Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 9 listopada 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3236/15, odmówił "P. P." Sp. z o.o. w K. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia.
I
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji strona wskazała, iż łączna suma wymierzonych przez organy kar wynosi obecnie 70.000.000 zł, zaś spółka nie dysponuje taką kwotą ani w gotówce, ani też w ruchomościach czy nieruchomościach. Jej majątek szacowany jest na znacznie mniejszą kwotę i nie starczyłby nawet na pokrycie 1/5 wskazanej należności. Konieczność zapłaty kar bądź ewentualnej egzekucji z ruchomości czy nieruchomości spowoduje całkowitą likwidację spółki i możliwe wystąpienie nieodwracalnych skutków. Do skargi załączono dokumentację finansową spółki.
Pismami procesowymi z dnia [...] oraz [...] sierpnia 2015 r. skarżąca uzupełniła złożony wniosek, podnosząc, że w przypadku wykonania decyzji zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w tym skutków społecznych w postaci likwidacji miejsc pracy. Spółka zatrudnia obecnie 19 osób. Łączna kwota posiadanych środków trwałych i tym samym całego majątku spółki wynosi 10.278.458,17 zł, przy czym kwota ta nie wystarczy na pokrycie wymierzonych kar. Konieczność wyzbycia się majątku spowoduje bezwzględne zakończenie działalności i likwidację spółki z uwagi na brak środków niezbędnych do prowadzonej działalności.
Ponadto strona podniosła, że niemożliwym będzie odzyskanie zbytego majątku oraz utraconych przychodów z działalności gospodarczej. Niemożliwe również będzie odzyskanie kontrahentów, podmiotów współpracujących oraz pozycji na rynku.
Sąd I instancji, dokonując oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stwierdził, że musi oprzeć się na materiale dowodowym i niewystarczającym jest twierdzenie spółki, że na skutek wykonania decyzji dojdzie do egzekucji kwoty nałożonego zobowiązania. Skoro skarżąca dąży do wykazania, że w jej przypadku dojdzie do wyrządzenia szkody majątkowej, to dla oceny, czy w stanie faktycznym sprawy rzeczywiście może dojść do takiej szkody i że szkoda ta będzie znaczna, konieczne jest bowiem odniesienie kwoty zobowiązania do stanu majątkowego wnioskodawcy. Zdaniem Sądu I instancji, uzasadnienie wniosku winno zatem odnosić się do konkretnych okoliczności związanych z wykonaniem zaskarżonego aktu mogących wywołać znaczną szkodę majątkową, a zawarte w nim twierdzenia powinny znajdować odzwierciedlenie w odpowiednich dokumentach źródłowych. Brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku i niepoparcie go odpowiednimi dowodami uniemożliwia jego merytoryczną ocenę.
Sąd wskazał, że według skarżącej wyegzekwowanie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji może doprowadzić do likwidacji spółki, utraty płynności finansowej, konieczności wyzbycia się majątku oraz utraty pozycji na rynku. Analiza przedstawionych przez wnioskodawczynię dokumentów finansowych prowadzi jednak, w ocenie WSA, do wniosku, że kara pieniężna nałożona decyzją, przy uwzględnieniu ogólnej kwoty nałożonych kar pieniężnych, nie stanowi znacznej części uzyskiwanego przez spółkę przychodu. Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą.
Zdaniem Sądu, wskazana przez skarżącą argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość, rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, wobec czego nie jest to sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie ochrony tymczasowej. Wykonanie zaskarżonej decyzji – związane bezpośrednio ze świadczeniem pieniężnym – ze swej natury ma charakter odwracalny, bowiem w przypadku ewentualnego wzruszenia przez sąd decyzji administracyjnej istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot.
Sąd I instancji stwierdził ponadto, że nie jest dopuszczalne w ramach badania przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi, a ocena taka stanowiłaby "przedsąd".
Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że spółka nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., w związku z czym zastosowanie wobec skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym było nieuzasadnione.
II
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez wydanie postanowienia wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Do zażalenia skarżąca dołączyła dokumenty obrazujące stan finansowy spółki celem wykazania, że jej sytuacja materialna pogorszyła się od chwili złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niesłuszne niezastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie zostały spełnione przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. skarżąca złożyła "uzupełnienie zażalenia" (karta akt sadowych – nr 103), w którym zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., polegające na:
- - nieuwzględnieniu wniosku pomimo zaistnienia i wykazania przez skarżącą przesłanek wynikających z powyższego przepisu, w szczególności wobec wykazania, że wykonanie decyzji ostatecznej, mocą której nałożono na skarżącą karę pieniężną powoduje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
- - nieprawidłowej jego wykładni, poprzez zupełne pominięcie przy ocenie zasadności wniosku faktu uprawdopodabniającego racje skarżącej w odniesieniu do samej decyzji, które w kontekście wykładni celowościowej i systemowej przepisu, oraz przy uwzględnieniu norm prawa międzynarodowego, mają istotne znaczenie dla oceny zasadności udzielania ochrony tymczasowej.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest usprawiedliwione w stosunku do wnioskodawcy.
