Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1661/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. Sp. z o.o. w Warszawie wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], na wniosek W. Sp. z o.o. w Warszawie, w sprawie ze skargi tej Spółki na powyższą decyzję.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że W. Sp. z o.o. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podała, że istnieje wysokie ryzyko utraty płynności finansowej przez spółkę oraz wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody na skutek ewentualnego wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Do wniosku skarżąca dołączyła dokumenty finansowe obrazujące jej sytuację finansową oraz dokumentację potwierdzającą fakt prowadzenia postępowań egzekucyjnych.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd I instancji stwierdził, że strona nie podała żadnych konkretnych okoliczności na uzasadnienie tezy, że zachodzą przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., ograniczając się do wskazania, że zaskarżona decyzja jest wykonalna, że istnieje wysokie ryzyko utraty płynności finansowej oraz wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody na skutek ewentualnego wykonania decyzji obu instancji. Nie podała natomiast żadnych informacji przedstawiających jej aktualną kondycję finansową. Załączone dokumenty w postaci zawiadomień o zajęciu wierzytelności oraz tytułów wykonawczych dotyczących wymierzonych kar świadczą o tym, że wobec spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne. Jednakże sama ta okoliczność, bez odniesienia wysokości egzekwowanych należności do stanu finansów Spółki oraz przy niemożności ustalenia dalszych perspektyw jej funkcjonowania, nie może być skuteczną podstawą dla uwzględnienia żądania strony.
Ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może prowadzić do wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, byłoby bowiem możliwe dopiero w razie przedstawienia kondycji finansowej spółki.
Skarżąca spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Kielcach oraz zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego. Dodatkowo na podstawie art. 196 p.p.s.a. wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia postępowania zażaleniowego.
Spółka zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie brak jest przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że istnieje wysokie ryzyko utraty płynności finansowej przez skarżącą i wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody na skutek ewentualnego wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Powołała się również na inne prowadzone przeciwko spółce postępowania w przedmiocie kar pieniężnych. Jej zdaniem, wielość prowadzonych przeciwko spółce postępowań egzekucyjnych i sądowych może zmusić skarżącą do podjęcia decyzji o likwidacji prowadzonej działalności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro Sąd I instancji orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo subiektywne stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA trafnie przyjął, że znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki, jakie mogą powstać w związku z wykonaniem wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, należy oceniać w kontekście aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej strony skarżącej. Nie ulega wątpliwości, że elementem takiej aktualnej sytuacji majątkowej może być również okoliczność, że w stosunku do wnioskodawcy toczą się postępowania egzekucyjne związane z wymierzeniem kar w innych postępowaniach administracyjnych. Skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przedłożyła bilans, na dzień [...] maja 2015 r., rachunek zysków i strat oraz informacje o egzekucjach prowadzonych przeciwko niej oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności (karty od 32 do 79), wskazując, że przeciwko niej prowadzone są również inne postępowania dotyczące kar pieniężnych.
Powyższe dokumenty nie dają natomiast możliwości pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej spółki, co uniemożliwia ocenę, czy decyzje te są ewentualnie w toku postępowania egzekucyjnego oraz na jakim to ostanie jest etapie i czy w rezultacie tak prowadzone postępowania wobec skarżącej spółki wpływają na jej sytuację materialną.
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie wymierzenia skarżącej spółce kary pieniężnej w wysokości 48.000 zł.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie mógł zostać uwzględniony, bowiem skarżąca spółka nie przedstawiła wystarczających dowodów na poparcie twierdzeń zawartych w tym wniosku, ani nie udokumentowała w żaden sposób swojej aktualnej sytuacji majątkowej. Brak wiarygodnych dokumentów uniemożliwił WSA dokonanie oceny, czy w istocie grozi jej niewypłacalność i spirala zadłużenia, którymi uzasadniła swój wniosek. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena jest prawidłowa.
Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie aktu administracyjnego nakładającego na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w takim akcie należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania aktu nakładającego obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. To strona – chcąc skorzystać z wyjątku od zasady, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu – powinna wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania aktu przedstawić sądowi nie tylko argumenty, ale i stosowne dokumenty na ich poparcie, wskazujące że w sprawie istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd administracyjny nie ma natomiast instrumentów prawnych do samodzielnego ustalania sytuacji majątkowej strony, które to ustalenie jest niezbędne przy ocenie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może spowodować w danym przypadku skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
W dacie wydania orzeczenia Sądu I instancji, w aktach sprawy znajdowały się jedynie dokumenty, które potwierdzały liczne postępowania egzekucyjne (k. 34–83) prowadzone przeciwko W. sp. z o.o., jak również bilans na dzień [...] maja 2015 r. oraz rachunek zysków i strat sporządzony za okres od [...] lipca 2014 r. do [...] maja 2015 r. Sąd I instancji nie mógł tym samym rzetelnie ocenić, czy w kontekście aktualnej sytuacji finansowej strony wykonanie zaskarżonej decyzji organu – nawet przy uwzględnieniu obowiązku poniesienia tego rodzaju kar nałożonych na spółkę w innych postępowaniach – może doprowadzić do wyrządzenia jej szkody, która byłaby znaczna lub mogła spowodować skutki, które byłyby nieodwracalne, gdyż dokumenty te nie obrazowały aktualnej kondycji finansowej skarżącej.
NSA zauważa, że wnosząca zażalenie skarżąca nie wskazała żadnych nowych okoliczności, nieujawnionych przed WSA, które mogłyby spowodować przyznanie jej ochrony tymczasowej. Dokumentacja odnosząca się do aktualnej sytuacji finansowej strony nie została bowiem dołączona do zażalenia. W tym kontekście NSA zwraca jedynie uwagę, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Strona może zatem złożyć wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji, jeśli wykaże, że doszło do zmiany okoliczności związanych z kwestią wstrzymania wykonania decyzji organu administracji.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.