Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1317/16, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę A. Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] marca 2016 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o wymierzeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 25 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącej Spółki został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz złożenie dokumentu określającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, tj. odpisu pełnego z KRS w oryginale lub uwierzytelnionej kopii, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W wyznaczonym terminie pełnomocnik skarżącej nadesłał uwierzytelnioną kopię pełnomocnictwa udzielonego w dniu 28 września 2015 r. oraz informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców pobraną na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 687), stan na dzień 6 czerwca 2016 r. Zgodnie z przedstawioną informacją ostatniego wpisu do rejestru dokonano w dniu 12 maja 2016 r., a więc po dniu 28 września 2015 r., w którym pełnomocnictwo zostało udzielone.
Odrzucając skargę Sąd I instancji stwierdził, iż skarżąca przedstawiła informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców według stanu na dzień 6 czerwca 2016 r. W przedstawionych okolicznościach nie jest zatem możliwa weryfikacja, czy osoba, która udzieliła pełnomocnictwa w dniu 28 września 2015 r. była upoważniona do reprezentowania spółki przed dniem ostatniej wpisanej do rejestru zmiany, a więc przed dniem 12 maja 2016 r. W świetle powyższego WSA uznał, iż skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi, ponieważ nie przedstawiła dokumentu określającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa. Nadesłana informacja przedstawia sposób reprezentacji skarżącej w dniu 6 czerwca 2016 r. i wynika z niej, iż ostatnia zmiana, podlegająca wpisaniu do rejestru została dokonana 12 maja 2016 r., a więc po dacie udzielenia pełnomocnictwa.
Sąd podkreślił, iż informacja nie pozwala jednak stwierdzić, czego dotyczyła zmiana danych wpisana do rejestru w dniu 12 maja 2016 r. oraz, czy pełnomocnictwa w dniu 28 września 2015 r. udzieliła osoba umocowana do działania w imieniu spółki w tej dacie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia i nadania skardze prawidłowego biegu. W przypadku, gdyby WSA w Warszawie nie ustosunkował się do powyższego wniosku, skarżąca wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ewentualnie wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
- a) art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 29 p.p.s.a., poprzez błędne stwierdzenie przez WSA w Warszawie, iż spółka nie uzupełniła braków formalnych skargi, albowiem strona przedstawiła informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców według stanu w dniu 6 czerwca 2016 r. i w związku z tym nie jest możliwa sądowa weryfikacja, czy osoba, która udzieliła pełnomocnictwa w dniu 28 września 2015 r. do wniesienia skargi była upoważniona do reprezentowania spółki przed dniem ostatniej wpisanej do rejestru zmiany, a więc przed dniem 12 maja 2016 r., podczas gdy:
- - nieprzerwanie od dnia założenia Spółki Prezesem Zarządu jest Pan S. A., który w tym zakresie był i nadal jest uprawniony do samodzielnej reprezentacji tego podmiotu, a więc oczywistym jest na kanwie niniejszej sprawy, iż Pan S. A. posiada właściwe umocowanie do działania w imieniu Spółki obecnie, jak również w dniu podpisania pełnomocnictwa z dnia 28 września 2015 r., a zatem niezależnie od daty sporządzenia odpisu KRS spółki skarżącej, a także niezależnie od rodzaju odpisu z KRS, będzie on potwierdzał ten sam stan rzeczy, a mianowicie fakt legitymacji Pana S. A. do reprezentacji skarżącej, a ponadto, zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego, potwierdzeniem umocowania osób, które podpisały pełnomocnictwo do reprezentowania strony skarżącej przed sądem administracyjnym będzie przedłożony odpis z rejestru przedsiębiorców i nie jest przy tym konieczne, aby aktualny bądź zupełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego był sporządzony według stanu na dzień wystawienia dokumentu pełnomocnictwa procesowego;
- - Sąd z urzędu posiadał wiedzę, iż Prezes Zarządu Spółki był należycie umocowany do udzielenia pełnomocnictwa w dniu 28 września 2015 r. przed dniem ostatniej wpisanej do rejestru zmiany w dniu 12 maja 2016 r., albowiem w równolegle prowadzonej sprawie, zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, Wydział V, pod sygnaturą V SA/Wa 53/16, która dotyczy postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania tej samej, która jest przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, tj, decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] grudnia 2014 r. ([...]), Sąd również wezwał Spółkę do uzupełnienia braków formalnych skargi, wobec czego Skarżąca w wykonaniu wezwania przedłożyła identyczne pełnomocnictwo procesowe z dnia 28 września 2015 r. oraz aktualny odpis z KRS Spółki na dzień 9 lutego 2016 r., a więc wydany przed dniem ostatniej zmiany dokonanej w KRS w dniu 12 maja 2016r., który niezmiennie wskazuje Pana S. A. jako Prezesa Zarządu skarżącej;
- - zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądowym, co prawda sposobem weryfikacji umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej do udzielenia pełnomocnictwa jest zażądanie przedstawienia przez' pełnomocnika odpisu zupełnego według stanu rejestru po dniu sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa, jednakże jak wynika z orzecznictwa NSA (postanowienie z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. I GZ 40/14) wskazane jest, aby zrobił to sąd w toku postępowania, a nie przewodniczący (w niniejszym przypadku Sekretarz sądowy) w ramach badania wymagań formalnych pisma procesowego, ponieważ pozwoli to uniknąć sytuacji, w której strona może ponieść dotkliwe konsekwencje procesowe;
- - weryfikacja, czy osoba, która udzieliła pełnomocnictwa w dniu 28 września 2015 r. była upoważniona do reprezentowania Spółki przed dniem wpisanej do rejestru zmiany z dnia 12 maja 2016 r. była oczywiście możliwa, albowiem pomimo stwierdzenia pewnych wątpliwości w omawianym zakresie, Sąd nie podjął próby ich wyjaśnienia, choć działanie takie, są pewnym standardem, czemu dał wyraz Wojewódzka Sąd Administracyjny w Warszawie, Wydział V, w analogicznej, jak niniejsza sprawie o sygnaturze V SA/Wa 1139/16, który przed odrzuceniem skargi, wezwał w dniu 20 czerwca 2016 r. pełnomocnika do dodatkowego uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie dokumentu, z którego wynika umocowanie, tj. np. uchwały o powołaniu na prezesa zarządu skarżącej spółki, dlatego też, z uwagi na powyższe, skarżone postanowienie należy uznać za wadliwe i jako takie winno zostać uchylone.
- b) art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy na podstawie poglądów wyrażanych w judykaturze wskazuje się, iż podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadaniu pismu dalszego biegu, natomiast w realiach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, iż taki błąd nie wystąpił, gdyż wątpliwości Sądu nie znalazły potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy, co było tym bardziej oczywiste, że zmiana w KRS dokonana w dniu 12 maja 2016 r. dokonana została w okresie, w którym spółki zobowiązane są do działań sprawozdawczych, w związku z czym oczywistym było, iż dostrzeżona przez Sąd zmiana w KRS dotyczyła właśnie kwestii sprawozdawczych spółki, a nie zmiany osób upoważnionych do jej reprezentacji.
- c) art. 57 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a. polegającego na niewłaściwym ich zastosowaniu poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie powstał obowiązek przedłożenia wraz ze skargą pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania w imieniu Spółki, pomimo faktu wcześniejszego złożenia pełnomocnictwa z dnia 20 maja 2015 r. do akt sprawy administracyjnej oraz tego, że organy administracji przez cały okres toczącego się postępowania nie kwestionowały prawidłowości umocowania pełnomocnika przez Prezesa Spółki Pana S. A. w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
Ponadto z ostrożności procesowej, w razie nieuwzględnienia powyższych zarzutów, zarzucono dodatkowo naruszenie:
- d) art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 33 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1177), wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 31 maja 2016 r. (V SA/Wa 1317/16) wystosowane było przez sekretariat Sądu i podpisane przez sekretarza sądowego, zamiast zgodnie z brzmieniem przepisów przez Przewodniczącego Wydziału lub referendarza sądowego, co powoduje, iż pismo podpisane zostało przez osobę nieposiadającą w tym zakresie właściwych kompetencji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie kwestią bezsporną jest fakt, iż żądane przez Sąd I instancji usunięcie braku formalnego skargi poprzez nadesłanie: - pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sadami administracyjnymi; oraz – dokumentu określającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, tj. odpisu pełnego z krajowego rejestru sądowego w oryginale lub uwierzytelnionej kopii, zostało jasno i precyzyjnie sformułowane w treści wezwania z dnia 31 maja 2016 r. (karta akt sądowych - nr 43). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie zrealizowała wezwania Sądu w sposób właściwy, bowiem w wyznaczonym terminie nie uzupełniła braku formalnego skargi kasacyjnej we wskazany przez sąd sposób, czyli poprzez przedłożenie takiego odpisu z KRS, który wykazywałby, że osoba udzielająca pełnomocnictwa była do tego uprawniona właśnie w chwili dokonywania tej czynności.
Ocenie w postępowaniu przed sądem kasacyjnym podlega zatem kwestia, czy Sąd I instancji miał - po bezskutecznym wezwaniu strony do uzupełnienia dostrzeżonego braku - odrzucić złożony w sprawie środek zaskarżenia.
Przechodząc zatem do zbadania zasadności zażalenia, wskazać należy na treść art. 28 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Należy mieć również na uwadze regulację zawartą w przepisie art. 29 p.p.s.a. stanowiącym, iż przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Przepisy te regulują istotne kwestie procesowe.
