Uzasadnienie
O. Spółdzielnia Mieszkaniowa "P." w O. pismem z dnia [...] listopada 2009 r. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. o wydanie decyzji nakazującej usunięcie zagrożenia związanego z obsunięciem się ścian nieczynnego wyrobiska na terenie C. "O." w O. przy ul. [...], stosownie do art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 tego artykułu w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. W myśl ust. 2 w decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., uznając się niewłaściwym do załatwienia sprawy, przekazał wniosek O. Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w O. według właściwości Dyrektorowi Okręgowego Urzędu Górniczego w G. Pismem z dnia [...] lutego 2010 r. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Jak podniósł skarpa nieczynnego wyrobiska C. "O." znajduje się aktualnie poza granicami obszaru i terenu górniczego. Według Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G., powołującego się na przepisy art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.), omawiana sprawa nie należy do zakresu jego kompetencji. W myśl tych przepisów, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej, organy nadzoru górniczego sprawują nadzór i kontrolę nad ruchem zakładów górniczych, a w szczególności w zakresie: 1) bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego;
- 2) ratownictwa górniczego;
- 3) gospodarki złożami kopalin w procesie ich wydobywania;
- 4) ochrony środowiska, w tym zapobiegania szkodom;
- 5) budowy i likwidacji zakładu górniczego, w tym rekultywacji gruntów i zagospodarowania terenów po działalności górniczej.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o odrzucenie wniosku, podnosząc brak właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego dla rozpoznania omawianego sporu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wymaga zajęcia stanowiska sporna między stronami kwestia właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania omawianego sporu kompetencyjnego. Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość normuje art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", którego regulacja jest zbieżna z art. 22 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), zwanej dalej "k.p.a.". W myśl art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie zaś z art. 22 § 2 k.p.a. spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej rozstrzyga sąd administracyjny.
W świetle powyższych przepisów właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegają spory o właściwość oraz spory kompetencyjne, w których jeden z mogących wchodzić w grę organów ma status prawny jednostki samorządu terytorialnego. Taka sytuacja nie ma jednakże miejsca w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, gdyż żaden ze wspomnianych wyżej organów nie ma statusu prawnego jednostki samorządu terytorialnego.
W odniesieniu do organów jednostek samorządu terytorialnego pojęcie takich organów zostało zdefiniowane w art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a. Stosownie do tego przepisu przez organy jednostek samorządu terytorialnego rozumie się organy gminy, powiatu, województwa, związków gmin, związków powiatów, wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę, marszałka województwa oraz kierowników służb, inspekcji i straży działających w imieniu wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty lub marszałka województwa, a ponadto samorządowe kolegia odwoławcze. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie jest organem zaliczanym do organów jednostek samorządu terytorialnego, gdyż jest on samodzielnym organem administracji rządowej. W powiecie nie działa on bowiem w imieniu starosty, lecz w imieniu własnym, na co wskazuje przepis art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.
Podobnie, nie ma statusu jednostki samorządu terytorialnego Okręgowy Urząd Górniczy w G., gdyż podlega on Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego, o czym przesadza art. 108 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego. W świetle tego przepisu terenowymi organami administracji rządowej, podległymi Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego, są dyrektorzy okręgowych urzędów górniczych i specjalistycznych urzędów górniczych.
Powyższe względy, jak to trafnie wywodził w odpowiedzi na wniosek Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., przesądzają o braku właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego dla rozpoznania niniejszego sporu w świetle przepisów art. 22 k.p.a. oraz art. 4 p.p.s.a.
Na marginesie sprawy można wskazać, iż wprawdzie brak jest, przynajmniej publikowanego, orzecznictwa, którego przedmiotem byłby spór kompetencyjny pomiędzy wyżej wymienionymi organami w zbliżonym stanie faktycznym sprawy. Niemniej w świetle piśmiennictwa spory o właściwość między terenowymi organami rządowej administracji zespolonej a terenowymi organami rządowej administracji niezespolonej, niezależnie od tego, czy są to organy w jednej jednostce podziału terytorialnego czy też w różnych jednostkach, rozstrzyga minister właściwy do spraw administracji publicznej (por. A. Wróbel w [-] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do art. 22 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX, 2009, wyd. III, pkt 15, a także C. Martysz w [-] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Komentarz do art. 22 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX, 2007, wyd. II., pkt 6).
W tym stanie sprawy orzeczono jak w sentencji postanowienia, stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a.