Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] lutego 2016 r. Prezydent Miasta B., reprezentowany przez Komendanta Straży Miejskiej w B., wystąpił do Naczelnego Sadu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta B. a Wojewodą Ś., który z wymienionych podmiotów jest właściwy do zwrotu kosztów stawiennictwa świadka oraz wynagradzania za utracony zarobek, w sytuacji gdy postępowanie prowadzi Komendant Straży Miejskiej w B..
Z uzasadnienia wniosku wynika, że pismem z [...] lutego 2016 r. A. W. złożył wniosek o zwrot kosztów stawiennictwa świadka oraz wypłacenie wynagrodzenia za utracony zarobek, w związku ze stawiennictwem [...] października 2015 r. w Komendzie Straży Miejskiej w B. w charakterze świadka.
W ocenie Prezydenta Miasta B. koszty za stawiennictwo świadka powinien pokryć Wojewoda Ś.. Prezydent uznał, że koszty, których dotyczył wniosek z [...] lutego 2016 r. stanowią wydatki poniesione przez Skarb Państwa (art. 616 § 2 pkt 2 w związku z 618 § 1 pkt 7 i art. 618a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego – Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.; dalej k.p.k) i w związku z art. 117 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 395 ze zm.; dalej k.p.s.w).
W odpowiedzi na powyższy wniosek Wojewoda Ś. wniósł o wskazanie jako organu właściwego Komendanta Straży Miejskiej w B.. Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty jest bowiem zadaniem własnym gminy i w ramach jej realizacji prezydent może powołać straż miejską, która podlega mu organizacyjnie. Wobec tego również koszty działania tej straży powinien pokrywać ten organ.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spory te Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie w tym przedmiocie NSA wydaje w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie za organ właściwy do poniesienia kosztów stawiennictwa świadka oraz wynagradzania za utracony zarobek został uznany Prezydent Miasta B..
Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446; dalej u.s.g.) zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty z zakresu m.in. porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli należy do zadań własnych gminy.
Gmina może realizować to zadanie poprzez utworzenie straży gminnej na swoim terenie (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych – D. U. z 2013 r., poz. 1383 ze zm.; dalej ustawa o strażach). Zgodnie z art. 6 tej ustawy straż gminna jest jednostką organizacyjną gminy. Nadzór nad jej działalnością sprawuje prezydent miasta. Jak stanowi zaś art. 5 tej ustawy koszty związane z funkcjonowaniem straży są pokrywane z budżetu gminy (miasta).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że do kosztów funkcjonowania straży należy zaliczyć również koszty związane z wykonywaną przez nią działalnością, czyli z ochroną porządku publicznego.
Tak rozumiany przepis stanowi odrębną regulację dotyczącą ponoszenia wydatków związanych z prowadzonym postępowaniem od tej wyrażonej w art. 616 § 2 pkt 2 k.p.k.
Stosownie do art. 616 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. do kosztów procesu należą koszty sądowe i uzasadnione wydatki stron. Kosztami sądowymi, w myśl art. 616 § 2 tej ustawy są opłaty i wydatki poniesione przez Skarb Państwa od chwili wszczęcia postępowania, na które składają się m.in. należności świadków (art. 618 § 1 pkt 7 k.p.k.) oraz zwrot kosztów podróży świadka (art. 618a § 1 k.p.k.). Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do postępowania o wykroczenia, na mocy art. 117 § 1 k.p.s.w.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydatki dokonane w toku postępowania w sprawach o wykroczenia ponoszone są przez Skarb Państwa tylko wtedy, gdy postępowanie prowadzone jest przez jednostkę państwową, na przykład policję.
Skoro jednak w niniejszej sprawie postępowanie prowadzone jest przez straż miejską, utworzoną przez radę gminy i realizującą zadanie własne gminy, to – zgodnie z art. 5 ustawy o strażach – prezydent ponosi wszelkie koszty związane z jej funkcjonowaniem – nie tylko koszty związane ze stroną organizacyjną straży, lecz również z jej działalnością w zakresie ochrony porządku publicznego.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie wniosek dotyczył zwrotu kosztów stawiennictwa świadka oraz wynagradzania za utracony zarobek, w sytuacji gdy postępowanie o wykroczenie prowadził Komendant Straży Miejskiej w B., to koszty związane z tym postępowaniem powinien ponosić Prezydent Miasta B., jako organ nadzorujący działalność straży.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu na mocy art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a.