Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 3 listopada 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 816/21, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej cyt. jako: p.p.s.a.), odmówił A.L. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) z [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej.
W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący w piśmie z 11 sierpnia 2021 r. stanowiącym uzupełnienie skargi na opisaną wyżej decyzję Prezesa NFZ wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd.
Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, sąd pierwszej instancji stwierdził, że obowiązkiem wnioskodawcy było wykazanie zaistnienia okoliczności świadczących o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu należało przedstawić dokumenty, które uprawdopodobnią opisywaną sytuację. Natomiast skarżący, poza sformułowaniem samego żądania w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie uzasadnił w żaden sposób tego wniosku. Strona skarżąca nie wskazała przesłanek, na jakich opiera swój wniosek, jak też nie przedstawiła żadnych okoliczności ani dokumentów uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowym. WSA wskazał, że to na skarżącym spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. W związku z tym sąd uznał wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji za niezasadny.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że istnieje zagrożenie, że odmowa udzielenia mu ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. spowoduje trudne do odwrócenia skutki, bowiem raz ściągnięte środki finansowe nie będą mogły zostać odzyskane przez stronę. W uzasadnieniu skarżący nadto wskazał, że jest osobą chorą na serce, ma cukrzycę w związku z czym ponosi znaczne koszty leczenia, ponadto spłaca zobowiązania do Urzędu Skarbowego oraz ZUS.
Prezes NFZ nie zajął stanowiska w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w tym przepisie, odnoszą się do sytuacji, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Definiując przesłankę wyrządzenia znacznej szkody, NSA wskazywał, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, LEX nr 281811).
Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienia NSA: z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10, niepubl.; z 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I GZ 211/13). NSA w swym orzecznictwie konsekwentnie również podkreśla, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że w danej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji. W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na ziszczenie się w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami.
Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Nie jest też wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (np. postanowienie NSA z 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20; LEX nr 3033882).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności NSA zauważa, że przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa NFZ ustalająca obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w wysokości 845,90 zł i zobowiązująca skarżącego do ich uiszczenia na rzecz Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA, sąd drugiej instancji), WSA w Warszawie oceniając wniosek skarżącego w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie z powodu braku jakiegokolwiek uzasadnienia tego wniosku. Prawidłowo bowiem sąd pierwszej instancji uznał, że wobec braku szczegółowego uzasadnienia, popartego dokumentacją, złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie można było uwzględnić. Brak uzasadnienia wniosku stanowi naruszenie nałożonego na wnioskodawcę cytowanym art. 61 § 3 p.p.s.a. obowiązku wykazania okoliczności lub konkretnych zdarzeń przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia przedmiotowego wniosku.
Powyższej oceny nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu, w której skarżący powołuje się na przesłankę trudnych do odwrócenia skutków z powodu zagrożenia w postaci niemożności odzyskania raz ściągniętych przez organ środków finansowych. Zdaniem NSA wykonanie zaskarżonej decyzji – związane bezpośrednio ze świadczeniem pieniężnym – ma charakter odwracalny. Zatem w sytuacji ewentualnego wzruszenia decyzji administracyjnej istnieje oczywista możliwość zwrotu stronie skarżącej kwoty orzeczonej w decyzji. Nie ma przy tym znaczenia kwestia ewentualnego skomplikowanego procesu odzyskania uiszczonych kwot i czasu ich odzyskania, gdyż w wypadku pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia będą mu przysługiwały określone środki prawne, które doprowadzą do zwrotu przez organ zapłaconych przez skarżącego należności.
Należy podkreślić, że instytucja procesowa wstrzymania wykonania decyzji jest odstępstwem od generalnej zasady jej wykonalności i służyć ma stronie postępowania, chroniąc ją przed negatywnymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku wykonania rozstrzygnięcia. Orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma charakter fakultatywny, a więc sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie, od których zaistnienia ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, lecz nie musi tego robić. W tej sprawie skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., błędnie wychodząc z założenia, że sąd pierwszej instancji powinien wniosek uwzględnić, opierając się jedynie na przekonaniu wnioskodawcy, że takie przesłanki zachodzą.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.