Podkreślić również należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Jak słusznie bowiem zauważył Sąd I instancji, zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Oznacza to, że strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania.
Wykonanie decyzji zobowiązującej do zwrotu środków finansowych zawsze będzie wywierało określone skutki finansowe dla strony. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania decyzji, lecz jedynie przed takimi, które nie mogłyby zostać odwrócone przez ewentualne wygranie sporu sądowego. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie przedstawiła okoliczności wskazujących, że takie niebezpieczeństwo w niniejszej sprawie zachodzi, wobec czego Sąd I instancji trafnie uznał, że w sprawie niniejszej nie zostało wykazane spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w tym również dokumentów załączonych do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżąca w latach 2009 – 2011 udzieliła pożyczek powiązanej jednostce tj. spółce C. V. Sp. z o.o. w kwocie 1.400.000 zł. Termin spłaty pożyczek upływał w 2014 r. W latach 2012 - 2014 spółka powinna uzyskać dochód z tytułu odsetek od udzielonych pożyczek w wysokości 140.000 zł za poszczególne lata. W dniu 31 grudnia 2014 r. Zarząd spółki zadecydował o umorzeniu pożyczek wraz z odsetkami na łączną kwotę 1.997.589,04 zł, z uwagi na brak spłaty pożyczek wraz z odsetkami przez jednostkę powiązaną. Nie wyjaśniono, czy skarżąca podejmowała jakiekolwiek działania w celu wyegzekwowania należności od dłużnika.
Ponadto zgodnie ze sprawozdaniem finansowym skarżąca przewidywała przeznaczyć zysk za 2014 r. w 100 % na wypłatę dywidendy, pomimo, że w roku 2014 przeciwko skarżącej organy administracji prowadziły postępowania administracyjne w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych albo odmownie załatwiały wnioski skarżącej o przedłużenie zezwoleń na prowadzenie działalności poprzez urządzanie gier na automatach o niskich wygranych.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza również, że skarżąca nie przedstawiła swojej aktualnej sytuacji finansowej, m.in. nie wykazała w jakiej wysokości ma zgromadzone środki na rachunkach bankowych.
Wszystkie powyżej wskazane okoliczności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego świadczą o tym, że postanowienie Sądu I instancji odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest prawidłowe. Spółka nie uprawdopodobniła, że zachodzi wobec niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, zaś z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynikało, że wykonanie decyzji (tj. uiszczenie kary pieniężnej) przed rozpoznaniem skargi wpłynie na wypłacalność spółki.
Argumenty podniesione w zażaleniu, że sytuacja finansowa skarżącej uległa pogorszeniu w stosunku do lat ubiegłych, a więc do okresu, który Sąd wziął pod uwagę rozpoznając wniosek, mogłyby mieć znaczenie w sprawie o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji. Jednakże na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ale bada zgodność z prawem działania Sądu I instancji, a więc rozstrzyga na podstawie stanu, jaki istniał w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Należy jednak z tym miejscu przypomnieć, że oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie uniemożliwia jego ponowienia w razie zmiany okoliczności, co wynika z treści art. 61 § 4 p.p.s.a.
W uzupełnieniu zażalenia skarżący powoływał się na okoliczności dotyczące podstawy prawnej decyzji. Odnosząc się do tego zagadnienia należy wyjaśnić, że wstrzymanie wykonania decyzji jest instytucją procesową i nie ma nic wspólnego z kontrolą zaskarżonej decyzji, służąc jedynie zabezpieczeniu interesów strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym aż do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Ocena, czy decyzja jest, czy nie jest legalna (zgodna z prawem), a także czy adresat decyzji naruszył prawo, zostanie przeprowadzona przez Sąd I instancji w postępowaniu ze skargi spółki, a nie w sprawie wpadkowej zainicjowanej wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Na tym etapie postępowania sąd administracyjny, rozpatrując wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie bada tej kwestii. Powołany przepis upoważnia Sąd tylko do oceny złożonego wniosku, w której to ocenie nie mieści się weryfikacja prawidłowości decyzji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.