Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4035/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu wniosku S. P. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniosek strony skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodabniają że do uchybienia terminu doszło na skutek zdarzeń, za które strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie ponosi odpowiedzialności.
Sąd pierwszej instancji podniósł, iż zgodnie z art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do strony przeciwnej i innych uczestników - od dnia doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd.
Sąd pierwszej instancji wskazał przy tym, że w sprawie miał zastosowanie ww. przepis i ustanowiony pełnomocnik, a także pełnomocnik substytucyjny mimo wypowiedzenia pełnomocnictwa głównego mieli obowiązek działania w imieniu skarżącego. WSA podniósł, że dopóki informacja o tym fakcie nie dotrze do podmiotów zewnętrznych – sądu, a także strony przeciwnej i innych uczestników, wypowiedzenie jest skuteczne od momentu jego dokonania jedynie między mocodawcą a pełnomocnikiem.
W dalszej części uzasadnienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że przy ustalaniu dnia zawiadomienia sądu istotna jest data, w której sąd faktycznie dowiedział się o wypowiedzeniu, tj. dzień doręczenia stosownego pisma lub złożenia go w biurze podawczym sądu, a nie dzień nadania takiego pisma w urzędzie pocztowym, a w sprawie miało to miejsce w dniu 9 listopada 2016 r. Z tego względu, zdaniem Sądu obowiązkiem pełnomocnika, któremu skarżący wypowiedział pełnomocnictwo było działanie w jego imieniu do dnia 9 listopada 2016 r. mimo, że pełnomocnik zinterpretował ustne oświadczenie skarżącego o wypowiedzeniu wprost, tj. jako natychmiastowe zwolnienie z obowiązków pełnomocnika.
WSA podniósł, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest objęte przymusem adwokackim i skarżący mógł ten wniosek osobiście złożyć. Ponadto Sąd wskazał, że do obowiązków pełnomocnika i jego mocodawcy należało ułożenie tak wzajemnych relacji, w tym również ustalenie sposobów szybkiej komunikacji, aby możliwe było podejmowanie decyzji w możliwie krótkim terminie, w szczególności bez szkody na przedmiot postępowania. W ocenie Sądu pierwszej instancji strona skarżąca wybierając profesjonalnego pełnomocnika może wymagać od niego zawodowego wypełniania obowiązków, ale ponosi też skutki jego działania lub zaniechania, w tym również w zakresie metod jego pracy.
W zażaleniu od powyższego postanowienia, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w zw. z art. 7, 8, 77, 80 ustawy z 14.6.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez sąd wnikliwego ustalenia przesłanek do przywrócenia skarżącemu terminu oraz odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, pomimo że skarżący uprawdopodobnił we wniosku brak winy w niezachowaniu terminu, a nadto okoliczności niedopełnienia terminu były całkowicie niezależne od skarżącego.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w dnia 20 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok w sprawie V SA/Wa 4035/15. Podczas rozprawy za stronę skarżącą stawił się pełnomocnik substytucyjny, upoważniony przez pełnomocnika głównego.
Jednocześnie skarżący wskazał, że dnia 20 października 2016 r. złożył ustne oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa ustanowionemu pełnomocnikowi i zapowiedział doręczenie oświadczenia na piśmie. Wskazał, przy tym, iż wolą skarżącego było ustanowienie nowego pełnomocnika. Skarżący wskazał, iż jak wynika z przekazanych informacji, w dniu rozprawy podjęto nieskuteczne kroki zawiadomienia pełnomocnika substytucyjnego o fakcie wypowiedzenia pełnomocnictwa. Wskutek powyższego podczas rozprawy dnia 20 października 2016 r. za skarżącego działała osoba, która nie była do tego umocowana. Dnia 28 października 2016 r. skarżący odbierając akta sprawy od dotychczasowego pełnomocnika dowiedział się, że wniosek o uzasadnienie wyroku nie został w jego imieniu sporządzony i nadany.
Skarżący wskazał, iż był przekonany, że na skutek wypowiedzenia pełnomocnictwa, pełnomocnik działa za stronę jeszcze przez dwa tygodnie. Skarżący wskazał również, że poprzedni pełnomocnik skarżącego zinterpretował ustne oświadczenie o wypowiedzeniu wprost, tj. jako natychmiastowe zwolnienie z obowiązków pełnomocnika. Skarżący podniósł, że w konsekwencji doszło do swoistego rodzaju nieporozumienia, za które winy nie ponosi skarżący. Wskazał przy tym, że w sytuacji jakiej się znalazł, tj. nieświadomości skutków wypowiedzenia pełnomocnictwa przez mocodawcę, nie był w stanie nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności, złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga fakt, iż instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Oznacza to, iż samo wykazanie zdarzenia lub faktu, który wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy, winno być wystarczającym dla uznania, iż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o jakich mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a.
Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08).
W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęte jest, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez uczestnika postępowania (stronę) do dokonania czynności (vide M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 410).
Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (np. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Podkreślić należy, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998r., II CKN 8/98).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał należytej staranności w zachowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, a w każdym razie nie wykazał, że uchybienie tego terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Skoro bowiem jak podnosi skarżący w zażaleniu w dniu 20 października 2016 r. – a więc w dniu wydania wyroku przez Sąd pierwszej instancji – złożył dotychczasowemu pełnomocnikowi ustne oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, to powinien o tym fakcie wypowiedzenia pełnomocnictwa poinformować także Sąd pierwszej instancji. O okolicznościach wypowiedzenia pełnomocnictwa dotychczasowemu pełnomocnikowi Sąd pierwszej instancji powziął wiadomość dopiero na etapie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.
Należy zauważyć, że mocodawca należycie dbający o własne interesy winien niezwłocznie zawiadomić sąd o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, gdyż od tej chwili skutki działania bądź niedziałania pełnomocnika spadają na mocodawcę (vide postanowienie WSA Gdańsku z dnia 18 października 2004 r., sygn. akt III SA/Gd 453/04, postanowienie WSA w Lublinie z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 896/07).
Rację ma Sąd pierwszej instancji, że zarówno strona jak i mocodawca byli zobowiązani do ułożenia wzajemnych relacji, bez szkody dla przebiegu postępowania. Z akt sprawy wynika, że dopiero w dniu 28 października 2016 r. skarżący odbierając akta sprawy od dotychczasowego pełnomocnika dowiedział się, że wniosek o uzasadnienie nie został w jego imieniu sporządzony i nadany do Sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro skarżący dokonał wypowiedzenia pełnomocnictwa, to tym bardziej powinien sam wykazać staranność i podjąć działania w celu ochrony własnego interesu prawnego. Nieupewnienie się w tej materii przez skarżącego, czy dotychczasowy pełnomocnik złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia, świadczy o niedbalstwie skarżącego wykluczającym przywrócenie terminu. Brak kontaktu z pełnomocnikiem, nie zgłoszenie faktu wypowiedzenia pełnomocnictwa do Sądu, nie świadczy o prowadzeniu swoich spraw z należytą starannością, jaka cechuje osobę dbającą o swoje interesy.
Stwierdzone zaniedbania wskazują, że trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, iż brak jest podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.
Biorąc pod uwagę powyższą argumentację, uznać należy, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione na nie zażalenie należało ocenić jako niezasadne.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.