Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] r. Prezydent Miasta Z. W. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między nim a GDDKiA, poprzez wskazanie GDDKiA jako organu właściwego do rozpoznania sprawy administracyjnej dotyczącej wniosku M. J., działającego z upoważnienia P. S. G. Sp. z o.o. O. w W. Z. w Ł., w sprawie uzgodnienia projektu sieci gazowej [...], Z. W. ul. Ł. i ul. S. W uzasadnieniu wniosku Prezydent Miasta Z. W. wskazał, że w dniu [...] r. Z. D. O. GDDKiA w Ł.- działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - przekazał do Urzędu Miasta wniosek M. J. w sprawie uzgodnienia projektu sieci gazowej [...], Z. W. ul. Ł. i ul. S. Przekazując tenże wniosek, Kierownik Rejonu GDDKiA powołał się na treść art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 21 maca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.; dalej: u.d.p.), który stanowi, że odcinek drogi zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej.
Zdaniem Prezydenta Miasta Z. W. art. 10 ust. 5 u.p.d. odnosi się do sytuacji, gdy na pewnym odcinku istniejącej drogi jej dotychczasowy przebieg zostaje zastąpiony nowym odcinkiem. Norma wynikająca z tego przepisu nie ma natomiast zastosowania dla sytuacji wybudowania w innym miejscu całkowicie nowego odcinka drogi o innym przebiegu i dokonywania w związku z tym zmiany numeracji i zaszeregowania dotychczasowych dróg. Prezydent Miasta wskazał, że ul. Ł. i ul. S., na odcinku objętym projektem sieci gazowej, tj. dz. ewid. [...], stosownie do unormowań rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 marca 2010 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w województwach dolnośląskim, kujawsko-pomorskim, lubelskim, lubuskim, łódzkim, małopolskim, mazowieckim, opolskim, podkarpackim, podlaskim, pomorskim, śląskim, świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim, zachodniopomorskim (Dz. U. Nr 59, poz. 371) stanowi fragment drogi krajowej nr [...] i [...].
Brak jest zatem przesłanek, by posługiwać się pojęciem "stary odcinek drogi krajowej nr [...]". Do momentu wskazania obowiązującego rozporządzenia w sprawie zmiany przebiegu przedmiotowej drogi nie ma podstaw, aby Prezydent Miasta wydał zezwolenie na lokalizację w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego dotyczące ul. Ł. i ul. S. Ponadto Prezydent Miasta wskazał, że nie był stroną procesu budowlanego dotyczącego inwestycji drogi ekspresowej [...] i nie posiada żadnej dokumentacji dotyczącej oddania do użytkowania przedmiotowej drogi. Jak również, że sporne pozostają pomiędzy Prezydentem Miasta a GDDKiA kwestie dopuszczalności zakwalifikowania ww. odcinka jako drogi gminnej z uwagi na definicję zawartą w art. 6 ust. 1 u.d.p. Wobec powyższego wniósł o rozstrzygnięcie sporu przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego GDDKiA wniósł o wskazanie, że organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi krajowej nr [...], ul. Ł. i ul. S. jest Prezydent Miasta Z. W. Wskazał, że odcinek drogi publicznej - ul. Ł. i ul. S. - był zaliczony do kategorii dróg krajowych i podlegał zarządowi GDDKiA. Sytuacja ta jednakże uległa zmianie z chwilą oddania do użytkowania nowo wybudowanego odcinka drogi ekspresowej [...], który zastąpił sporny odcinek drogi krajowej nr [...]. Stosownie do treści art. 10 ust. 5 u.d.p., zastąpiony odcinek drogi uzyskał z mocy prawa i bezwarunkowo status drogi publicznej o kategorii drogi gminnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy prawo postępowania przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne pomiędzy organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Negatywny spór kompetencyjny, jaki powstał między Prezydentem Miasta Z. W. i GDDKiA dotyczy ustalenia organu właściwego do uzgodnienia projektu sieci gazowej w pasie drogowym ul. Ł. i ul. S. w Z. W., które przed wybudowaniem i oddaniem do użytku drogi ekspresowej [...] stanowiły odcinek drogi krajowej nr [...].
