Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 października 2018 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1585/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie kary pieniężnej za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych, objętej skargą J.C.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 23 lipca 2018 r. J.C. (dalej: skarżący) wniósł o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] czerwca 2018 r. W uzasadnieniu podniósł, że realizacja decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w formie hurtowni medycznej, którą musiał dofinansować kwotą ponad 1 mln zł z własnych oszczędności celem zapewnienia płynności finansowej oraz utrzymania miejsca zatrudnienia. Skarżący wskazał, iż nie posiada żadnych oszczędności, a pobiera jedynie periodycznie kwoty nieprzekraczające 3.000 zł na potrzeby utrzymania rodziny.
WSA odwołując się do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) wskazał, że podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, strona skarżąca ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Następnie Sąd I instancji powtórzył argumentację skarżącego zawartą we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stwierdzając, że skoro skarżący uprawdopodobnił niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody, to należy przyjąć, iż wykonanie decyzji spowoduje taką szkodę. Według Sądu I instancji skarżący uprawdopodobnił również, że wykonanie decyzji może rodzić niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Komisja Nadzoru Finansowego wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. - domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie zmianę tego postanowienia poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Organ wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji przytoczył jedynie stan finansowy skarżącego, bez dalszego uzasadnienia i wyjaśnienia, dlaczego zapłacenie przez skarżącego kary pieniężnej wywoła trudne do odwrócenia skutki.
W odpowiedzi na zażalenie skarżący wniósł o jego oddalenie, ewentualnie umorzenie postępowania zażaleniowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd może wydać na wniosek skarżącego postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższej regulacji wynika, że katalog przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty.
Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, o której można mówić, jeżeli jej rozmiary wywołane wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków musi być rozważone z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie, w tym przypadku decyzji. Przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zatem zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Sąd administracyjny wydając postanowienie na skutek rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej ma obowiązek, na podstawie art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. odnieść się do wskazanych w nim okoliczności oraz wyjaśnić, z jakich względów uznał, że w danej sprawie występują lub nie występują - przesłanki wstrzymania wykonania aktu lub czynności stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełnia tych wymagań w stopniu, który pozwalałby na dokonanie kontroli instancyjnej bez jednoczesnego naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, polegającego na dokonaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny po raz pierwszy w tym postępowaniu oceny argumentów przedstawionych we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Stanowisko Sądu I instancji w zakresie przedstawionej kategorii zagadnień o zasadniczym znaczeniu dla oceny o trafności przyjętego kierunku rozstrzygnięcia wniosku charakteryzuje się wysokim poziomem ogólności oraz daleko idącym deficytem. Przyjęcie przez Sąd I instancji, że skarżący wykazał istnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ograniczyło się do powtórzenia argumentacji skarżącego zawartej we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i stwierdzenia, że: "skoro skarżący uprawdopodobnił niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody, to należy przyjąć, iż wykonanie decyzji spowoduje taką szkodę" oraz "skarżący uprawdopodobnił również, że wykonanie decyzji może rodzić niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków".
Powyższa lakoniczna ocena, która została przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu, nie mogła pozostawać bez wpływu na rezultat kontroli zaskarżonego postanowienia - zwłaszcza, gdy nieostre przesłanki wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. wymagają niezbędnej i koniecznej ich konkretyzacji. W tym kontekście należy wskazać, że zaskarżona decyzja dotyczy nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Aby zbadać, czy rzeczywiście egzekucja tej kwoty może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej należności do sytuacji materialnej skarżącego. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości nałożonej kary i majątku, jakim dysponuje skarżący) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia skarżącego o zagrożeniu płynącym z wykonania zaskarżonej decyzji o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącego, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. udzielenie informacji dotyczących posiadanego majątku ruchomego, stanu oszczędności, czy rachunków bankowych.
Rozpoznając ponownie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, WSA szczegółowo wyjaśni, czy wykonanie zaskarżonej decyzji - w okolicznościach faktycznych i prawnych tej sprawy – wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub skutki, których odwrócenie byłoby trudne w razie ewentualnego późniejszego uwzględnienia skargi. W tym zakresie Sąd I instancji winien odnieść się do konkretnych okoliczności dotyczących sytuacji wnioskodawcy i konkretnych źródeł wiedzy o nich, których analiza - przeprowadzona z perspektywy przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. - uzasadniałyby w konsekwencji wydanie orzeczenia o wstrzymaniu zaskarżonej decyzji albo o odmowie jej wstrzymania.
Wobec tego, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji nie odniósł się w sposób czyniący zadość przepisowi art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. do podniesionych powyżej kwestii, których potrzeba i konieczność rozważenia ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia oceny trafności orzeczenia o wstrzymaniu/odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, postanowienie to uznać należało za nieprawidłowe.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.