Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 listopada 2016 r. (sygn. akt V SA/Wa 2545/15) odrzucił zażalenie E. sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Sąd I instnacji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
E. sp. z o.o. z siedzibą we W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (doradcę podatkowego), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z [...] marca 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry.
W toku postępowania spółka została poinformowana przez sąd, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik, będący doradcą podatkowym, nie może, zgodnie z treścią art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (t.j. Dz. U. 2016 poz. 794), występować w jej imieniu w niniejszej sprawie, albowiem nie mieści się ona w zakresie wskazanym ww. przepisami prawa. Stosowna informacja została przesłana również doradcy podatkowemu występującemu w sprawie. Po otrzymaniu informacji, spółka udzieliła również pełnomocnictwa radcy prawnemu.
Wyrokiem z 30 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki. Ustanowiony radca prawny w ustawowym terminie wniósł o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Wyrok wraz z uzasadnieniem odebrał 25 sierpnia 2016 r.
W dniu 13 września 2016 r. wpłynęła do Sądu skarga kasacyjna sporządzona i podpisana przez występującego uprzednio w sprawie w imieniu spółki doradcę podatkowego.
Postanowieniem z 11 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną, wskazując, że została ona sporządzona i wniesiona przez nieuprawnionego do występowania w sprawie pełnomocnika. Powołano się na treść ww. przepisów ustawy p.p.s.a. oraz ustawy o doradztwie podatkowym, podkreślając, że przedmiotem niniejszej sprawy jest kara administracyjna, a nie należność o charakterze podatkowym.
Na powyższe postanowienie doradca podatkowy spółki wniósł zażalenie. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik dowodził, że charakter podatkowy przedmiotowej należności wynika z uregulowania go w przepisach prawa podatkowego. Ponadto powołał się na argumenty funkcjonalne, a także wskazał, że reprezentował stronę skarżącą wcześniej w podobnych sprawach zarówno przed WSA, jak i przed NSA.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 listopada 2016 r. odrzucił zażalenie.
Sąd zaznaczył, że powodem odrzucenia skargi kasacyjnej było sporządzenie jej przez pełnomocnika nieuprawnionego do występowania w sprawie w imieniu strony skarżącej, co wynika z treści przepisów ustawy o doradztwie podatkowym oraz p.p.s.a. Zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.
Natomiast, jak wynika z treści art. 175 § 3 pkt 1 skarga kasacyjna może być sporządzona przez doradcę podatkowego w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami.
Jak wskazał Sąd, w przypadku niniejszego zażalenia zastosowanie znajduje również przepis art. 194 § 4 p.p.s.a, który stanowi, że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego (przepis art. 175 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio).
Jednocześnie Sąd zaznaczył, że ustawa o doradztwie podatkowym w art. 2 ust. 1 stanowi, że czynności doradztwa podatkowego obejmują udzielanie podatnikom, płatnikom i inkasentom, na ich zlecenie lub na ich rzecz, porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami (pkt 1), a także reprezentowanie podatników, płatników i inkasentów w postępowaniu przed organami administracji publicznej i w zakresie sądowej kontroli decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych w sprawach wymienionych w pkt 1 (pkt 4).
WSA przypomniał, że przedmiotem niniejszej sprawy jest kara administracyjna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz. U. 2016 poz. 471), nałożona w toku postępowania jedynie zleconego do prowadzenia organowi celnemu (art. 90 ust. 1 ww. ustawy). W ocenie Sądu, nie ma ona charakteru obowiązku podatkowego ani celnego, o których mowa we wskazanych przepisach p.p.s.a i ustawy o doradztwie podatkowym. Strona skarżąca w toku postępowania była o tej okoliczności poinformowana, nie kwestionowała jej, a także ustanowiła innego pełnomocnika.
W związku z powyższym wszystkie uwagi dotyczące braku możliwości występowania w niniejszej sprawie doradcy podatkowego jako pełnomocnika strony skarżącej, zawarte w postanowieniu z 11 października o odrzuceniu skargi kasacyjnej zachowują, w ocenie Sądu, swoją aktualność. Wobec sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, a obecnie również zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, przez nieuprawnionego do występowania w sprawie pełnomocnika, oba środki odwoławcze podlegały odrzuceniu przez WSA, jako niedopuszczalne.
