Uzasadnienie
Prezydent Miasta [A.], wnioskiem z dnia [...] marca 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem, a Wójtem Gminy [B.] – Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., a Prezydentem Miasta [C.] – Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo A. W. do otrzymania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Powyższy wniosek został złożony w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r. Szpital Wojewódzki im. Prymasa Kardynała Stefana Wyszyńskiego w S. zwrócił się do Wójta Gminy [C.] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo A. W. do uzyskania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na podstawie ustawy z dnia 27.08.2004 roku o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015r, poz. 581).
Wraz z przedmiotowym wnioskiem Wójt Gminy [C.] otrzymał przeprowadzony wywiad środowiskowy z którego wynika, że A. W. został przywieziony do Szpitala Wojewódzkiego w S. w dniu 20.01.2017 r. z Centrum Psychiatrycznego w W., w trybie nagłym. Wypisany ze szpitala w dniu [...].01.2017 r.
Z wywiadu środowiskowego z dnia [...].01.2017 r. przeprowadzonego przez pracownika socjalnego szpitala z A. W. wynika, że świadczeniobiorca nie posiada stałego miejsca zamieszkania - jest osobą bezdomną jednakże po wyjściu ze szpitala rozważa zamieszkanie u dziadków w miejscowości D. nr [...] na terenie gminy K. Wójt Gminy [C.], któremu został przesłany wniosek A. W. uznał się niewłaściwym do jego rozpoznania i przekazał przedmiotowy wniosek według właściwości jako gminy ostatniego zameldowania A. W. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. W uzasadnieniu podał, że dziadkowie A. W. od dłuższego czasu nie mają kontaktu z wnukiem, nie przebywa u nich i nic nie wiedzą na temat jego planów.
Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w K. odesłał komplet dokumentów celem dalszego wykorzystania do Prezydenta Miasta [A.], jako organu właściwego miejscowo w powyższej sprawie.
W uzasadnieniu wskazał, że decyzję swoją oparł na postanowieniu NSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt IOW 238/13 uznając, że właściwym rzeczowo i miejscowo do ustalenia Panu A. W. prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych jest Prezydent Miasta [A.], gdyż na terenie Miasta [A.] miało miejsce zdarzenie uzasadniające objecie pomocą tj. hospitalizacja w/w w Szpitalu Wojewódzkim w S. Prezydent Miasta [A.] uzasadniając złożony wniosek wskazał, że A. W. mieszkał w K. przy ulicy K. [...] woj. wielkopolskie. Na krótki okres czasu przeprowadził się do T., ale ponownie wrócił do K. i mieszkał z ojcem do lutego 2016 roku. Z mieszkania przy ulicy K. w K. został eksmitowany i do sierpnia 2016 r. mieszkał z ojcem w mieszkaniu socjalnym przy ulicy N. [...] w K. Następnie zdecydował się na podjęcie terapii w Oddziale Leczenia Uzależnień w K., nie ukończył terapii.
Udał się do T., gdzie podejmował prace dorywcze i wynajmował mieszkanie. Stracił pracę i trafił ponownie do MOPS w K., gdzie otrzymał kartki na żywność oraz schronienie w noclegowni w K. Trafił do Szpitala Psychiatrycznego w W. na terapię, podczas której w związku z próbą samobójczą trafił do Szpitala Wojewódzkiego w S. w trybie nagłym, gdzie był hospitalizowany przez okres 4 dni. Na terenie miasta S. przebywał zaledwie 4 dni.
Zdaniem wnioskodawcy, pomimo, że A. W. przez całe swoje życie był związany z K. nie zbadano, czy wrócił na teren K. np. do ojca i tam zamieszkuje i z tym miejscem wiąże swoje plany życiowe.
W uzasadnieniu wniosku Prezydent Miasta [A.] wskazał również, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że A. W. wskazał, że po wyjściu ze szpitala zamierza zamieszkać u swoich dziadków w miejscowości D. nr [...] gmina K. Organ podniósł, iż brak wskazania, czy po wyjściu ze szpitala dziadkowie wyrażą zgodę na zamieszkiwanie wnuka w ich domu.
