Uzasadnienie
Pismem z dnia 8 lutego 2018 r. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Stąporkowie wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, zaistniałego pomiędzy Dyrektorem Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Stąporkowie, działającym z upoważnienia Burmistrza Stąporkowa, a Wójtem Gminy Łańcut, w przedmiocie objęcia D. G. ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1938; dalej: ustawa o świadczeniach), poprzez wskazanie jako właściwego do rozpatrzenia sprawy Wójta Gminy Łańcut.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 10 stycznia 2018 r. Ośrodek w Stąporkowie otrzymał zawiadomienie o przekazaniu sprawy z wniosku D. G. o objęcie go ubezpieczeniem zdrowotnym. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Łańcucie stwierdził bowiem, że wnioskodawca zamieszkuje w Ośrodku [...] w L., gm. Stąporków.
Zdaniem Ośrodka w Stąporkowie, w L. wnioskodawca przebywa wyłącznie na leczeniu, zaś jego miejscem zamieszkania jest miejscowość K. w gminie Łańcut. Wobec powyższego, Burmistrz Stąporkowa nie jest właściwym organem do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Wójt Gminy Łańcut wniósł o uznanie, że organem właściwym do załatwienia przedmiotowej sprawy jest Burmistrz Stąporkowa. Wskazał, że wnioskodawca – D. G. – przebywa w Ośrodku [...] w L. z problemem narkotykowym i zdrowotnym. Ubezpieczenie jest mu potrzebne do podjęcia dalszej próby leczenia. We wniosku o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym podał adres pobytu: Stąporków [...] oraz K. [...].
Z ustaleń pracownika socjalnego GOPS w Łańcucie wynika, że w K. pod ww. wskazanym adresem zamieszkują rodzice D. G., którzy nie prowadzą z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Ojciec odwiedza syna w Ośrodku raz w miesiącu, ma z nim kontakt przez terapeutę, udziela mu pomocy w formie rzeczowej. D. G. przebywa w Ośrodku od czerwca 2017 r. z zamiarem dłuższego pobytu (2 lata). Zdaniem Wójta Gminy Łańcut – w świetle art. 54 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 25 kodeksu cywilnego – należy uznać, że miejscem koncentracji spraw życiowych wnioskodawcy jest gmina Stąporków, tym bardziej, że to na terenie tej gminy zamierza on korzystać z wszelkich świadczeń zdrowotnych.
Natomiast, jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. wnioskodawca oświadczył, że w L. będzie przebywał tylko na czas leczenia i nie wiąże stałej przyszłości z tym miejscem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 4 p.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 22 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.), rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy zaś rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Stąporkowa a Wójtem Gminy Łańcut, jest sporem negatywnym i dotyczy wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku D. G. o objęcie go ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Żaden ze wskazanych organów nie uznaje się bowiem za właściwy do rozpoznania wniosku zainteresowanego w powyższym zakresie.
Przystępując do rozpoznania zaistniałego sporu, stwierdzić, że istotne znaczenie dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma treść art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Zgodnie z tą regulacją dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy (...), jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Zaakcentowania jednak wymaga, że ustawa powyższa – pomimo użycia w jej treści zwrotu "miejsce zamieszkania" – nie zawiera legalnej definicji tego pojęcia. Oznacza to, że zastosowanie w tej mierze będą miały przepisy Kodeksu cywilnego, tj. art. 25 k.c., który stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jak przyjmuje się przy tym zgodnie w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, o zamiarze jej stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje natomiast wola tej osoby.
Odnosząc powyższe do sytuacji, jaka zachodzi w przedmiotowej sprawie, należy wskazać, że D. G., wnioskujący o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym na mocy art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach, jedynie czasowo przebywa na terenie gminy Stąporków, z uwagi na podjęte leczenie w tamtejszym Ośrodku [...] w L. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że nie wiąże on swojej przyszłości z tym miejscem, a obecny pobyt w L. wynika wyłącznie z podjętej próby leczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze dotychczasowe orzecznictwo w tym zakresie, podziela pogląd prawny wyrażony m.in. w wyroku NSA z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II GW 17/16, w którym stwierdzono, że w sytuacji, gdy dana osoba przebywa czasowo, choćby nawet w dłuższym okresie, w pewnej miejscowości, ale dzieje się to w wyniku podjętej w ośrodku terapii, jako miejsce zamieszkania, od którego zależy ustalenie właściwego organu, należy wskazać miejsce, w którym strona ma zamiar mieszkać wtedy, gdy ustaną powody przebywania poza miejscem, w którym osoba wykazuje wolę koncentracji ośrodka swoich spraw życiowych. W takich przypadkach znaczenie ma to, czy pobyt poza miejscem zamieszkania jest czasowy, choćby nawet był długotrwały i czy da się stwierdzić, że dana osoba – po ustaniu przyczyny przebywania czasowego w danym miejscu – wykazuje zamiar powrotu do poprzedniego miejsca przebywania i stałego pobytu w miejscu zamieszkania (por. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt II GW 5/06).
Z akt sprawy wynika, że D. G. jest na stałe zameldowany w K. Zamieszkiwał tutaj z rodzicami do czasu podjęcia leczenia w Ośrodku w L. Nadal utrzymuje kontakt z rodzicami. Okoliczności te pozwalają wysnuć wniosek, że to w K. znajduje się centrum życiowe wnioskodawcy i po zakończeniu leczenia powróci on na teren gminy Łańcut.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznał, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych jest Wójt Gminy Łańcut. Postanowienie wydano na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a.