Sąd wskazał też, że wobec niespełnienia przez zażalenie warunków formalnych, brak jest podstaw do merytorycznego odniesienia się do zawartych w nim twierdzeń.
Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł, ustanowiony przez spółkę radca prawny.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów w związku z naruszeniem art. 178 w zw. z art. 197 § 2, art. 194 § 3 i 4, art. 175 § 1, art. 46 § 1 pkt 4, art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 i art. 35 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 2 ust. 1 i 4 ora art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2016, poz. 794 ze zm., dalej: u.d.p.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że doradca podatkowy nie jest uprawniony do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie kary pieniężnej wymierzonej przez organy celne na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, a w konsekwencji odrzucenie tego zażalenia.
W związku z powyższym pełnomocnik spółki wniósł w jej imieniu o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wskazał, że zaskarżona decyzja z całą pewnością dotyczyła obowiązków podatkowych, a więc powinności i nałożonych na skarżącą przez przepisy prawa podatkowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie zauważyć trzeba, że Sąd oceniając zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów opartych na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, odnosił się do nich, jako do sformułowanych w kontekście naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zaś, jak omyłkowo wskazał pełnomocnik -ustawy Prawo o ustroju sądów.
Zgodnie z art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym może być adwokat lub radca prawny, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Do takich przepisów należy art. 41 ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym, uprawniający doradcę podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu w zakresie sądowej kontroli decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych. W nawiązaniu do tego unormowania w art. 175 § 3 pkt 1 p.p.s.a. przyznano doradcy podatkowemu uprawnienie do sporządzenia skargi kasacyjnej "w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami".
Postawiony w rozpoznawanym zażaleniu zarzut jest bezzasadny i w związku z tym nie może odnieść zamierzonego skutku. W rozumieniu art. 4 i art. 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej obowiązkiem podatkowym jest bowiem wynikająca z ustaw podatkowych, nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach, dotyczących m.in. podatków i powstania obowiązku podatkowego. Zwrócić natomiast uwagę należy, że rozpoznawana sprawa, nie dotyczy obowiązku podatkowego lecz kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. Kara ta nie stanowi powinności podatkowej, powstającej niezależnie od woli podatnika, ale stanowi konsekwencję działania strony, niezgodnego przepisami ustawy o grach hazardowych. Uprawnienia doradcy podatkowego nie stwarzają możliwości udzielenia mu pełnomocnictwa do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej ani do występowania w imieniu strony w sprawie innej, aniżeli z zakresu obowiązku podatkowego.
Z powyższych względów pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą spółkę doradcy podatkowemu należy uznać za bezskuteczne, ponieważ przedmiotowa sprawa- wbrew twierdzeniom strony- nie dotyczy obowiązków podatkowych.
Złożenie skargi przez doradcę podatkowego w sprawach innych niż określone w art. 175 § 3 pkt 1 p.p.s.a. jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 176 p.p.s.a. W związku z tym słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną spółki, a następnie zażalenie wniesione przez doradcę podatkowego, jako niedopuszczalne.
Podkreślenia wymaga również fakt, że postanowieniem z 11 października 2016 r. spółka została pouczona kto może występować w jej imieniu w niniejszym postępowaniu i z jakich powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną spółki. Pomimo tego, zażalenie wniósł ten sam, nieuprawniony do występowania w przedmiotowym postępowaniu pełnomocnik. Mimo wyraźnego wskazania stronie, powołując się na treść przepisów ustawy p.p.s.a. oraz ustawy o doradztwie podatkowym, że przedmiotem niniejszej sprawy jest kara administracyjna, a nie należność o charakterze podatkowym, kolejny środek odwoławczy wniesiony został w imieniu strony również przez nieuprawnionego pełnomocnika.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie jako oczywiście bezzasadne oddalił na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
W związku ze sformułowanym w zażaleniu wnioskiem o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszym postępowaniu nie było podstaw do zasądzenia ich zwrotu. Co do zasady każda ze stron obowiązania jest ponieść koszty związane z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). W postępowaniu odwoławczym zasady dotyczące zwrotu kosztów uregulowano w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., przy czym żaden z tych przepisów nie przewiduje zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.