Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z 17 listopada 2015 r. (sygn. akt III SA/Po 353/15) oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. Sp. z o. o. w Z. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] lutego 2015 r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniesienia zażalenia, odmówił przyznania prawa pomocy.
Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia:
Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że jest w organizacji, a z winy strony przeciwnej nie posiada dochodów. Kapitał zakładowy określono na kwotę 5.000 zł, a wartość środków trwałych na 1 zł. Zgodnie z oświadczeniem spółki za ostatni rok bilansowy poniosła stratę w wysokości 50.000 zł. W treści wniosku zawarto również stwierdzenie, że spółka nie ma należytej reprezentacji z powodu ubezwłasnowolnienia działającego za stronę R. P. Pismem z [...] sierpnia 2015 r. skarżąca została zobowiązana do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni od daty otrzymania wezwania, oświadczenia majątkowego złożonego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o zgromadzony dotychczas materiał dowodowy, poprzez:
- – udokumentowanie wysokości przychodów Spółki od dnia jej utworzenia (przedłożenie dokumentacji księgowej Spółki i wykazanie deklarowanej straty według bilansu na poziomie 50.000 zł),
- – udokumentowanie wysokości kosztów funkcjonowania Spółki od dnia jej utworzenia (przedłożenie dokumentacji księgowej Spółki i wykazanie deklarowanej straty według bilansu na poziomie 50.000 zł),
- – udokumentowanie źródła finansowania kosztów funkcjonowania Spółki oraz kosztów prowadzonej działalności, a w szczególności przedłożenie wyciągów ze zlikwidowanych rachunków bankowych oraz udokumentowanie wniesienia kapitału zakładowego do Spółki,
- – wyjaśnienie czy w Spółce jest prowadzone postępowanie likwidacyjne, ewentualnie przedłożenie sprawozdania z czynności likwidacyjnych wraz z odpisem wezwania wierzycieli do zgłaszania wierzytelności, bilansu otwarcia likwidacji, listy wierzytelności do ściągnięcia oraz listy zobowiązań Spółki.
W odpowiedzi na wezwanie R. P. wystąpił z własnym żądaniem zwolnienia od kosztów sądowych. Natomiast skarżąca nie wykonała nałożonych na nią obowiązków.
Wojewódzki Sąd Administracji oddalił wniosek stwierdzając, że wnioskodawczyni nie wykazała przesłanek do objęcia jej ochroną na zasadzie prawa pomocy.
Dlatego też skoro skarżąca uchylała się w toku postępowaniu od przedłożenia żądanych dokumentów, nie można uznać, że wykazała zaistnienie przesłanek koniecznych dla przyznania jej prawa pomocy.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny powołując się na art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.),.oddalił wniosek.
Pismem z [...] grudnia 2015 r. R. P. wniósł zażalenie na postanowienie 17 listopada 2015 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243–263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma ona żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.
Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową co do właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącj przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przyjmując, że nie było możliwe dokonanie oceny jej sytuacji majątkowej.
Zdaniem NSA, dokonana przez Sąd ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy była prawidłowa. Sąd trafnie uznał, że wnioskodawczyni nie przedstawiła swojej sytuacji majątkowej, mimo że na podstawie art. 255 p.p.s.a. została wezwana do przedłożenia określonych dokumentów, wezwania tego nie wykonała.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że WSA w P. zasadnie ocenił, że spółka R. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie przedstawiła Sądowi żadnych informacji mających znaczenie dla oceny jej wniosku.
Ponadto R. P. wnosząc w imieniu spółki zażalenie do NSA, w żaden sposób nie podważył oceny Sądu pierwszej instancji wyrażonej w zaskarżonym postanowieniu.
Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji