Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 26 października 2015 r. o sygn. akt V SA/Wa 55/15, na podstawie art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odrzucił sprzeciw P. Spółki z o.o. w W. (dalej: Spółka) od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.
Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że z adnotacji na kopercie wynika, że przesyłka pocztowa zawierająca odpis postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2015 r., skierowana na adres podany w skardze, nie została odebrana przez pełnomocnika Spółki. W dniu 29 lipca 2015 r. zwrócono ją do Sądu z adnotacją o podwójnym awizowaniu (13 i 21 lipca 2015 r.) oraz niepodjęciu w terminie. Ze względu na art. 73 p.p.s.a. Sąd uznał przesyłkę za skutecznie doręczoną w dniu 27 lipca 2015 r., zatem termin do wniesienia sprzeciwu upłynął 3 sierpnia 2015 r. Sprzeciw został wniesiony 4 sierpnia 2015 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym [...]), czyli z uchybieniem terminu siedmiu dni i dlatego został odrzucony.
W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) Spółka domagała się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 26 października 2015 r., zarzucając naruszenie art. 42 w zw. z art. 43 i 44 k.p.a. poprzez uznanie, że zaistniały przesłanki fikcji doręczenia przesyłki w postaci podwójnego awizo. Składający zażalenie Prezes Zarządu Spółki oświadczył, że nie wniósł sprzeciwu w terminie, bo nie wiedział, że zostało do niego skierowane i nie dotarła do niego żadna informacja o pozostawieniu awizo, zarówno 13, jak i 21 lipca 2015 r., co wynika z akt sprawy i posiadanych przez Sąd zwrotek. Prezes Zarządu ocenił, że brak awizo jest okolicznością zawinioną przez doręczyciela, który wykazał się niestarannością, ponieważ w lipcu 2015 r. listonosz obsługujący lokalizację kancelarii pełnomocnika Spółki był na urlopie i zastępował go inny listonosz. Listonosz ten działał nieprofesjonalnie, a to skutkowało niedostarczeniem przesyłki.
Pierwszy raz zdarzyło się, że awizo nie trafiło pod adres pełnomocnika. O tym fakcie pełnomocnik Spółki dowiedział się przypadkiem, odbierając inną korespondencję. W uzasadnieniu zażalenia powołano się na art. 73 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Z art. 259 § 1 p.p.s.a. wynika, że od postanowienia referendarza sądowego wydanego w przedmiocie prawa pomocy przysługuje sprzeciw, składany w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Jeżeli sprzeciw wnosi profesjonalny pełnomocnik to ten środek odwoławczy wymaga uzasadnienia, natomiast stosownie do treści art. 259 § 2 p.p.s.a. sprzeciw wniesiony po terminie sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym.
Jak wynika z akt sprawy Sąd odrzucił sprzeciw jako wniesiony po terminie 7 dni, przyjmując fikcję prawną doręczenia postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia Spółki od kosztów sądowych w dniu 27 lipca 2015 r. i uznając, że skoro postanowienie doręczono w tym dniu, to termin 7 dni na jego zaskarżenie upłynął 3 sierpnia 2015 r. Spółka wniosła sprzeciw 4 sierpnia 2015 r., więc uchybiła terminowi, o którym mowa w art. 259 § 2 p.p.s.a. i z tego względu sprzeciw podlegał odrzuceniu.
Zdaniem NSA kontrolowane postanowienie Sądu jest prawidłowe.
Istota sprawy sprowadza się do oceny, czy Sąd zgodnie z prawem przyjął fikcję prawną doręczenia przesyłki zawierającej odpis postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2015 r.
Na wstępie wyjaśnić należy, że w sprawie mają zastosowanie przepisy procedury sądowej, czyli przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie powołane w zażaleniu przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2 art. 73 ustawy). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, o czym stanowi § 4 art. 73 p.p.s.a.
W okolicznościach sprawy znaczenie ma przede wszystkim to, że po upływie ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., przyjmuje się fikcję prawną doręczenia, która polega na tym, iż w razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Tak dokonane doręczenie stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Sąd nie może przyjąć na podstawie formularza potwierdzenia odbioru, że doręczenie pisma sądowego na podstawie art. 73 było skuteczne, jeżeli doręczyciel nie wskazał w tym formularzu przyczyny uniemożliwiającej doręczenie właściwe lub zastępcze (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1999 r. o sygn. akt III CKN 621/99, publik. OSNC z 2000 r. nr 3, poz. 52).
Ponadto należy mieć na uwadze, że domniemanie faktyczne doręczenia pisma w myśl art. 73 może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością.
Podkreślenia także wymaga, że w tej sprawie Spółka ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika procesowego (vide: pełnomocnictwo, k. 15 akt sądowych), toteż zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. doręczeń należało dokonywać pełnomocnikowi.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że znajdująca się w aktach sprawy koperta, zawierająca odpis postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2015 r. (vide: k. 172 akt sądowych), posiada prawidłowe adnotacje, na podstawie których Sąd słusznie przyjął fikcję prawną doręczenia przesyłki w dniu 27 lipca 2015 r., ponieważ od pierwszego awizo (13 lipca 2015 r.) upłynął okres 14 dni. Zatem, po upływie ostatniego dnia okresu 14 dni (art. 73 § 3 p.p.s.a) i stosownie do art. 73 § 4 p.p.s.a., Sąd miał prawny obowiązek uznać doręczenie za dokonane.
Co więcej, przesyłkę prawidłowo wysłano na wskazany w aktach adres pełnomocnika Spółki. Konsekwencją tak dokonanego doręczenia było rozpoczęcie biegu terminu do złożenia sprzeciwu, który upływał 3.08.2015 r. Skarżąca wniosła sprzeciw 4.08.2015 r. (vide: k. 178 akt sądowych), toteż bezsprzecznie uchybiła terminowi 7 dni na dokonanie tej czynności, ustanowionemu – jak to już wyżej wspomniano – w art. 259 § 2 p.p.s.a.
W ocenie NSA fikcji prawnej omówionego doręczenia nie obala argumentacja wywiedziona przez Prezesa Zarządu Spółki w zażaleniu. Prezes nie zdołał wykazać, że do pełnomocnika Spółki nie dotarło ani pierwsze, ani drugie awizo i jakie były przyczyny tego stanu rzeczy. Twierdzenia o nieprofesjonalnym działaniu doręczyciela, który nie wiedzieć czemu nie próbował należycie doręczyć przesyłki na adres pełnomocnika oraz nie zawiadomił zgodnie z prawem o jej pozostawieniu przez okres 14 dni w placówce pocztowej, pozostają gołosłowne. Warto w tym miejscu wskazać, że formularz potwierdzenia odbioru przesyłki zawiera konieczny zapis o niemożności doręczenia.
Jedynie ma marginesie wskazać trzeba, że wpis od skargi w tej sprawie został uiszczony (vide: k. 179 akt sądowych).
Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.