Uzasadnienie
S. J..złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z 25 maja 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego. W toku postępowania skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, podnosząc, że nie posiada środków finansowych.
Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez przesłanie m.in. dokumentu poświadczającego, że skarżący jest osobą bezrobotną, odpisu lub kopii zeznania podatkowego o podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 i 2015, wyciągów bankowych, wykazu rachunków bankowych i inne.
Skarżący nie przedłożył żądanych dokumentów.
Referendarz sądowy postanowieniem z 27 kwietnia 2015 r. odmówił przyznania prawa pomocy.
Skarżący złożył od postanowienia referendarza sądowego sprzeciw, w którym stwierdził, że jego sytuacja jednoznacznie wskazuje na brak możliwości uiszczenia wpisu, co winno skutkować zwolnieniem go od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 11 lipca 2016 r. (sygn. akt III SA/GL 1503/15) na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że sytuacja materialna skarżącego, którą przedstawił w formularzu PPF, nie została przez niego udowodniona, ani nawet w żaden sposób uprawdopodobniona. Skarżący pomimo wezwania nie nadesłał żadnych dokumentów źródłowych potwierdzających oświadczenia zawarte w druku PPF. Tym samym nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W związku z tym brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym.
S. J. na powyższe postanowienie złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie mu prawa pomocy. W uzasadnienie podniósł, że jego sytuacja jest na tyle trudna, że powinien być zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Na wstępie należy podnieść, że prawo pomocy jest szczególną instytucją, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Zasadą jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu przez każdą ze stron (art. 199 p.p.s.a.). Prawo pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., może być przyznane stronie wyłącznie na jej wniosek, zaś przesłanką uwzględnienia wniosku jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (w sytuacji, gdy ubiega się o pomoc w zakresie całkowitym - art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (gdy ubiega się o prawo pomocy w zakresie częściowym - art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04, LEX nr 302281).
Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym musi wykazać, iż mimo poczynienia wszelkich możliwych oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnych, nie może zgromadzić środków na poniesienie kosztów postępowania lub ich części.
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykonał wezwania sądu i nie złożył dokumentów umożliwiających ocenę jego rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej.
Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że nie miał podstaw do przyjęcia, że zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Gliwicach, że dane ujęte przez skarżącego w formularzu PPF nie były wystarczające do oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego. W związku z tym, że skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie żądanych dokumentów jego oświadczenie jest niepełne i niewystarczające do oceny zasadności jego żądania.
Podkreślenia wymaga, że Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może z urzędu przeprowadzać postępowania wyjaśniającego ani poszukiwać przyczyn ubiegania się przez stronę skarżącą o przyznanie prawa pomocy.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.