Uzasadnienie
I. Wnioskiem z 1 września 2022 r. Starosta Łowicki wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Lublina i wskazanie tego ostatniego organu jako właściwego do rozpoznania wyroku Sądu Rejonowego w Łowiczu z 27 maja 2022 r. sygn. akt II K 190/22 dotyczącego M. D., ostatnio zamieszkałego ul. [...], 20-234 Lublin.
Starosta wskazał, że 19 lipca 2022 r. wpłynął do Starostwa Powiatowego w Łowiczu ww. wyrok dotyczący m.in. wykonania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczonego wobec M. D. Pismem z 20 lipca 2022 r. znak KM.5432.35.2022 Starostwo Powiatowe przekazało do Urzędu Miasta w Lublinie niniejszy wyrok, powołując się na art. 65 § 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się: w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
Z dokumentacji sprawy wynika, że ostatnim miejscem zamieszkania M. D. jest adres 20-234 Lublin, ul. [...] - na co wskazuje również wyrok Sądu Rejonowego.
Zdaniem wnioskodawcy powyższe ustalenia co do ostatniego miejsca zamieszkania na terenie Miasta Lublina przesądzają, że właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Prezydent Miasta Lublina.
- II. W odpowiedzi na ww. wniosek, Prezydent Miasta Lublina wniósł o wskazanie Starosty Łowickiego jak organu właściwego do wszczęcia postępowania w przedmiocie wykonania ww. wyroku Sądu Rejonowego.
Wskazał, że po przekazaniu sprawy Prezydent Miasta Lublina podjął czynności zmierzające do potwierdzenia faktu zamieszkania skazanego pod podanym adresem. W tym celu pismem z 2 sierpnia 2022r. zwrócił się do Komisariatu IV Policji w Lublinie. Wizja lokalna Policji nie potwierdziła zamieszkania skazanego pod wskazanym adresem bowiem przy ul. [...] mieści się budynek biurowy i nie ma tam pomieszczeń mieszkalnych.
Zastosowanie w rozpatrywanej spawie ma niewątpliwie art. 21 § 2 k.p.a. Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, tj. pisma Prokuratury Rejonowej w Łowiczu z 14 maja 2022 r. znak 4193-0.Ds.542.2022.Zpi-29/22 prawo jazdy wydane przez Władze Ukrainy zostało odebrane podejrzanemu przez Komenda Powiatowego Policji w Łowiczu. W Sądzie Rejonowym w Łowiczu został także wydany wyrok nakazowy oznaczony sygn. akt II K 190/22 wobec czego ustalenie właściwości miejscowej organu ma nastąpić na podstawie art 21 § 2 k.p.a., który ma zastosowanie wtedy gdy nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w art 21 § 1 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
III. Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
W rozpoznawanej sprawie spór, który zaistniał pomiędzy Starostą Łowickim a Prezydentem Miasta Lublina ma charakter negatywnego sporu kompetencyjnego, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe do wykonania wyroku Sądu Rejonowego w Łowiczu z 27 maja 2022 r. sygn. akt II K 190/22, dotyczącego M. D. i orzeczonego względem niego zakazu prowadzenia pojazdów.
Przypomnienia więc wymaga, że zgodnie z art. 182 § 1 zd. 1 i § 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 127 ze zm.) w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego (...). Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.
Z kolei w myśl art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 622 ze zm.) to starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów.
Poza sporem pozostaje to, że powołane przepisy nie wskazują sposobu ustalenia właściwości miejscowej starosty właściwego do wykonania orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Tym samym zastosowanie winny znaleźć zasady ogólne przewidziane w k.p.a.
Jak więc wynika z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron, a jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
Zgodnie natomiast z art. 21 § 2 k.p.a., jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca - do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m.st. Warszawie.
W związku z powyższymi regulacjami, kluczowe znaczenie dla ustalenia właściwości miejscowej organu administracji publicznej ma miejsca zamieszkania strony, a w razie jego braku miejsce jej pobytu, a gdy nie wypełni się ta przesłanka - właściwość organu ustala się według miejsca ostatniego zamieszkania strony.
Jakkolwiek w postępowaniu karnym kierowano się adresem M. D. (ul. [...], 20-234 Lublin), prawdopodobnie podanego przez niego organom ścigania, to jednak jego weryfikacja przez Prezydenta Miasta Lublina wykazała bez żadnej wątpliwości, że jest on błędny i nie mógł stanowić miejsca zamieszkania skazanego kierowcy, czy innej osoby.
Nie może być sporne to, że brak jest w niniejszej sprawie informacji o aktualnym miejscu zamieszkania lub pobytu skazanego. Bezsporne jest również i to, że tzw. miejsce ostatniego zamieszkania skazanego (podany wyżej adres fizyczny), w ogóle nie może być traktowane jako tego rodzaju miejsce, z uwagi na to, że budynek w którym miało się mieścić mieszkanie jest budynkiem biurowym, w którym nie ma wydzielonych mieszkań.
W tej sytuacji właściwość Starosty Łowickiego wywieść należało z treści art. 21 § 2 k.p.a. Za zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania w rozumieniu tego przepisu uznać należy bowiem wydanie wyroku orzekającego środek karny, tj. wyroku Sądu Rejonowego w Łowiczu z 27 maja 2022 r. sygn. akt II K 190/22.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w niniejszej sprawie chodzi o wykonanie prawomocnego, skazującego wyroku sądu powszechnego, zatem przepisy o właściwości organów administracji publicznej należy odczytywać celowościowo, przez pryzmat potrzeby skuteczności i szybkości wykonania prawomocnego orzeczenia sądowego, w zakresie orzeczonego środka karnego.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 § 2 k.p.a. orzekł jak w sentencji.