Uzasadnienie
Zarząd Województwa D. (w imieniu którego działa D. Służba Dróg i Kolei we W.) pismem z 20 stycznia 2014 r. wniósł o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem S. a Zarządem Województwa D. w sprawie wniosków W. Sp. z o.o.:
- - w sprawie zgłoszenia awaryjnego zajęcia pasa drogowego przy ulicy Ł. w miejscowości S. (dawna droga wojewódzka nr [...]) w celu usunięcia awarii wodociągowej;
- - w sprawie zgłoszenia awaryjnego zajęcia pasa drogowego przy ulicy M. w miejscowości S. (dawna droga wojewódzka nr [...]) w celu usunięcia awarii wodociągowej;
Spór ten zaistniał na tle następującego stanu faktycznego i prawnego:
Na zakończenie inwestycji "Budowa obwodnicy w miasta S. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...]" która stworzyła jednorodny przebieg obwodnicy miasta, dotychczasowy odcinek drogi wojewódzkiej nr [...] – ul. Ł. (od ronda), ul. C., ul. S., ul. M. (do skrzyżowania z [...], ul. K.) i ul. U. (od. [...] do obwodnicy S. w ciągu [...]) – z dniem uzyskania zaświadczenia o potwierdzeniu przyjęcia zawiadomienia o zakończeniu budowy obwodnicy miasta S. (tj. 22 lutego 2013 r.) został pozbawiony dotychczasowej kategorii dróg wojewódzkich i zaliczony został do kategorii dróg gminnych.
Zdaniem Zarządu Województwa D. stosownie do art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Z 2013 r., poz. 260) pozbawienie dotychczasowej kategorii drogi wojewódzkiej i zaliczenie jej do kategorii dróg gminnych następuje niezależnie od woli podmiotów zainteresowanych i stanowi lex specialis od zasad ogólnych. Zdaniem wnioskodawcy zarządcą dotychczasowej drogi wojewódzkiej [...] na odcinku wskazanym we wniosku o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego jest Burmistrz Miasta S. Natomiast Burmistrz Gminy S. w piśmie z 17 marca 2014 r. będącego odpowiedzią na wniosek o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego stwierdził, że zastosowanie przepisu art. 10 ust. 5 ustawy jest możliwe po spełnieniu przesłanek tj. wybudowaniu nowego odcinka drogi, który zastępuje drogę poprzednio wbudowaną oraz oddaniu do użytku nowo wybudowanego odcinka drogi.
Na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd postanowił obydwa wnioski Zarządu Województwa D. (sygn. akt II GW 5/14 oraz II GW 6/14) połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oraz prowadzić je pod sygnaturą II GW 5/14.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sądy administracyjne rozpoznają na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.). spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie, zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w tym przepisie.
Przedmiotowe spory, jakie zaistniały pomiędzy Zarządem Województwa D. (w imieniu którego działa D. Służba Dróg i Kolei we W.) a Burmistrzem S. były sporami kompetencyjnymi i dotyczyły wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków W. Sp. z o.o. w sprawie zgłoszenia awaryjnego zajęcia pasa drogowego przy ul. Ł. w miejscowości S. (dawna droga wojewódzka nr [...]) w celu usunięcia awarii wodociągowej oraz w sprawie zgłoszenia awaryjnego zajęcia pasa drogowego przy ul. M. w miejscowości S. (dawna droga wojewódzka nr [...]) w celu usunięcia awarii wodociągowej.
Na wstępie należy podnieść, iż w myśl art. 19 ust. 2 ustawy o drogach publicznych w zakresie istotnym dla rozpoznawanego sporu kompetencyjnego – zarząd województwa jest zarządcą dróg wojewódzkich, natomiast wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest zarządcą drogi gminnej.
W rozpoznawanej sprawie ostateczną decyzją z [...] lutego 2013 r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił pozwolenia na użytkowanie obiektów inżynierskich w ciągu obwodnicy S. oraz wydał zaświadczenie z [...] lutego 2013 r. potwierdzające przyjęcie zawiadomienia o zakończeniu budowy obwodnicy miasta S. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...]. Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 32 ustawy z dnia 2003 r. o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.) oraz w oparciu o art. 59 ust. 1 w związku z art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.).
Kwestię, czy w opisanej sytuacji nastąpiło z mocy prawa pozbawienie dotychczasowego odcinka drogi nr [...] kategorii drogi wojewódzkiej i zaliczenie tego odcinka drogi do kategorii drogi gminnej, reguluje przepis art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych stanowiący, że odcinek drogi zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej. Przepis ten został dodany art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1953), a z uzasadnienia projektu rządowego tej ustawy zmieniającej wynika, że nadanie art. 10 ust. 5 takiego brzmienia wiązało się z dążeniem by zarządca drogi, który wybudował nowe odcinki dróg czy obwodnice nie był zmuszony zarządzać dwoma, równolegle przylegającymi odcinkami dróg. Natomiast w myśl postanowień art. 10 ust. 4 omawianej ustawy nowo wybudowany odcinek drogi zostaje zaliczony do kategorii drogi w ciągu której leży.
W związku z powyższym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych. Dotychczasowy odcinek drogi wojewódzkiej nr [...] – ul. Ł. (od ronda), ul. C., ul. S., ul. M. (do skrzyżowania z [...], ul. K.) i ul. U. (od. [...] do obwodnicy S. w ciągu [...]) został zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi i nowo wybudowany odcinek drogi został oddany do użytkowania (decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektów inżynierskich oraz zaświadczenie o potwierdzeniu przyjęcia zawiadomienia o zakończeniu budowy obwodnicy miasta S.). Stosownie do art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych z chwilą oddania do użytkowania nowo powstałego odcinka drogi dotychczasowy odcinek drogi wojewódzkiej nr [...] został z mocy prawa zaliczony do kategorii drogi gminnej, której zarządcą w myśl art. 19 ust. 2 pkt 4 tej ustawy jest Burmistrz Uzdrowiskowej Gminy Miejskiej S. Należy jednocześnie zauważyć, iż z momentem oddania nowo zbudowanej drogi do eksploatacji zaliczenie drogi "starej" do drogi gminnej następuje z mocy prawa i bezwarunkowo.
Ustawa w tym przypadku posłużyła się rozwiązaniami szczególnymi i nie uzależniła daty zmiany kategorii od spełnienia wymogów formalnych z art. 10 ust. 1-3 ustawy o drogach publicznych. Z tego powodu słuszne było stanowisko Zarządu Województwa D., że przepis art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych ma charakter przepisu lex specialis, bowiem rozstrzyga o zmianie kategorii drogi publicznej w sposób całkowicie odmienny od ogólnych zasad przewidzianych ustawą i niezależny od woli podmiotów zainteresowanych.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazał Burmistrza Uzdrowiskowej Gminy Miejskiej S. jako organ właściwy do rozpoznania wniosków W. Sp. z o.o. w sprawie zgłoszenia awaryjnego zajęcia pasa drogowego przy ulicy Ł. w miejscowości S. (dawna droga wojewódzka nr [...]) w celu usunięcia awarii wodociągowej oraz w sprawie zgłoszenia awaryjnego zajęcia pasa drogowego przy ulicy M. w miejscowości S. (dawna droga wojewódzka nr [...]) w celu usunięcia awarii wodociągowej.