie odmienny od ogólnych zasad przewidzianych ustawą i niezależny od woli podmiotów zainteresowanych.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazał Burmistrza Uzdrowiskowej Gminy Miejskiej S. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Ś. Sp. z o.o. z siedziba w W. w sprawie uzgodnienia zasad korzystania z przystanków komunikacyjnych będących w pasie drogowym przy ul. Mickiewicza, Łączyńskiego, Chopina, Sienkiewicza w miejscowości S.