Wobec powyższego zdaniem wnioskodawcy właściwymi do wydania decyzji uprawniającej do świadczeń zdrowotnych dla A. W. jest Wójt Gminy [B.] z uwagi na zamiar stałego pobytu) lub Prezydent Miasta [C.] jako ostatnie miejsce zamieszkania A. W. W odpowiedzi na wniosek, Prezydent Miasta [C.] wskazał, iż A. W. jest osobą bezdomną, ostatni adres zameldowania posiadał w K., ul. K. [...]. Po eksmisji z w/w mieszkania, przebywał wraz z ojcem Z. W. w lokalu socjalnym przy ul N.[...], gdzie nie dokonał zameldowania na powyższy adres. Następnie pod koniec grudnia 2016 r. zgłosił się do Noclegowni dla Bezdomnych w K., ul. A. [...], gdzie przebywał do [...].01.2017 r. A. W. był hospitalizowany w Szpitalu Wojewódzkim [...] w okresie [...].01. – [...].01.2017 r. W/w po hospitalizacji deklarował zamiar zamieszkania u dziadków w gminie K., [...]. Prezydent Miasta [C.] podkreślił również, iż A. W. po hospitalizacji do dnia dzisiejszego nie wrócił do miasta rodzinnego na terenie, którego posiadał ostatnie miejsce zameldowania, tj. miasta K. W związku z powyższym na dzień dzisiejszy nie da się ustalić miejsca zamieszkania w/w.
Organ wskazał również, iż ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie określa właściwości organu w przypadku, gdy stroną postępowania administracyjnego jest osoba bezdomna, jak również nie odsyła w takim przypadku do innej ustawy. Wskazał również, iż skoro strona nie ma miejsca zamieszkania, o jakim mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, to organ właściwy miejscowo w sprawie potwierdzenia jego prawa do świadczeń zdrowotnych, trzeba ustalić według reguł przewidzianych w art. 21 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016. poz. 23, ze zm.; dalej: k.p.a.).
Wobec powyższego, w ocenie Prezydenta Miasta [C.] organem właściwym miejscowo jest Prezydent Miasta [A.], jako organ właściwy dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na wniosek, Wójt Gminy [B.] wskazał, iż A. W. po wyjściu ze szpitala nie pojawił się na terenie gminy K., a babcia nie wyraża zgody na jego zamieszkanie w miejscowości D. Wójt Gminy [B.] uznał się niewłaściwym organem do wydania decyzji obejmującej A. W. prawem do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały warunki do rozstrzygnięcia sporu o właściwość przez sąd administracyjny, ponieważ jest to negatywny spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016. poz. 23, ze zm.; dalej: k.p.a.).
Jak wynika z akt sprawy – i co zostało wykazane przez wnioskodawcę, spór o właściwość dotyczy sprawy administracyjnej, w której zarówno Prezydent Miasta [A.], Wójt Gminy [B.] jak i również Prezydent Miasta [C.] uznają się za organy niewłaściwe w sprawie o potwierdzenie prawa A. W. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje wójt (prezydent, burmistrz) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy.
Zgodnie z treścią art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 380) miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zasada ta jest powszechnie przyjmowana także na gruncie prawa administracyjnego, jeżeli przepisy tego prawa odwołują się do miejsca zamieszkania osoby fizycznej. Z ustaleń dokonanych przez organy w niniejszej sprawie wynika, iż A. W. jest osobą bezdomną (nie ma miejsca stałego zamieszkania) i nie jest nigdzie zameldowany.
W ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych brak regulacji właściwości miejscowej organu w przypadku osób bezdomnych. W takiej sytuacji mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego – tj. art. 21 k.p.a., który wprowadza ogólne reguły ustalania właściwości miejscowej organu administracji publicznej.
Zgodnie z § 1 art. 21 w sprawach innych, aniżeli dotyczących nieruchomości lub prowadzenia zakładu pracy właściwym jest organ miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
Stwierdzić należy, iż z akt sprawy wynika, iż A. W. korzystał z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., z którego otrzymywał kartki na żywność oraz schronienie w tamtejszej noclegowni. Zatem miejscem ostatniego pobytu A. W. jest Miasto K. Należy zatem przyjąć, że organem właściwym do wydania decyzji, na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest Prezydent Miasta [C.] jako organ właściwy w rozumieniu art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. – ze względu na miejsce ostatniego pobytu A. W. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.