Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1475/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił przyznania W. S. prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. S. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009 r., nr[...], w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.
Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że W. S.wystąpił w dniu 30 listopada 2009 r. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z 12 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GZ 63/10, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na powyższe postanowienie. Wnioskiem z 2 listopada 2010 r. strona ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wskazując okoliczności podnoszone już w poprzednio złożonym – i prawomocnie rozpoznanym przez Sąd – wniosku o przyznanie prawa pomocy z 30 listopada 2009 r.
W ocenie Sądu okoliczności powołane przez stronę skarżącą w powyższym wniosku, złożonym na formularzu PPF, nie dawały podstaw do przyjęcia, iż wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami – dalej ".p.p.s.a."), w świetle którego postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie strona nie wykazała, by nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących jej sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z 12 lutego 2010 r. W ocenie Sądu sytuacja majątkowa skarżącej została rozpoznana wskazanym prawomocnym postanowieniem z 12 lutego 2010 r. i sytuacja ta nie uległa pogorszeniu, co oznacza, że w niniejszej sprawie zaistniał stan powagi rzeczy osądzonej.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. S.i, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia i uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona skarżąca wskazała na naruszenie art. 32 i 45 Konstytucji RP poprzez dokonanie przez Sąd I instancji błędnej oceny jej sytuacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że kwestia odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym w rozpoznawanej sprawie została już prawomocnie rozstrzygnięta. Stosownie do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie,,zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, iż skarżący, występując po raz kolejny z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie wykazał, iż nastąpiła zmiana, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Prawidłowo bowiem Sąd I instancji ustalił, że sytuacja finansowa skarżącego nie uległa pogorszeniu w stosunku do określonej na mocy postanowienia z dnia z 12 lutego 2010 r.
Odnosząc się zaś do zarzutów zażalenia należy podkreślić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu stronom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. W orzecznictwie NSA wskazuje się przy tym, że prawo dostępu do sądu nie ma jednak charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z wymienionymi wyżej przepisami Konstytucji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały.
Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie określonej procedury selekcji (vide postanowienia NSA z 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OZ 559/07, z 17 marca 2009 r., sygn. akt II OZ 243/09, z 30 września 2009 r., sygn. akt II OZ 801/09 i inne oraz powoływany tam wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie P.C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, LEX nr 75481).
Wniesionego zażalenia nie uzasadnia także argumentacja, powołująca się na światowy kryzys, ponieważ strona skarżąca nie wykazała jaki konkretnie wpływ miała ta okoliczność na jej sytuację, wykraczając w ten sposób poza gołosłowne i ogólnikowe twierdzenia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.