Uzasadnienie
I
Zarząd Województwa [...] wnioskiem z dnia [...] lutego 2014 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Burmistrzem S. przez wskazanie Burmistrza Miasta S. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku T. S.A. "o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w m. S. ul. M. w celu prowadzenia robót i umieszczenia urządzenia infrastruktury technicznej niezwiązanego z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego".
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że zgodnie z art. 10 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260; dalej: ustawa o drogach publicznych lub u.d.p.) dotychczasowy odcinek drogi wojewódzkiej 376 obejmujący m.in. ul. M. z dniem uzyskania zaświadczenia o przyjęcia zawiadomienie o zakończeniu budowy obwodnicy miasta S. z dnia [...] lutego 2013 r. został pozbawiony dotychczasowej kategorii drogi wojewódzkiej i zaliczony do kategorii drogi gminnej, w wyniku czego, zarządcą drogi stał się Burmistrz S.. Wnioskodawca podkreślił, iż powyższy skutek następuje niezależnie od woli podmiotów zainteresowanych i stanowi lex specialis od zasad ogólnych.
Burmistrz S. w odpowiedzi na wniosek za niesłuszne uznał stanowisko Zarządu Województwa [...] i działającej w jego imieniu D. [...] we W., że zapis art. 10 ust. 5 u.d.p. uzasadnia automatyczny obowiązek przejęcia przez gminę z mocy prawa ulic znajdujących się w dotychczasowym przebiegu drogi wojewódzkiej nr 376 i w efekcie realizacji przez gminę obowiązku wynikającego z art. 19 u.d.p. Sam bowiem fakt uzyskania pozwolenia na użytkowanie części obwodnicy S. nie zwalnia stron, tj. D. [...] we W., Gminy S. i Gminy B. od przeprowadzenia postępowania formalno-prawnego przejęcia-przekazania nieruchomości i nie upoważnia do zastosowania go dla całej obwodnicy
W ocenie Burmistrza S., gmina nie może przejąć na siebie obowiązku zarządu drogi w dotychczasowym przebiegu drogi wojewódzkiej nr 376, wynikającego z art. 19 ust. 1 i art. 20 ustawy o drogach publicznych, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg i tym samym wydać T. S.A. zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w miejscowości S., ul. M., w celu prowadzenia robót i umieszczenia urządzenia infrastruktury technicznej niezwiązanego z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
II
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. W myśl natomiast art. 40 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy prowadzenia robót w pasie drogowym i umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. W świetle zacytowanych przepisów i treści wniosku T. S.A. za niesporne uznać należy, że przedmiotem sporu kompetencyjnego jest wskazanie organu właściwego do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych.
Zacytowany już przepis art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych przesądza po pierwsze, że zezwolenie na zajęcie pasa drogowego stanowi sprawę administracyjną załatwianą przez wydanie decyzji, po wtóre wskazuje organ właściwy do jej załatwienia- zarządcę drogi. W myśl art. 19 ust. 2 ustawy o drogach publicznych w zakresie istotnym dla rozpoznawanego sporu kompetencyjnego, zarząd województwa jest zarządcą dróg wojewódzkich, natomiast wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest zarządcą dróg gminnych. Między stronami sporu kompetencyjnego nie jest sporne, że droga nr 376 była drogą wojewódzką w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o drogach publicznych.
Ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił pozwolenia na użytkowanie obiektów inżynierskich w ciągu obwodnicy S. oraz wydał zaświadczenie z dnia [...] lutego 2013 r. potwierdzające zawiadomienie o zakończeniu budowy obwodnicy miasta S. Powyższa decyzja została wydana m.in. na podstawie art. 32 ustawy z dnia 2003 r. o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r., Nr 193, poz. 1194 ze zm.).
Rozważenia zatem wymaga, czy w opisanej sytuacji nastąpiło z mocy prawa pozbawienie dotychczasowej drogi nr 376 kategorii drogi wojewódzkiej i zaliczenie tego odcinka drogi do kategorii drogi gminnej. Kwestię tę reguluje przepis art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych stanowiący, że odcinek drogi zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej. Przepis ten został dodany art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1953), a z uzasadnienia projektu rządowego tej ustawy zmieniającej wynika, że nadanie art. 10 ust. 5 takiego brzmienia wiązało się z dążeniem, by zarządca drogi, który wybudował nowe odcinki dróg czy obwodnice, nie był zmuszony zarządzać dwoma, równolegle przylegającymi odcinkami dróg.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych. Dotychczasowy odcinek drogi wojewódzkiej nr 376 obejmujący m.in. ul. M. został zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi i nowo wybudowany odcinek drogi został oddany do użytkowania (decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektów inżynierskich oraz zaświadczenie o potwierdzeniu przyjęcia zawiadomienia o zakończeniu budowy obwodnicy miasta S.). Stosownie zatem do art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych z chwilą oddania do użytkowania nowo powstałego odcinka drogi dotychczasowy odcinek drogi wojewódzkiej nr 376 został z mocy prawa zaliczony do kategorii drogi gminnej, której zarządcą w myśl art. 19 ust. 2 pkt 4 tej ustawy jest Burmistrz S. Tożsamy pogląd Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w postanowieniach z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt II GW 26/13 i sygn. akt II GW 28/13 oraz z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GW 3/14 wydanych na skutek rozpoznania sporu kompetencyjnego pomiędzy tymi samymi stronami, co w niniejszej sprawie i obejmującego również, nadogólne rzecz ujmując, ustalenie obecnego zarządcy dotychczasowej drogi wojewódzkiej nr 376.
Podkreślenia nadto wymaga, że z momentem oddania nowo zbudowanej drogi do eksploatacji zaliczenie drogi "starej" do drogi gminnej następuje z mocy prawa i bezwarunkowo. Ustawa w tym przypadku posłużyła się rozwiązaniami szczególnymi i nie uzależniła daty zmiany kategorii od spełnienia wymogów formalnych z art. 10 ust. 1-3 ustawy o drogach publicznych. Z tego powodu słuszne było stanowisko Zarządu Województwa [...], że przepis art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych ma charakter przepisu lex specialis, bowiem rozstrzyga o zmianie kategorii drogi publicznej w sposób całkowicie odmienny od ogólnych zasad przewidzianych ustawą i niezależny od woli podmiotów zainteresowanych.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wskazał Burmistrza S. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku T. S.A. o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego ulicy M. w S.