Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 881/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem.
Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji podał, że E. P. w skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2015 r. zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania z uwagi na to, że wykonanie decyzji wyrządzi skarżącej znaczną szkodę majątkową. Pełnomocnik skarżącej stwierdził, że kwota nałożonej kary, tj. 12000 zł "przewyższa możliwości finansowe spółki, która od czasu wejścia w życie ustawy hazardowej boryka się ze stałym spadkiem dochodów i trudnościami finansowymi. [...] Skarżąca z uwagi na upływ czasu utraciła zezwolenie na prowadzenie działalności hazardowej i nie generuje zysków z jej podstawowej działalności. [....] Wykonanie kary finansowej nałożonej na skarżącą spowoduje znaczne szkody, które będą miały konsekwencje dla płynności finansowej spółki i możliwości realizacji jej zobowiązań, w tym np. zobowiązań o charakterze pracowniczym."
Sąd I instancji, odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, stwierdził, że skarżąca powołała się niezwykle ogólnie na wyrządzenie jej znacznej szkody majątkowej. A dalsza argumentacja wniosku odwołuje się jedynie do twierdzeń, że wykonanie decyzji spowoduje konsekwencje dla płynności finansowej spółki oraz możliwość realizacji jej zobowiązań, w tym pracowniczych. Powyższe w ocenie Sądu I instancji, uniemożliwia ocenę, czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Ponadto Sąd I instancji podniósł, że fakt przyznania skarżącej w niniejszej sprawie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie ma istotnego znaczenia dla oceny zasadności wniosku o wstrzymanie. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie są bowiem tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ocenie w kontekście spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., zaś wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się strona.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła E. P., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu postawiła zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że okoliczności dotyczące skarżącej nie uprawdopodobniają przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej, podczas gdy Sąd z urzędu zna sytuację majątkową skarżącej, bowiem skierowała ona łącznie kilkanaście skarg w związku z działalnością dotyczącą urządzania gier na automatach poza kasynem gry, w których to sprawach przedstawiła dokumenty wskazujące na jej trudną sytuację finansową, co doprowadziło do zwolnienia jej od opłat sądowych.
Zatem, jeśli Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uznał, że skarżąca nie jest w stanie ponieść opłat sądowych w wysokości kilku tysięcy złotych, to prowadzenie przeciwko niej egzekucji kary finansowej opiewającej na łączną kwotę blisko 200.000 zł jest całkowicie bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca powołała się na argumenty zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w szczególności zwróciła uwagę na swoją bardzo złą sytuację finansową, która została udokumentowana w ramach postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Następnie podniosła zarzuty dotyczące prawidłowości decyzji nakładającej na nią karę pieniężną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd, oceniając zasadność zastosowania ochrony tymczasowej, bada wyłącznie, czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w tym przepisie. Oznacza to, że strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że ogólnikowe twierdzenia o możliwości wyrządzenia znacznej szkody bądź wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków nie są wystarczające dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącej, to na niej spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku tak, aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest prawidłowa, bowiem skarżąca nie uprawdopodobniła występowania w rozpoznawanej sprawie tego rodzaju okoliczności. Przede wszystkim podkreślić należy, że Sąd pierwszej instancji badając wniosek skarżącej pod kątem spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. słusznie odmówił uwzględnienia tego wniosku z uwagi na całkowicie oderwane od realiów sprawy twierdzenia zawarte w uzasadnieniu wniosku. Pełnomocnik skarżącej argumentację wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej oparł na twierdzeniu, że kara finansowa przewyższa możliwości finansowe spółki, która boryka się ze stałym spadkiem dochodów i trudnościami finansowymi, zaś wykonanie kary doprowadzi do utraty płynności finansowej przez spółkę i możliwości realizacji zobowiązań pracowniczych. Powyższe argumenty nie mogły odnieść skutku, gdyż E. P. jest osobą fizyczną.
Z uwagi na powyższe Sąd I instancji został w ogóle pozbawiony możliwości oceny, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak już podkreślono, Sąd, podejmując rozstrzygnięcie, musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko co do zaistnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty obrazujące trudną sytuację materialną skarżącej mogą zostać uznane za wystarczające do dokonania przez Sąd I instancji oceny zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, należy podkreślić, że trudna sytuacja materialna nie jest sama w sobie przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Nie można utożsamiać przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W przypadku prawa pomocy sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w takiej sytuacji finansowej, że w razie braku zwolnienia od kosztów sądowych nie mogłaby skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Dlatego też podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania w danej sprawie.
Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków.
Wykonanie decyzji zobowiązującej do zwrotu środków finansowych zawsze będzie wywierało określone skutki finansowe dla strony. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania decyzji, lecz jedynie przed takimi, które nie mogłyby zostać odwrócone przez ewentualne wygranie sporu sądowego. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie przedstawiła okoliczności wykazujących, że takie niebezpieczeństwo w niniejszej sprawie zachodzi.
W związku z powyższym Sąd I instancji trafnie uznał, że skarżąca nie wykazała, iż w jej przypadku zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażalenie nie zasługiwało zatem na uwzględnienie.
Odnosząc się z kolei do zarzutów dotyczących prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji oraz wniosku pełnomocnika skarżącej o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie strony, badał jedynie prawidłowość rozpoznania przez Sąd I instancji, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Prawidłowość wydania tej decyzji nie jest natomiast przedmiotem badania Sądu na tym etapie postępowania.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.