Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 lipca 2016 r. (sygn. akt III SA/Gl 644/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odmówił skarżącemu M. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] marca 2016 r. (nr [...]), która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł w związku z urządzaniem gier na automatach poza kasynem gry.
Z uzasadnienia orzeczenia Sądu pierwszej instancji wynika, że skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc że ze względu na znaczną kwotę kary pieniężnej wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić mu znaczną szkodę. Skarżący stwierdził, że ze względu na swoją obecną sytuację finansową i zdrowotną skutkiem jednorazowej zapłaty kary pieniężnej może być upadłość. Zdaniem skarżącego, zapłata kary pieniężnej na tym etapie pogorszy znacznie jego sytuację finansową. Do wniosku skarżący dołączył dokumenty medyczne z 2014 i 2015 r.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżący nie wykazał, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka wstrzymania wykonania decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy jest bowiem wykazanie, że na skutek egzekucji spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został poparty żadną dokumentacją obrazującą sytuację finansową działalności prowadzonej przez skarżącego, co w rezultacie uniemożliwiło Sądowi ocenę wpływu wykonania tej decyzji na sytuację majątkową strony.
W ocenie WSA, trudno jest na podstawie samych tylko twierdzeń strony, nie zobrazowanych żadnym dodatkowym materiałem źródłowym, ustalić wpływ wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony, a także prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Brak tych danych uniemożliwił zweryfikowane, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki.
Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył M. S. (zastępowany przez radcę prawnego). Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji. Zarzucił naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 61 § 3 w zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż podniesione przez skarżącego we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji okoliczności nie uprawdopodabniają przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w sytuacji, gdy skarżący wskazał we wniosku okoliczności świadczące o tym, że w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody oraz wykazał wpływ wykonania zaskarżonej decyzji na jego sytuację majątkową.
W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził w szczególności, że we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący wykazał okoliczności, które potwierdzały, iż w jego przypadku zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, bowiem z uwagi na jego sytuację finansową i stan zdrowia skutkiem jednorazowej zapłaty kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł może być utrata środków finansowych na leczenie i rehabilitację skarżącego. To z kolei może doprowadzić do szybkiego pogorszenia się stanu zdrowia i nieodwracalnych zmian w jego stanie, a przez to całkowitej utraty możliwości zarobkowania.
Autor zażalenia dodał, że art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę jedynie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, nie nakładając na stronę obowiązku ich udowodnienia. W ocenie skarżącego, Sąd miał wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż skarżący dostarczył odpowiednich informacji, które umożliwiły zweryfikowanie tej wiedzy.
W ocenie strony wnoszącej zażalenie, Sąd pierwszej instancji niewłaściwie sporządził uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, gdyż ograniczył się jedyne do lakonicznego przywołania stanowiska strony sformułowanego we wniosku, nie dokonując jednak głębszej analizy prawdopodobieństwa wpływu zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową przy uwzględnieniu innych okoliczności wskazanych przez skarżącego. Autor zażalenia uznał, że tak sformułowane uzasadnienia postanowienia utrudniało możliwość oceny prawidłowości rozstrzygnięcia w zakresie faktycznie wziętych przez Sąd pierwszej instancji pod rozwagę okoliczności, w oparciu o które doszedł on do przekonania, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie spowoduje w stosunku do strony skarżącej wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, uznając że wnioskodawca nie wykazał, że w jego przypadku wystąpiła którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., co miało związek z niedostatecznym udokumentowaniem twierdzeń podniesionych we wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena jest prawidłowa.
Nie jest trafny podniesiony w zażaleniu zarzut, że Sąd pierwszej instancji wadliwie sporządził uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji nie jest lakoniczne. WSA odniósł się do okoliczności, które zostały wskazane we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazał przy tym powody, dla których nie podzielił stanowiska wnioskodawcy, że w sprawie powinna zostać udzielona ochrona tymczasowa. Warto przy tym zaznaczyć, że - wbrew twierdzeniom autora zażalenia - Sąd pierwszej instancji nie stwierdził w uzasadnieniu postanowienia, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie spowoduje w stosunku do strony skarżącej wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd uznał jedynie, że wnioskodawca nie przedstawił dokumentów, które uprawdopodobniałyby twierdzenia strony, że przesłanki z tego przepisu mogą wystąpić w tej sprawie w razie wykonania decyzji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie do końca trafne jest stanowisko autora zażalenia, wskazujące że strona wnioskująca o wstrzymanie wykonania decyzji powinna wyłącznie wskazać przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, zaś nie ma obowiązku ich udowodnienia. Oczywiście z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. nie można wywieść obowiązku wykazania przez stronę (udowodnienia), że wykonanie zaskarżonej decyzji z pewnością doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Nie można bowiem oczekiwać, że strona udowodni skutki zdarzeń, które mogą wystąpić w przyszłości. Zadaniem strony jest natomiast wyłącznie uprawdopodobnienie, że którakolwiek z przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. może wystąpić w razie wykonania zaskarżonej decyzji w tej konkretnej sprawie i w stosunku do tej konkretnej strony.
W tej sprawie zaskarżona decyzja dotyczy nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł. Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja tej kwoty może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do sytuacji majątkowej skarżącego. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości nałożonej kary i majątku, jakim dysponuje skarżący) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia skarżącego, że w jego przypadku zapłata wspomnianej kwoty doprowadzi do znacznego uszczerbku w majątku strony i to takiego, który pozbawi skarżącego możliwości kontynuowania leczenia oraz zarobkowania. Z tego względu za prawidłową należy uznać ocenę Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż w tej sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a umożliwiające zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Niezrozumiałe jest natomiast powiązanie zarzutu naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. z art. 163 § 2 p.p.s.a. Drugi z tych przepisów stanowi, że: "Postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu stronom. Gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem. Doręczając postanowienie należy pouczyć stronę występującą w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego.". W uzasadnieniu zażalenia nie można odnaleźć nawiązania do treści tego przepisu.
Również z analizy akt sprawy nie wynika, aby zaskarżone postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania decyzji (wydane na posiedzeniu niejawnym) nie zostało stronie doręczone wraz z uzasadnieniem. Sąd pierwszej instancji nie mógł również naruszyć zdania trzeciego art. 163 § 2 p.p.s.a., bowiem strona w dacie wydawania postanowienia była zastępowana przez radcę prawnego.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.
PG