Uzasadnienie
Postanowienie
Dnia 20 września 2006 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie:
Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2006 r. sygn. akt 6 II SA 4285/03 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 6 października 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek
postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie i wniosek o przyznanie prawa pomocy przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2006 r. oddalił wniosek E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W uzasadnieniu Sąd podniósł, że skarżący nie wykazał, iż jego aktualny stan majątkowy powstał pomimo podjęcia wszelkich działań mających na celu uzyskanie zatrudnienia. Zdaniem Sądu, o niepodejmowaniu przez skarżącego minimalnych działań zmierzających do zmiany sytuacji majątkowej, świadczyło w szczególności zaniechanie rejestracji w powiatowym urzędzie pracy.
E. M. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że od 1982 r. pozbawiony jest bezprawnie etatowego zatrudnienia, a także że pozostawał bez zasiłku dla bezrobotnych do listopada 2005 r. (data otrzymania najniższej emerytury w "realnej" wysokości 522,19 zł).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy – w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy – do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z niżej podanych przyczyn.
Rację ma Sąd I instancji podkreślając, iż przyznanie prawa pomocy to wyjątek od zasady uiszczania przez strony ustalonych opłat sądowych.
Jednocześnie jednak podkreślenia wymaga, iż instytucja prawa pomocy została stworzona w celu usunięcia barier materialnych uniemożliwiających osobom ubogim realizację konstytucyjnie gwarantowanej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Dz. U. Nr 78, poz. 483).
Ocena, czy dana osoba spełnia określone w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej: p.p.s.a., przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy może być dokonana dopiero po wyczerpującej analizie wszystkich istotnych w tej kwestii okolicznościach.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie takiej analizy nie przeprowadził.
Sąd I instancji uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy skoncentrował się bowiem na skutkach zaniechań skarżącego w zakresie jego rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, akcentując ogólnie zadania tego rodzaju urzędów. WSA nie rozważył całokształtu informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w szczególności informacji wnioskodawcy (rubryka 11 in fine wniosku, k. 135 akt), iż już od marca 2005 r. jest on w wieku emerytalnym i oczekuje na załatwienie złożonego wniosku o przyznanie emerytury. Bez zbadania i odniesienia się do tej okoliczności nie można było uznać sprawy za dostatecznie wyjaśnioną.
Zauważyć należy, iż statusu bezrobotnego, w ujęciu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), nie może mieć między innymi osoba, która zarówno ukończyła już określony wiek (tj. wg ppkt b omawianego przepisu: 60 lat - kobieta, 65 lat - mężczyzna), bądź też nabyła prawo do wskazanych w ppkt c pkt 2 ust. 1 art. 2 powołanej ustawy świadczeń, a zwłaszcza emerytury (na jej ustalenie w najniższej wysokości wraz z opisem okresów ubezpieczenia wskazał skarżący w piśmie z dnia 22/23 maja 2006 r., k. 151 akt).
Od osoby, która znajduje się w wieku emerytalnym, pobierając emeryturę w wysokości ustalonej we właściwym trybie, nie można oczekiwać podjęcia zatrudnienia w celu uzyskania dochodów ze świadczenia pracy na pokrycie kosztów sądowych.
W toku ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji niezbędne będzie przede wszystkim zweryfikowanie, na podstawie stosownych dokumentów źródłowych, informacji podanych przez skarżącego co do jego wieku emerytalnego i otrzymywanej emerytury oraz jej wysokości.
W wypadku ich potwierdzenia (i braku innych danych odnośnie sytuacji skarżącego wykluczających przyznanie mu prawa pomocy) rozstrzygające znaczenie w zakresie rozpoznania przedmiotowego wniosku będzie miała ocena wysokości otrzymywanej przez skarżącego emerytury, w zestawieniu z kosztami koniecznego utrzymania skarżącego i jego rodziny.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.