Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym zażaleniem postanowieniem z 13 września 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1281/15 odmówił zmiany postanowienia Sądu pierwszej instancji z 15 września 2015 r. w sprawie odmowy przyznania W. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
I
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 15 września 2015 r. WSA w Warszawie, z uwagi na istniejące braki w dokumentacji oraz niejasności w złożonym oświadczeniu majątkowym, odmówił W. K. (dalej: skarżący) przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, uznając, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z 19 listopada 2015 r., sygn. akt II GZ 697/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie podzielając argumentację Sądu pierwszej instancji.
W związku z tym, iż w dniu [...] maja 2016 r. skarżący wniósł kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2016 r. wezwano go do wykazania zmiany okoliczności, jakie zaszły w jego sytuacji majątkowej, które uzasadniałyby zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z 15 września 2015 r.
W odpowiedzi skarżący nadesłał uzupełniony formularz PPF wraz z kserokopiami postanowień sądów powszechnych, w których zwolniono go od kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że nie ma żadnych dochodów i źródeł utrzymania, zaś jego wiek (69 lat) uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie w codziennym życiu i zmaganie się ze sprawami sądowymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zgodnie z art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) w skrócie: p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wniosek skarżącego z [...] maja 2016 r. należało, w ocenie Sądu, potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia WSA z dnia 15 września 2015 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżący nie wykazał, że od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nastąpiła zmiana jego sytuacji majątkowej, która przemawiałaby za zmianą prawomocnego postanowienia z 15 września 2015 r.
W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przywołał bowiem żadnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że jego sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny w zakresie możliwości uiszczenia kosztów sądowych. Jak zauważył WSA, skarżący w piśmie procesowym z [...] maja 2016 r. wprost stwierdził, że oświadczenie na druku PPF już składał i ten stan majątkowy się nie zmienił.
Tym samym Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do zmiany, bądź uchylenia tego postanowienia i przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
II
W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podniósł, iż nie może się zgodzić z całością tego postanowienia, w szczególności z poglądem Sądu, iż nie wykazał swojej trudnej sytuacji. Skarżący stwierdził, że nie ma majątku, ani dochodów, jak również nie ma środków na utrzymanie i prowadzenie sprawy przed Sądem oraz opłacenie pomocy prawnej we własnym zakresie. Do zażalenia skarżący załączył postanowienie Sądu Rejonowego w Bytowie I Wydział Cywilny o zwolnieniu dłużnika W. K. od opłaty od zażalenia.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym, jeżeli natomiast oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Jak wynika z cytowanych powyżej przepisów skarżący był zobowiązany do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto, w związku z faktem, iż skarżący po raz kolejny składał wniosek o przyznanie prawa pomocy, był zobowiązany wykazać, że jego sytuacja materialna uległa zmianie – w stosunku do stanu opisanego we wcześniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy, rozpoznanym prawomocnym postanowieniem Sądu z 15 września 2015 r. W tym zakresie skarżący nie wywiązywał się z obowiązku, pozbawiając Sąd pierwszej instancji możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej analizy jego sytuacji majątkowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy i uznał, że skarżący nie wykazał w sposób należyty, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rację ma bowiem WSA stwierdzając, że skarżący w kolejnym swoim wniosku o przyznanie prawa pomocy (z dnia [...] maja 2016 r.) powołał się na te same, co poprzednio okoliczności, które były już przedmiotem oceny Sądu w prawomocnym postanowieniu WSA z 15 września 2015 r. Wypada podkreślić, że skarżący twierdzeń o swojej trudnej sytuacji, braku środków na utrzymanie i prowadzenie spraw sądowych oraz opłacenie pomocy prawnej nie popiera żadnymi dowodami, co uniemożliwia Sądowi dokonanie weryfikacji wiarygodności tych oświadczeń przy dokonywaniu oceny zaistnienia przesłanek, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Ponadto prawidłowo Sąd pierwszej instancji wskazał, że sąd administracyjny jest związany prawomocną oceną sytuacji majątkowej wnioskodawcy zawartą w obowiązującym orzeczeniu, przez co kolejny wniosek odnoszący się do kwestii merytorycznej już wcześniej rozstrzygniętej musi być traktowany od strony formalnej, jako wniosek o zmianę, w trybie art. 165 p.p.s.a., prawomocnego postanowienia sądu niekończącego postępowania w sprawie. Sądy administracyjne jednolicie przyjmują, że zawarta w przywołanym przepisie przesłanka zmiany postanowienia sądu, którym rozstrzygnięto kwestię prawa pomocy, polegająca na "zmianie okoliczności sprawy" odnoszona być musi do zmiany występującej zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza ponadto, że w postępowaniu dotyczącym prawa pomocy przed sądem administracyjnym nie mogły odnieść skutku twierdzenia skarżącego odnoszące się do przebiegu innych postępowań przed sądami powszechnymi.
Wskazać też należy, że wnioskodawca winien być świadomy tego, w jaki sposób należycie przedstawić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, skoro zasady obowiązujące przy rozpoznawaniu wniosku w przedmiocie prawa pomocy zostały mu wyjaśnione w toku pierwszego postępowania, mimo to skarżący, występując z kolejnym wnioskiem ponownie składa oświadczenia tej samej treści, nie wyjaśniając jednocześnie wątpliwości wskazanych mu wcześniej przez Sąd, zarówno w postanowieniu referendarza sądowego, jak i postanowieniu Sądu pierwszej instancji.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.