Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 lipca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1117/14 odmówił K. M. R.– G. (dalej: "skarżąca") przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia... stycznia 2014 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżąca nie spełniła warunków całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej ppsa). W myśl tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca, w oparciu o złożone oświadczenia i dokumenty finansowe, nie wykazała braku jakichkolwiek środków na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem we własnej sprawie. Z zawartych we wniosku informacji wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i córką. Skarżąca z tytułu umowy o pracę uzyskuje miesięcznie wynagrodzenie w wysokości 6168,10 zł brutto.
Dodatkowo prowadzi działalność gospodarczą, z której w okresie od stycznia do września 2015 r. osiągnęła przychód - 60.944,44 zł i dochód - 250.295,41 zł. Natomiast mąż skarżącej z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej za 2014 r. osiągnął przychód 252.415,41 zł miesięcznie i poniósł stratę w wysokości 6452,25 zł zaś w 2015 r. przy przychodzie 3631,83 zł jego strata wyniosła 5394,82 zł. Źródłem utrzymania skarżącej jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 6.168,10 zł brutto miesięcznie oraz dochód z działalności gospodarczej w wysokości 27.800 zł brutto miesięcznie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zaciągnięte i spłacane przez skarżącą zobowiązanie kredytowe na zakup samochodu... w wysokości 85.714,29 zł również świadczy o tym, iż posiada ona odpowiednią zdolność kredytową. Mając na uwadze powyższe okoliczności, trudno w ocenie Sądu pierwszej instancji, uznać skarżącą za osobę żyjącą w niedostatku, a tym samym niezdolną do opłacenia kosztów postępowania.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i przyznania prawa pomocy. W zażaleniu zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez uznanie, że jest w stanie pokryć w całości koszty postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie stronie skarżącej konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu, która, z uwagi na sytuację materialną, nie jest w stanie ponieść samodzielnie kosztów procesu we własnej sprawie. Ciężar uczestnictwa strony jest w tym przypadku przerzucony na Budżet Państwa a pośrednio na obywateli, którzy partycypują w kosztach procesu.
W związku z tym, że prawo pomocy jest finansowane ze środków publicznych powinno być ono przyznawane jedynie w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przesłanka ujęta w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa jest rzeczywiście spełniona przez wnioskodawcę. Podmiot występujący z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy powinien w oświadczeniu podać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wnioskodawcą jest osoba fizyczna dodatkowo dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 §1 ppsa). Zatem, to do wnioskodawcy należy wykazanie, że jego sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia, w świetle art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, zwolnienie go od ponoszenia kosztów postępowania w całości.
Skarżąca w niniejszej sprawie przedłożyła dokumenty finansowe (wyciągi bankowe z kont, zeznania podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu w 2014 r. w tym zeznania podatkowe małżonka za 2014 r., rozliczenie finansowe za okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 września 2015 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, kopie umowy kredytu hipotecznego) i rzetelnie udokumentowała aktualny stan majątkowy. Jakkolwiek Sąd pierwszej instancji dysponował kompletnymi danymi na temat bieżącej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, to nie mógł na ich podstawie stwierdzić, że skarżąca spełniła warunki przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Biorąc pod uwagę wysokość dochodu skarżącej otrzymywanego miesięcznie z tytułu zatrudnienia (6.168,10 zł brutto) oraz dochód z działalności gospodarczej (27.800 zł brutto miesięcznie) Sąd pierwszej instancji wywiódł prawidłowy wniosek, że skarżąca nie żyje w niedostatku zaś poniesienie całkowitych kosztów procesowych tj. zarówno wpisu sądowego od skargi jak i kosztów reprezentacji pełnomocnika profesjonalnego nie spowoduje dramatycznego pogorszenia jej obecnej sytuacji materialnej. Ponadto, fakt, że skarżąca spłaca miesięcznie kredyt zaciągnięty na zakup nowego samochodu... i ponosi inne dodatkowe wydatki nie związane z niezbędnym utrzymaniem siebie i rodziny świadczy o tym, że jej sytuacja finansowa jest dosyć stabilna i umożliwia jej, bez jakiegokolwiek uszczerbku, zapłacić koszty postępowania sądowego we własnej sprawie, w której wysokość wpisu sądowego wynosi 100 zł.
Z wymienionych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa w związku z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji.