Uzasadnienie
Postanowieniem z 21 lutego 2022 r. (sygn. akt III SA/Gl 739/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej zwanej "ppsa"), odmówił A. Ż. (dalej zwanemu "Skarżącym") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] maja 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Gdańsku z [...] marca 2021 r., którą ustalono Skarżącemu opłatę podwyższoną w wysokości 18 117 zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 707,68 t kopaliny we wskazanej w tej decyzji lokalizacji i okresie.
WSA stwierdził, że Skarżący złożył skargę wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego wniosku Skarżący wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do jego upadłości, gdyż nie jest w stanie jej wykonać, a także spowoduje nieodwracalną szkodę i zagrozi jego egzystencji. Skarżący stwierdził też, że nie jest w stanie wykonać decyzji bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny, a ewentualna egzekucja z jego majątku może okazać się bezskuteczna.
Zdaniem WSA, Skarżący nie wykazał, że zaistniały ustawowe przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W aktach sprawy brak jest również dokumentów umożliwiających Sądowi samodzielne dokonanie oceny sytuacji Skarżącego. WSA uznał, że w sytuacji, gdy strona uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powołuje się na doprowadzenie do upadłości, negatywnych skutków dla rodziny, bezskuteczność egzekucji z majątku, to na tę okoliczność powinna przedłożyć stosowne dokumenty. Tymczasem w tej sprawie Skarżący nie nadesłał żadnych dokumentów obrazujących sytuację majątkową, finansową czy rodzinną. W takiej sytuacji WSA uznał, że nie ma możliwości kompleksowej oceny rzeczywistej sytuacji Skarżącego, a zatem nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
WSA dodał, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku. Obowiązkiem wnioskodawcy jest zatem wykazanie, że na skutek egzekucji spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. WSA zauważył, że egzekwowane roszczenie ma charakter pieniężny i z natury rzeczy skutki jego są odwracalne, bowiem w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi nadpłacone kwoty podlegać będą zwrotowi.
W konkluzji WSA uznał, że skoro Skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających jego żądanie, a okoliczności takie według WSA nie wynikają z całokształtu akt sprawy, to nie było podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu stwierdził, że ze względu na swoją trudną sytuację finansową nie jest w stanie wykonać zaskarżonej decyzji. Zaznaczył, że jest jedynym żywicielem rodziny, w której skład wchodzi żona i dziecko. Dodał, że prowadzi gospodarstwo rolne, którego dochody nie starczają na opłacenie bieżących potrzeb związanych z zakupem niezbędnych środków do produkcji rolnej, by dalej prowadzić to gospodarstwo (na dowód czego przedłożył faktury z wydłużonym terminem płatności, na kwotę ok. 170 000 zł). Wskazał, że z trudem spłaca dług zaciągnięty na zakup środków do produkcji.
Skarżący stwierdził, że jego gospodarstwo jest zadłużone - ma kilka hipotek zabezpieczających kredyty na zakup maszyn, ziemi, domu jednorodzinnego, hali magazynowej, gruntów rolnych. Wysokość rat tych kredytów na koniec roku wynosi około 196 700 zł. Skarżący wskazał, że ponosi również koszty obowiązkowych polis ubezpieczeniowych, podatku rolnego, ubezpieczeń w KRUS, zakupu paliwa, najmu specjalistycznych maszyn do zbioru, energii do nawadniania pól. Stwierdził, że ceny warzyw w umowach kontraktacyjnych są niezwykle niskie i nie pokrywają kosztów produkcji, nie wspominając o wynagrodzeniu Skarżącego, które pozwoliłoby na przyzwoite utrzymanie rodziny i zaspokojenie podstawowych potrzeb. Zdaniem Skarżącego, wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi mu dużą szkodę, ponieważ i tak jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej i może spowodować zupełny brak możliwości finansowych na zakup konicznych produktów potrzebnych do funkcjonowania gospodarstwa.
Do zażalenia Skarżący załączył dokumenty w postaci: pisma [...] Sp. z o.o. z 20 grudnia 2021 r. o odroczeniu terminu zapłaty przez Skarżącego zadłużenia (46 024,81 zł) i rozłożenia zadłużenia na raty, faktur z okresu styczeń-marzec 2022 r. za zakup zboża, nawozów i nasion (łącznie na kwotę rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych), harmonogram spłaty pożyczki w wysokości 211 732,20 zł, informacji o pozostałych do spłaty ratach kredytu hipotecznego (296 580,65 zł), harmonogramów spłat kredytów (na kwoty rzędu kilkuset tysięcy złotych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ppsa sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 ppsa, w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie ustalenia Skarżącemu opłaty podwyższonej w wysokości 18 117 zł. WSA uznał, że wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ Skarżący nie przedstawił dokumentów, które obrazowałyby jego sytuację majątkową, finansową i rodzinną i pozwalały na ocenę, czy wykonanie zaskarżonej decyzji (wyegzekwowanie powyższej kwoty) może doprowadzić do wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody lub doprowadzi do trudnych do odwrócenia skutków.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez WSA ocena jest prawidłowa.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie tej decyzji spowoduje szkodę, którą w przypadku Skarżącego można by uznać za znaczną lub doprowadzi do skutku, który byłby trudny do odwrócenia w razie ewentualnego późniejszego uwzględniania skargi. Twierdzenia Skarżącego zamieszczone we wniosku nie zostały bowiem poparte żadną dokumentacją, która obrazowałaby jego sytuację majątkową. Bez porównania wysokości opłaty objętej zaskarżoną decyzją z wielkością majątku i dochodów Skarżącego - WSA nie mógł ocenić, czy zapłata kwoty 18 117 zł przed zakończeniem kontroli sądowoadministracyjnej może doprowadzić do znacznej szkody w majątku Skarżącego albo wywołać skutki, które byłyby trudne do odwrócenia w przypadku, gdyby skarga Skarżącego została uwzględniona przez sąd administracyjny.
Skarżący w zażaleniu rozwinął swoją argumentację na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i dołączył szereg dokumentów. Niemniej jednak działanie to nie mogło doprowadzić do uchylenia postanowienia WSA. Trudno bowiem przyjąć, że rozstrzygnięcie WSA zdeterminowane brakiem dołączenia dokumentów przez Skarżącego na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji może być uznane za błędne na podstawie oceny dokumentów załączonych przez stronę dopiero do zażalenia, a zatem nieznanych WSA. Niezależnie od tego, dokumenty załączone przez Skarżącego do zażalenia obrazują jedynie koszty prowadzonej przez niego działalności rolniczej (notabene sugerując posiadanie przez Skarżącego stosunkowo dużej zdolności kredytowej, która jest wyrazem dokonywanej przez instytucje finansowe oceny majątku i dochodów Skarżącego), natomiast wprost w ogóle nie wskazują, jakim majątkiem dysponuje Skarżący i jakie osiąga dochody lub przychody. Zatem przedłożona dokumentacja nadal nie pozwalałaby na ocenę wystąpienia w przypadku Skarżącego przesłanek wstrzymania wykonania decyzji określonych w art. 61 § 3 ppsa.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.
PG