Uzasadnienie
Burmistrz Miasta Kock wnioskiem z [...] czerwca 2012 r. zwrócił się Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego powstałego pomiędzy nim a Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad w sprawie rozpoznania wniosku M.W. i W.W. o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu ustawienia ogrodzenia na działce nr [...] położonej w K., przy ulicy [...].
W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, że powyższy wniosek przekazał mu Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), powołując się na na art. 10 ust. 5 ustawy 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.; dalej: u.d.p.). Burmistrz podniósł, że nieruchomość M.W. i W.W. o nr [...] położona jest w K., przy ulicy [...], stanowiącej ulicę leżącą w ciągu drogi krajowej nr [...]. Wskazał, że nie zostały mu przekazane żadne dokumenty związane z częścią drogi krajowej leżącej na terenie Gminy K. zastąpionej obwodnicą K. Zdaniem Burmistrza Kocka z art. 10 ust. 5 u.d.p. nie wynika, że odcinek drogi zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem z chwilą oddania go do użytkowania zastaje pozbawiony dotychczasowej kategorii drogi i zaliczony do kategorii drogi gminnej z mocy prawa, bez wydania rozporządzenia ministra właściwego do spraw transportu. Rozporządzenia takie powinno uwzględniać postanowienia Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Kock uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej w Kocku z 30 września 2005 r. przewidującego zmianę kategorii drogi krajowej nr [...] od ulicy [...], od drogi nr [...] w ciągu drogi nr [...] do granic gminy, po wybudowaniu obwodnicy, z krajowej na powiatową w klasie Z. Wobec powyższego Burmistrz stwierdził, że skoro nie zostało wydane przedmiotowe rozporządzenie ministra ds. transportu, organem właściwym – zarządcą drogi krajowej jest GDDKiA, dlatego też jest ona właściwa do rozpoznania wniosku M.W. i W.W.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego GDDKiA wniosła o rozstrzygnięcie przez wskazanie, że to Burmistrz Miasta Kock jest organem właściwym do rozpatrzenia sprawy o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego przy ulicy [...] w K. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad podniósł, że stosownie do treści art. 10 ust. 5 u.d.p. odcinek drogi zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi, z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej. Pozbawienie odcinka "zastąpionego" dotychczasowej kategorii następuje z mocy samego prawa. Obydwa skutki, tj. pozbawienie dotychczasowej kategorii i zaliczenie do kategorii drogi gminnej, następują z mocy art. 10 ust. 5 u.d.p. z chwilą oddania do użytkowania nowo wybudowanego odcinka drogi. Konsekwencją tego jest wyłączenie trybu pozbawiania i nadawania kategorii dróg publicznych opisanego w art. 5-10 ust. 3 u.d.p. Przepis art. 10 ust. 5 u.d.p. ma charakter przepisu szczególnego w stosunku do regulacji z art. 5-10 ust.
3. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (wyrok TK z dnia 6 września 2005 r., sygn. K 46/04, Dz. U. Nr 181, poz. 1525) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie z dnia 8 grudnia 2005 r. sygn. I OW 203/05 oraz postanowienie z 27 stycznia 2012 r., sygn. I OW 149/11). Wobec okoliczności, że obwodnica K. i W.S. zastąpiła dawną drogę krajową nr [...] na odcinku przebiegającym przez miasto K., z chwilą oddania jej do użytkowania zastąpiony odcinek dawnej drogi krajowej nr [...] został pozbawiony kategorii drogi krajowej i zaliczony został z mocy prawa do drogi gminnej, której zarządcą jest Burmistrz Miasta Kock. GDDKiA wskazała, ze Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie decyzją z 19 grudnia 2011 r. udzielił pozwolenia GDDKiA na użytkowanie drogi ekspresowej [...] na odcinku obwodnicy K. i W.S.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Spór kompetencyjny powstały między Burmistrzem Miasta Kock a Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) dotyczy ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku M.W. i W.W. o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu ustawienia ogrodzenia na działce nr [...] położonej w K., przy ulicy [...]. Ulica ta przed wybudowaniem i oddaniem do użytku obwodnicy K. stanowiła odcinek drogi krajowej nr [...].
Sprawa będąca przedmiotem sporu powstała na tle wniosku M.W. i W.W. o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu ustawienia ogrodzenia w związku z budową obiektu na działce [...] położonej w K. przy ulicy [...].
Wskazać należy, że o tym, czy w pasie drogowym mogą znajdować się takie urządzenia, decydować może zarządca drogi. W myśl bowiem postanowień art. 40 ust. 1 u.d.p. zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 2 u.d.p., zarządcami dróg, z zastrzeżeniem ust. 3, 5 i 8, są dla dróg:
- 1) krajowych – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad;
- 2) wojewódzkich – zarząd województwa;
- 3) powiatowych – zarząd powiatu;
- 4) gminnych – wójt (burmistrz, prezydent miasta).
Z powyższego wynika, że czynnikiem przesądzającym o tym, kto jest zarządcą drogi i równocześnie organem właściwym do rozstrzygnięcia wymienionego na wstępie wniosku, jest kategoria, do której droga została zaliczona.
Jest niesporne między stronami, że działka nr [...] znajduje się przy ul [...] w K., której sporny odcinek przebiegał w ciągu drogi krajowej nr [...] i podlegał zarządowi GDDKiA. Sytuacja ta uległa jednak zmianie z momentem wybudowania i oddania do eksploatacji obwodnicy Kocka, która zastąpiła sporny odcinek ulicy [...]. To, że obwodnica w zakresie zastępującym omawiany odcinek ulicy [...] została oddana do eksploatacji nie jest kwestionowane.
Powyższe okoliczności wpłynęły w sposób istotny na kategorię drogi. W myśl postanowień art. 10 ust. 4 omawianej ustawy nowo wybudowany odcinek drogi zostaje zaliczony do kategorii drogi w ciągu której leży. Natomiast odcinek drogi zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej (art. 10 ust. 5 u.d.p.). Wynika stąd, że ulica [...] z chwilą oddania do użytku części obwodnicy ulicę tę w ciągu drogi krajowej zastępującą – stała się z mocy prawa drogą gminną i przeszła pod zarząd Burmistrza Kocka. Z momentem oddania nowo zbudowanej drogi do eksploatacji zaliczenie drogi "starej" do drogi gminnej następuje z mocy prawa i bezwarunkowo. Ustawa w tym przypadku posłużyła się rozwiązaniami szczególnymi i nie uzależniła daty zmiany kategorii od spełnienia wymogów formalnych z art. 10 ust. 1-3 u.d.p.
Podnieść należy, że z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1953), która w art. 1 pkt. 12 nadała art. 10 ust. 5 u.d.p. obecnie obowiązujące brzmienie wynika, że takie właśnie rozwiązanie prawne podyktowane zostało potrzebą przyspieszenia przejmowania dotychczasowych odcinków dróg przez nowych zarządców. Zdarzało się bowiem niekiedy, że zarządca drogi, który wybudował nowe odcinki drogi zastępujące dotychczasowe, bywał zmuszony zarządzać dwoma, równolegle przebiegającymi odcinkami dróg.
W świetle tego, co powiedziano wyżej, to Burmistrz Kocka jest organem właściwym do rozpoznania wymienionego na wstępie wniosku M.W. i W.W.
Biorąc powyższe pod uwagę, należało na mocy art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec jak w sentencji postanowienia.