Wniosek w tym zakresie złożyła P. S. G. Sp. z. o.o. O. w W. Z. w Ł. Zgodnie z art. 39 ust. 3 zd. pierwsze ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.; dalej: u.d.p.) w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, z zastrzeżeniem ust. 7, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej.
Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 2 u.d.p., zarządcami dróg, z zastrzeżeniem ust. 3, 5 i 8, są dla dróg:
- 1) krajowych - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad;
- 2) wojewódzkich - zarząd województwa;
- 3) powiatowych - zarząd powiatu;
- 4) gminnych - wójt (burmistrz, prezydent miasta).
W sprawie jest niesporne to, że objęte wnioskiem ulice były wcześniej zaliczane do kategorii dróg krajowych i podlegały zarządowi GDDKiA, a także to, że nowo wybudowana droga ekspresowa [...] została oddana do użytku (decyzja nr [...] z dnia [...] r.). W istocie spór dotyczy tego, czy w związku z wybudowaniem i oddaniem do eksploatacji drogi ekspresowej [...] nastąpiło przekwalifikowanie tych dróg do kategorii dróg gminnych.
W myśl art. 10 u.d.p. nowo wybudowany odcinek drogi zostaje zaliczony do kategorii drogi, w której ciągu leży (ust. 4), natomiast odcinek drogi zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej (ust. 5).
Artykuł 10 ust. 5 u.d.p. ma charakter przepisu lex specialis w stosunku do przepisów u.d.p. regulujących zasady ogólne klasyfikowania dróg publicznych do poszczególnych kategorii (art. 5 – art.
10) i z mocy prawa, a więc w sposób niezależny od woli podmiotów zainteresowanych, rozstrzyga o ich zmianie. Jedynym warunkiem, jaki musi się ziścić, aby doszło do przekwalifikowania określonego odcinka drogi publicznej jest zastąpienie go nowo wybudowanym odcinkiem tej drogi.
Oznacza to, że ul. Ł. i ul. S. z momentem oddania do użytku drogi ekspresowej, co pozwala obecnie na kontynuowanie podróży drogą krajową nr [...] z pominięciem tych ulic, a więc z chwilą spełnienia się ustawowego warunku, utraciły dotychczasowy charakter drogi krajowej i stały się z mocy prawa drogami gminnymi, będącymi pod zarządem Prezydenta Miasta Z. W. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, w wypadku takim jak rozpoznawany, zmiana kategorii drogi publicznej z krajowej na gminną nie wymagała zmiany wskazanego wcześniej rozporządzenia w sprawie ustalania przebiegu dróg krajowych.
Bez znaczenia dla sprawy jest też to, że na chwilę obecną nowy zarządca dróg nie posiada dokumentacji związanej z tymi drogami. Obowiązujące przepisy prawa nie stoją na przeszkodzie w uzyskaniu dokumentów czy też informacji w zakresie niezbędnym do rozpoznania wniosku. Należy jedynie podjąć stosowne działania.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał też brak podstaw do odroczenia rozpoznania wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 października 2013 r. o konstytucyjności ustawy z dnia 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych, w części dotyczącej art. 10 ust. 5a-5d i ust. 5e zd. drugie z przepisami Konstytucji. Wystąpienie Prezydenta RP dotyczy bowiem nowo uchwalonych zmian do u.d.p., a nie art. 10 ust. 5 tej ustawy.
Stosownie do art. 122 ust. 3 Konstytucji RP przed podpisaniem ustawy Prezydent Rzeczypospolitej może wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie zgodności ustawy z Konstytucją. Prezydent Rzeczypospolitej nie może odmówić podpisania ustawy, którą Trybunał Konstytucyjny uznał za zgodną z Konstytucją.
Mając powyższe na względzie należało wyznaczyć Prezydenta Miasta Z. W., jako organ właściwy do rozpoznania wymienionego na wstępie wniosku P. S. G. Sp. z o.o. O. w W. Z. w Ł. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji postanowienia.