Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 lipca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1678/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. M. wstrzymania wykonania decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków i zobowiązania do zwrotu wraz z odsetkami.
Sąd I instancji uznał, że skarżący ani do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ani do pisma uzupełniającego ten wniosek nie załączył dokumentacji pozwalającej na pełną ocenę jego sytuacji majątkowej w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Wraz ze skargą zawierającą wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący złożył bowiem wyłącznie wydruk treści ksiąg wieczystych, potwierdzający obciążenie nieruchomości skarżącego hipoteką.
Natomiast do pisma z [...] lipca 2016 r. złożonego w celu uzupełnienia wniosku, dołączył dokumenty, które potwierdzają jedynie okoliczność, iż skarżący ponosi wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w znacznej wysokości, lecz nie obrazują one rzeczywistej, pełnej sytuacji majątkowej skarżącego.
W ocenie WSA fakt istnienia zobowiązań, nawet w tak znacznej wysokości, jaką wskazuje skarżący, nie świadczy automatycznie o tym, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje ryzyko wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, skarżący może bowiem dysponować równie znaczącymi przychodami, bądź składnikami majątkowymi o dużej wartości, które pozwolą mu uiścić sporną należność bez znaczącego uszczerbku dla własnej sytuacji majątkowej.
Ponadto, Sąd uznał, że każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą skutek w finansach zobowiązanego, więc sam fakt wydania w stosunku do skarżącego takiej decyzji nie uzasadnia zastosowania ochrony tymczasowej.
WSA stwierdził, że brak jest podstaw do oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pod kątem zasadności wniesionej skargi i w oparciu o przekonanie strony o wadliwości zaskarżonej decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sadowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez:
wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, na skutek zaniechania przedstawienia stanu sprawy, a w szczególności wysokości bieżących, niezbędnych wydatków związanych z prowadzeniem przez skarżącego gospodarstwa owocowo-warzywniczego, które należy szacować na łączną kwotę 2.825.498.40 zł, a także poprzez brak odniesienia się do kwestii, czy wysokość tych wydatków z uwagi na charakter prowadzonej przez skarżącego działalności rolniczej, istniejące zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek inwestycyjnych oraz wysokość innych stałych wydatków towarzyszących tej działalności, a także potencjalną możliwość uzyskania przez niego przychodów tylko po odpowiednim okresie wegetacji uprawianych roślin, uprawdopodobnią lub nie, że egzekucja od skarżącego środków pieniężnych w łącznej wysokości 4.134.234,76 zł. umożliwia mu regulowanie bieżących zobowiązań, a nadto, czy może prowadzić do zaprzestania prowadzenia przez niego dalszej działalności, nieuwzględnienie, że już z dokumentów zgłoszonych przez skarżącego przy piśmie z [...].08.2015 r., tj. z wydruków treści ksiąg wieczystych: nr [...], nr [...] wynika, że już tylko istniejące zobowiązania skarżącego zabezpieczone hipoteką na jego nieruchomościach (które opiewają na łączną kwotę 113.250.000,00 zł, wielokrotnie przewyższają wartość środków pieniężnych egzekwowanych od niego na podstawie decyzji (4.134.234,76 zł), a w konsekwencji brak stanowiska Sądu co do tego, czy uprawdopodobnią to lub nie, że egzekucja od skarżącego środków pieniężnych w łącznej wysokości 4.134.234,76 zł., o których mowa w decyzji, z wyżej wymienionych nieruchomości może prowadzi do zaprzestania prowadzenia przez niego dalszej działalności rolniczej, a w konsekwencji
c) brak rzetelnego przedstawienia stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, na skutek odwołania się do twierdzenia, że skarżący nie wskazał szczegółowych informacji na temat jego aktualnej sytuacji finansowej, w sytuacji gdy wskazał on okoliczności faktyczne (nieruchomości oraz obciążające je zadłużenie hipoteczne), które zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 61 § 3 p.p.s.a. uprawdopodobniają twierdzenie, że w obecnej sytuacji egzekucja od skarżącego środków pieniężnych w łącznej wysokości 4.134.234,76 zł. uniemożliwia mu regulowanie bieżących zobowiązań, a nadto może prowadzi do zaprzestania prowadzenia przez niego dalszej działalności rolniczej, art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak wnikliwego i kompleksowego przeanalizowania materiału dowodowego zebranego w sprawie pod kątem uprawdopodobnienia przez skarżącego skutków wykonania decyzji w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji, mimo że stosownie do wymagań wynikających z tego przepisu skarżący uprawdopodobnił, że obecnie egzekucja od skarżącego środków pieniężnych w łącznej wysokości 4.134.234,76 zł uniemożliwia mu regulowanie bieżących zobowiązań, a nadto może prowadzić do zaprzestania prowadzenia przez niego dalszej działalności rolniczej, tj. że na skutek wykonania decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Do wniosku dołączył wezwanie do zapłaty od PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. z [...] lipca 2016 r., wezwanie do zapłaty od PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna SA z [...] lipca 2016 r., nakaz zapłaty z dnia [...] czerwca 2016 r., wykaz środków trwałych dla gospodarstwa ogrodniczego skarżącego według stanu na 31.07.2016 r.; PIT -36 Skarżącego za 2015 rok, rachunek Zysków i Strat skarżącego (narastająco] do czerwca 2016 r., wyciąg z rachunków bankowych skarżącego w ING Bank Śląski SA, wyciąg z rachunku bankowego Skarżącego w Gospodarczym Banku Spółdzielczym w Barlinku, saldo z linii kredytowej w Gospodarczym Banku Spółdzielczym w B..
Skarżący podniósł, że egzekucja środków pieniężnych w łącznej wysokości 4.134.234,76 zł. uniemożliwia mu regulowanie bieżących zobowiązań, a nadto może prowadzić do zaprzestania prowadzenia przez niego dalszej działalności rolniczej, tj. że na skutek wykonania decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu, więc należało je uchylić.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W ocenie NSA, skarżący składając wraz z zażaleniem dokumenty, w sposób wystarczający wykazał, że zaszły przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z powyższych dokumentów wynika, że skarżący w 2015 r. osiągnął dochód (równy przychodowi) 553.353,61 zł. Jego gospodarstwo ogrodnicze przyniosło w 2016 r. stratę w wysokości 4.032.743,76 zł. Ponadto, skarżący jest zadłużony wobec PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. na kwoty 524.778,28 zł i 502.198,51 zł. Skarżący przedstawił również wyciągi z rachunków bankowych, z których wynika, że na 10.08.2016 r. miał na koncie 228.363 zł wolnych środków. Oświadczył, że jego nieruchomości objęte są hipoteką o łącznej wartości 113.250.000 zł. Ponadto, złożył wykaz środków trwałych, w skład których wchodzą m. in. maszyny rolnicze.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał więc, że w takich okolicznościach sprawy konieczność uiszczenia określonej w decyzji kwoty 4.134.234,76 zł może spowodować znaczne szkody i trudne do odwrócenia skutki, takie jak konieczność sprzedaży nieruchomości czy środków trwałych, problemy z uiszczaniem bieżących zobowiązań, a także realną konieczność zaprzestania prowadzenia działalności.
Wobec powyższego zdaniem NSA na etapie postępowania zażaleniowego zostało uprawdopodobnione przez M. M., że zaszły przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Dokumenty przedstawione przed Sądem I instancji i uzupełnione w postępowaniu zażaleniowym przedstawiały na tyle spójny obraz sytuacji finansowej skarżącego, że były podstawy do zmiany zaskarżonego postanowienia.
Mające powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.