Po pierwsze właściwe ich zastosowanie daje sądowi administracyjnemu pewność, że dana osoba lub pełnomocnik są rzeczywiście upoważnieni do dokonania konkretnej czynności, po drugie stanowi gwarancję dla strony, iż będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Analizowane przepisy nabierają szczególnego znaczenia zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę jak poważne konsekwencje mogą wystąpić gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 271 pkt 2 p.p.s.a. – nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności).
W rozpoznawanej sprawie, stwierdziwszy brak formalny skargi, Sąd I instancji prawidłowo wezwał skarżącą spółkę do jego usunięcia oraz pouczył o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania, wynikających z treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., tj. o rygorze odrzucenia skargi. W sytuacji zasygnalizowanego w wezwaniu braku w przedstawionym zakresie, na skarżącej ciążył obowiązek zastosowania się do wezwania Sądu i przedłożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania spółki przez określoną osobę. Dostrzeżony brak formalny skargi podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu, zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że pełnomocnik skarżącej spółki nie uzupełnił braku w zakresie wykazania skutecznego umocowania do reprezentacji spółki przy udzielaniu pełnomocnictwa. Przedłożony na wezwanie Sądu odpis aktualny z Rejestru Przedsiębiorców nie daje możliwości, by na jego podstawie stwierdzić, czy osoba udzielająca w dniu 28 września 2015 r. pełnomocnictwa adwokatowi M. K. do reprezentowania spółki we wszelkich postępowaniach przed wszelkimi sądami, była uprawniona do działania w imieniu spółki w chwili udzielania tego pełnomocnictwa. Z informacji nadesłanej wraz z pełnomocnictwem oraz z KRS-em wynika bowiem, że na pełnomocnictwie widnieje podpis Prezesa Spółki – S. A. Z przesłanego na wezwanie Sądu I instancji odpisu aktualnego z KRS z dnia 6 czerwca 2016 r. wynika ponadto, że organem uprawnionym do reprezentacji podmiotu jest Zarząd, przy czym spółka reprezentowana jest przez Prezesa Zarządu i Wiceprezesa Zarządu samodzielnie lub przez dwóch innych członków Zarządu łącznie.
W tym miejscu podkreślenia jednak wymaga, że z nadesłanego dokumentu wynika, iż ostatni wpis w rejestrze został dokonany w dniu 12 maja 2016 r. Przy czym, z uwagi na fakt, iż jest to odpis aktualny a nie pełny, nie wiadomo na podstawie tego dokumentu, jakiego rodzaju wpisu dokonano we wskazanej dacie. Nie można zatem ustalić, czy przesłany odpis z daty 6 czerwca 2016 r. odzwierciedlał stan rejestru przedsiębiorcy na dzień udzielania pełnomocnictwa, bowiem po udzieleniu pełnomocnictwa adwokatowi reprezentującemu skarżącą spółkę, dokonano nowego wpisu do rejestru. Z okoliczności powyższych wynika zatem, że nie można wykluczyć, czy nowy wpis w Rejestrze nie dotyczył na przykład zmiany osobowej w Zarządzie spółki, a w konsekwencji nie można stwierdzić bezsprzecznie, że osoba udzielająca pełnomocnictwa była w tym czasie uprawniona do dokonania tej czynności procesowej. Pełnomocnik reprezentujący skarżącą nie wykonał zatem w sposób prawidłowy wezwania Sądu I instancji w zakresie uzupełnienia braku formalnego skargi, bowiem z nadesłanego odpisu nie można było wywnioskować informacji niezbędnych do weryfikacji skuteczności udzielonego umocowania.
Odnośnie rodzaju złożonego odpisu z KRS, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żaden przepis ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wymaga, aby dokumentem, o którym mowa w art. 29 tej ustawy był wyłącznie pełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Istotą takiego dokumentu nie jest spełnienie określonych kryteriów odnośnie jego formy prawnej, lecz wykazanie podmiotu umocowanego do udzielenia w spółce pełnomocnictwa. Decydujące znaczenie ma zatem treść takiego dokumentu, a nie jego forma (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II GSK 1541/13). Rodzaj nadesłanego odpisu z KRS (pełny czy aktualny) nie ma zatem znaczenia dla nadania skardze dalszego biegu w sytuacji, gdy za pomocą złożonego dokumentu wykazane zostanie prawidłowe umocowanie organów spółki do podejmowania czynności w jej imieniu, a więc i udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi do reprezentowania jej w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Mając na uwadze fakt, iż brak formalny w postaci nieprzedłożenia właściwego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, tj. dokumentu na podstawie którego Sąd I instancji mógłby bez wątpliwości zbadać umocowanie do działania w imieniu skarżącej Spółki przy udzielaniu pełnomocnictwa dla adwokata, nie został uzupełniony w sposób wymagany przez Sąd I instancji, NSA uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął słuszne rozstrzygnięcie odrzucając skargę w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia