Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 494/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając w trybie art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), po rozpoznaniu skargi "W." Sp. z o.o w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym, w punkcie 3 tego wyroku zasądził od skarżącej spółki na rzecz organu kwotę 550 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Jako podstawę zasądzenia tych kosztów postępowania WSA wskazał art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 179a p.p.s.a. w zw. z art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Zażalenie na pkt 3 powyższego wyroku, rozstrzygający o zwrocie przez skarżącą spółkę na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kosztów postępowania kasacyjnego złożyła "W." Sp. z o.o. w B., domagając się: 1) zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez odstąpienie od zasądzenia od spółki na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości oraz 2) zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- - art. 207 § 2 p.p.s.a.- poprzez jego niezastosowanie i obciążenie strony kosztami postępowania kasacyjnego pomimo, że występował przypadek szczególnie uzasadniony, polegający na tym, że w postępowaniu kasacyjnym uchyleniu podlegał wyrok WSA uwzględniający skargę z powodów innych niż w niej wskazane, a strona w odpowiedzi na skargę kasacyjną poparła ją i wnosiła o uwzględnienie skargi kasacyjnej w trybie autokontroli z uwagi na oczywistą pomyłkę Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego niewywołaną przez skarżącego.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA z dnia 25 lipca 2017 r. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca spółka podzieliła stanowisko organu i również wniosła o uchylenie powyższego wyroku w trybie autokontroli art. 179a p.p.s.a. Sąd I instancji w całości uwzględnił powyższe żądanie spółki i w dniu 19 grudnia 2017 r. wydał wyrok w całości zgodny z wnioskami zawartymi przez skarżącą w ww. odpowiedzi na skargę kasacyjną. Zdaniem wnoszącej zażalenie, w przedstawionej sytuacji nieuzasadnione jest obciążanie spółki kosztami postępowania kasacyjnego, bowiem w żaden sposób nie przyczyniła się ona do wywołania ww. kosztów. W postępowaniu kasacyjnym uchyleniu podlegał wyrok WSA uwzględniający skargę z powodów innych niż w niej wskazane i zawierający rozstrzygnięcie, o które skarżąca w tejże skardze wnosiła. Jednocześnie strona podzieliła pogląd organu, że wyrok Sądu I instancji należy w postępowaniu kasacyjnym uchylić.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Rozpoznawane zażalenie zostało wniesione w oparciu o wskazaną podstawę i obejmuje punkt 3 wyroku WSA w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2017 r.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie wydane w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego odpowiada prawu.
Na wstępie należy zauważyć, że skarżąca spółka wnosząc zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów zawarte w punkcie 3 wyroku Sądu I instancji, w istocie kwestionuje zasadę zasądzenia kosztów postępowania od niej na rzecz skarżącego kasacyjnie organu.
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje zasada, że koszty postępowania obciążają strony, w zakresie, w jakim są związane z ich udziałem w tym postępowaniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z kolei art. 200 p.p.s.a. stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie trym ostatnim przepisem w rozpoznawanej sprawie skarżącej spółce w punkcie 4 wyroku WSA zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego. Kwestia ta nie została zaskarżona niniejszym zażaleniem, wobec czego sąd kasacyjny stwierdza, że z tak zasądzonymi kosztami strona się zgadza.
Przechodząc zatem do oceny postanowienia obejmującego swym zakresem zasądzenie kosztów za postępowanie kasacyjne, przeprowadzone w rozpoznawanej sprawie w trybie autokontroli, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zasądzenie od skarżącej spółki na rzecz skarżącego kasacyjnie organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego było uzasadnione. Wobec powyższego zawarte w wyroku WSA w Olsztynie rozstrzygnięcie o kosztach tego postępowania odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do argumentacji strony odnośnie do niezastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 207 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części stwierdza, iż uznanie przez sąd, że zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na takie odstąpienie wyraźnie zostało sformułowane przez ustawodawcę jako możliwość, a nie obowiązek. Oznacza to, że stwierdzenie wystąpienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", o których stanowi powołany przepis, zależy od swobodnej oceny Sądu. Stosując art. 207 § 2 p.p.s.a. sąd działa w sposób uznaniowy. W sytuacji jego zastosowania powinien zatem dokonać oceny uwzględniającej okoliczności sprawy, które miały wpływ na podjęcie takiego rozstrzygnięcia. Miarkowanie kosztów bądź całkowite odstąpienie od ich zasądzenia, co jednak należy podkreślić, wciąż pozostaje do uznania przez Sąd, stanowiąc tym samym jego fakultatywne uprawnienie, nie zaś obowiązek stosowania.
Wynika to z faktu, iż ustawodawca, stosując zwrot "może", pozostawił kwestię zastosowania w konkretnej sprawie tego przepisu uznaniu sądu. Nic zatem nie stoi na przeszkodzie, aby pomimo uchylenia w postępowaniu kasacyjnym wyroku WSA uwzględniającego skargę z powodów innych niż w niej wskazane oraz poparcia przez skarżącą skargi kasacyjnej wniesionej przez organ, względnie zaistnienia innej przesłanki, sąd orzekł o zwrocie dla strony skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania w sytuacji gdy została ona uwzględniona – nawet jeżeli działo się to w trybie autokontroli. W sytuacji gdy Sąd nie widzi zasadności zastosowania w sprawie art. 207 § 2 p.p.s.a., nie jest więc zobowiązany do wyjaśniania, dlaczego nie zastosował regulacji zawartej w treści omawianego przepisu i zasądził koszty w pełnej wysokości dla skarżącego kasacyjnie.
Zważywszy na powyższe, zarzut zażalenia, że Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie powinien był zastosować art. 207 § 2 p.p.s.a., nie jest więc zasadny.
Przy rozstrzygnięciu, które zapadło w niniejszej, tj. przy uwzględnieniu skargi kasacyjnej organu i uchyleniu wyroku wydanego w I instancji, stronie, która skarżyła kasacyjnie wadliwy wyrok WSA, należał się zwrot kosztów za przeprowadzone postępowanie kasacyjne zainicjowane jego środkiem zaskarżenia. A zatem za prawidłowe Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, który skarżył kasacyjnie. Podstawę do wymierzenia kosztów w rozpoznawanym przypadku stanowił zatem art. 203 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego – jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę.
W świetle okoliczności sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie w zakresie zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, zawarte w punkcie 3 wyroku WSA z dnia 19 grudnia 2017 r. jest prawidłowe i w sposób właściwy określa stronę zobowiązaną do zwrotu kosztów organowi w sytuacji uwzględnienia jego skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że brak jest podstaw do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy Rozdziału 1 Działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (Dział V, Rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia