Uzasadnienie
T.P. S.A. pismem z [...] lutego 2012 r., numer [...] zwróciła się do Urzędu Miasta i Gminy Siewierz o wydanie zgody na dalsze umieszczanie w pasie drogowym odcinka drogi krajowej nr [...] w ulicy [...], urządzeń infrastruktury technicznej. Do wniosku załączono pismo Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad numer [...] z [...] stycznia 2012 r., w którym Telekomunikacja Polska S.A. została poinformowana, iż odcinek drogi krajowej numer [...], w ciągu którego leży m.in. ulica [...], został przekazany Gminie Siewierz.
Burmistrz Miasta i Gminy Siewierz – dalej: wnioskodawca – złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) a Burmistrzem Miasta i Gminy Siewierz w sprawie związanej z przedłużeniem umieszczenia urządzeń obcych w pasie drogowym ulicy [...] poprzez wskazanie organu właściwego tj. zarządcy drogi właściwego do wydania zezwolenia na umieszczenie urządzenia obcego w pasie drogowym tej drogi.
W uzasadnieniu Burmistrz Miasta i Gminy Siewierz, podniósł, że droga numer [...] (ulice: [...],[...],[...]), położona w miejscowości S. jest drogą kategorii krajowej. W związku z tym aby mogła być ona pozbawiona swojej kategorii muszą zostać spełnione przesłanki określone w art. 10 ust. 1-3 ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.; dalej: u.d.p.). W związku z tym Minister właściwy do spraw transportu powinien w drodze rozporządzenia pozbawić tą drogę kategorii drogi krajowej, a Rada Miejska w Siewierzu powinna podjąć uchwałę o zaliczeniu jej do kategorii dróg gminnych. Zasada ta doznaje ograniczeń jedynie w przypadku wyłączenia drogi publicznej z użytkowania.
Wnioskodawca wskazał, że pozbawienie drogi dotychczasowej kategorii i zaliczenie do jej do nowej kategorii nie może być dokonane później niż do końca trzeciego kwartału danego roku, z mocą od 1 stycznia roku następnego. Przy tym do pozbawienia danej drogi publicznej lub jej odcinka dotychczasowej kategorii konieczne jest zachowane procedury z art. 10 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o drogach publicznych. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad nie wskazała aktu normatywnego, na podstawie którego można by twierdzić, iż droga publiczna [...] nie jest drogą krajową, a Rada Miejska w Siewierzu nie podejmowała uchwały o zaliczeniu tej drogi publicznej do kategorii drogi gminnej.
W ocenie wnioskodawcy właściwym do wydania decyzji na umieszczenie przedmiotowych urządzeń obcych jest Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad wskazała, że organem właściwym do wydania zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym drogi krajowej nr [...] urządzeń infrastruktury technicznej jest Burmistrz Miasta i Gminy Siewierz.
W uzasadnieniu podniosła, że położony w S. odcinek drogi krajowej numer [...] (w ciągu którego leży m. in. ulica [...]), został zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi. W związku z tym został pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej, co wynika z art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych.
GDDKiA podkreśliła, że każdorazowe zastąpienie odcinka drogi należącego do innego podmiotu niż gmina, odcinkiem nowym, wiąże się z zaliczeniem odcinka zastąpionego do kategorii dróg gminnych. Drogi gminne stanowią przedmiot własności gminy. Przekwalifikowanie następuje z mocy prawa co wiąże się z powstaniem obciążeń w postaci konieczności wykonywania przez właściciela obowiązków zarządcy drogi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Negatywny spór kompetencyjny powstały między Burmistrzem Miasta i Gminy Siewierz a Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) dotyczy ustalenia organu właściwego do wydania zezwolenia na umieszczenie urządzenia obcego w pasie drogowym ul. [...] w S. Ulica ta przed wybudowaniem i oddaniem do użytku obwodnicy Siewierza stanowiła odcinek drogi krajowej nr [...].
Sprawa będąca przedmiotem sporu powstała na tle wniosku T.P. S.A. o wydanie zgody na dalsze umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
Wskazać należy, że o tym czy w pasie drogowym mogą znajdować się takie urządzenia decydować może zarządca drogi. W myśl bowiem postanowień art. 39 ust. 3 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 115, ze zm.) w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej, z zastrzeżeniem ust. 7.
Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 2 u.d.p., zarządcami dróg, z zastrzeżeniem ust. 3, 5 i 8 są dla dróg:
- 1) krajowych – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad;
- 2) wojewódzkich – zarząd województwa;
- 3) powiatowych – zarząd powiatu;
- 4) gminnych – wójt (burmistrz, prezydent miasta).
Z powyższego wynika, że czynnikiem przesądzającym o tym kto jest zarządcą drogi i równocześnie organem właściwym do rozstrzygnięcia wymienionego na wstępie wniosku jest kategoria, do której droga została zaliczona.
Jest niesporne, że sporny odcinek drogi w przebiegu ulicy [...] był zaliczony do kategorii dróg krajowych i podlegał zarządowi GDDKiA. Sytuacja ta uległa jednak zmianie z momentem wybudowania i oddania do eksploatacji obwodnicy S., która zastąpiła sporny odcinek ulicy [...]. To, że obwodnica w zakresie zastępującym omawiany odcinek ulicy [...] została oddana do eksploatacji nie jest kwestionowane.
Powyższe okoliczności wpłynęły w sposób istotny na kategorię drogi. W myśl postanowień art. 10 ust. 4 omawianej ustawy nowo wybudowany odcinek drogi zostaje zaliczony do kategorii drogi w ciągu której leży. Natomiast odcinek drogi zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej (art. 10 ust. 5 u.d.p.). Wynika stąd, że ulica [...] z chwilą oddania do użytku części obwodnicy ulicę te w ciągu drogi krajowej zastępującą - stała się z mocy prawa drogą gminną i przeszła pod zarząd Burmistrza Gminy Siewierz. Z momentem oddania nowo zbudowanej drogi do eksploatacji zaliczenie drogi "starej" do drogi gminnej następuje z mocy prawa i bezwarunkowo. Ustawa w tym przypadku posłużyła się rozwiązaniami szczególnymi i nie uzależniła daty zmiany kategorii od spełnienia wymogów formalnych z art. 10 ust. 1-3 u.d.p.
Podnieść należy, że z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1953), która w art. 1 pkt. 12 nadała art. 10 ust. 5 u.d.p. obecnie obowiązujące brzmienie wynika, że takie właśnie rozwiązanie prawne podyktowane zostało potrzebą przyspieszenia przejmowania dotychczasowych odcinków dróg przez nowych zarządców. Zdarzało się bowiem często, że zarządca pozbawiał drogę kategorii, a następnie droga ta nie była zaliczana do innej kategorii a niekiedy zarządca drogi, który wybudował nowe odcinki czy obwodnice bywał zmuszony zarządzać dwoma, równolegle przebiegającymi odcinkami dróg.
W świetle tego, co powiedziano wyżej, to Burmistrz Gminy Siewierz jest organem właściwym do rozpoznania wymienionego na wstępie wniosku T.P.S.A.
Biorąc powyższe pod uwagę należało na mocy art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec jak w sentencji postanowienia.