Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1683/14 odmówił C. C.przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 11 lutego 2014 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że wyrokiem z 10 grudnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1683/14 oddalono skargę C. C. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z 11 lutego 2014 r. w przedmiocie utrzymania w mocy uchwały ORA w B. z 24 stycznia 2013 r. o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej. Po doręczeniu odpisu uzasadnienia wyroku skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Postanowieniem z 29 lipca 2015 r., referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Pismem z 25 sierpnia 2015 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. sprzeciw od powyższego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stwierdził przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. strona postępowania, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym.
Z informacji podanych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną, synem i córką. Skarżący z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości 1696,19 zł netto miesięcznie. Natomiast żona skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości 2501,15 zł netto miesięcznie Skarżący posiada trzy nieruchomości, z których dwie wynajmuje. Z wynajmu nieruchomości uzyskuje dochód w wysokości 2952 zł netto miesięcznie. Syn oraz córka skarżącego studiują.
Skarżący oświadczył, że ponosi koszty studiów i utrzymania dzieci w łącznej kwocie 3600 zł miesięcznie (nie przedstawiono dokumentów wskazujących na ponoszone koszty utrzymania). Dodatkowo poniósł, że wydatki miesięczne rodziny skarżącego i jego rodziny wynoszą 3414 zł.
Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że dokonując oceny, czy skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania należy mieć na uwadze nie tylko wysokość aktualnych dochodów, ale również posiadany przez niego majątek.
W niniejszej sprawie istotne jest, że skarżący oraz przebywająca nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona z tytułu uzyskiwanego wynagrodzenia za pracę oraz wynajmu dwóch nieruchomości uzyskują łącznie miesięczny dochód w wysokości 7752 zł netto, (zgodnie z treścią oświadczenia strony zawartego we wniosku z 26 marca 2015 r.). Ponadto należy podnieść, iż skarżący jest współwłaścicielem trzech nieruchomości.
Dodatkowo na dobrą sytuację materialną skarżącego wskazuje możliwość przeznaczania znaczących środków na utrzymanie dzieci skarżącego, które są osobami studiującymi, poza miejscem zamieszkania.
W konsekwencji nie można uznać, iż przy osiąganych przez skarżącego oraz jego żonę comiesięcznych dochodach skarżący nie był w stanie zgromadzić środków niezbędnych do dochodzenia swoich praw przed sądem.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Taki stan rzeczy nie wystąpił w niniejszej sprawie wobec czego wniosek skarżącego o zwolnienie z kosztów sądowych w zakresie całkowitym nie mógł być uwzględniony.
C. C. w zażaleniu zaskarżył powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji i wniósł o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu zarzucił sprzeczność ustaleń faktycznych odnoszących się do sytuacji majątkowej skarżącego ze znajdującymi się w aktach sprawy wyciągami dokumentów przelewów bankowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania we własnej sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, co należy podkreślić, polega na przerzuceniu ciężaru finansowania uczestnictwa strony w postępowaniu sądowym na budżet państwa, a pośrednio na podatników. W tej sytuacji zastosowanie instytucji prawa pomocy powinno odbywać się w przypadkach wyjątkowych, w których zostanie wykazane, że wydatki obowiązkowe związane z udziałem strony w sprawie przed sądem przewyższą jej koszty utrzymania i w konsekwencji uniemożliwią zaspokojenie jej podstawowych potrzeb życiowych.
W związku z tym, Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tak jak w niniejszej sprawie, analizuje czy spełnione zostały przesłanki, o których wyżej wspomniano tj. czy uiszczenie wpisu sądowego w sprawie oraz pokrycie kosztów reprezentacji pełnomocnika profesjonalnego jest dla skarżącego, zważywszy na jego sytuację majątkową, niemożliwe.
W rozpoznawanej sprawie taki stan rzeczy nie zachodzi. Sąd pierwszej instancji przeprowadził rzetelną analizę sytuacji majątkowej skarżącego na podstawie informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy i danych zawartych w załączonych oświadczeniach i stwierdził, że jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżący oraz przebywająca nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona z tytułu uzyskiwanego wynagrodzenia za pracę oraz wynajmu dwóch nieruchomości uzyskują łącznie miesięczny dochód w wysokości 7752 zł netto, (zgodnie z treścią oświadczenia strony zawartego we wniosku z 26 marca 2015 r.).
Ponadto należy podnieść, iż skarżący jest współwłaścicielem trzech nieruchomości. Dodatkowo na dobrą sytuację materialną skarżącego wskazuje możliwość przeznaczania znaczących środków na utrzymanie dzieci skarżącego, które są osobami studiującymi, poza miejscem zamieszkania. Należy w tym miejscu przypomnieć, że wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie wyniosłaby połowę stałego wpisu od skargi, czyli 100 zł. Nie jest to zatem wydatek, którego skarżący nie jest w stanie uiścić. Podobnie, dobra sytuacja majątkowa skarżącego, jak ustalił Sąd pierwszej instancji, pozwoli mu ponieść w koszty zastępstwa procesowego przez pełnomocnika, czyli koszt sporządzenia skargi kasacyjnej oraz koszt reprezentacji na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Jak wyżej powiedziano, prawo pomocy jest przyznawane w wyjątkowych sytuacjach, kiedy wnioskodawca rzeczywiście wykaże spełnienie przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skarżący nie uwodnił, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w związku z tym Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.