Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 marca 2019 r., sygn. akt VI SO/Wa 1/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku G.K., wymierzył Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej grzywnę w wysokości 500 zł.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Wnioskiem z [...] grudnia 2017 r. G.K. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej "organ", "Prezydium NRA") grzywny za nieprzekazanie w terminie sądowi administracyjnemu jej skargi z 6 lipca 2017 r. na uchwałę tego organu z [...] maja 2017 r., nr [...], w sprawie zawieszenia w czynnościach zawodowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że organ uchybił obowiązkowi wynikającemu z treści art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") i do dnia złożenia niniejszego wniosku nie przekazał skargi do Sądu.
WSA w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł.
WSA wskazał, że z akt sprawy wynika, że G.K., za pośrednictwem Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wniosła skargę na uchwałę tego organu z [...] maja 2017 r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia w czynnościach zawodowych. Kserokopia skargi została załączona do wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Z informacji udzielonych przez skarżącą wynika, że skarga została nadana [...] czerwca 2017 r. Od tej daty rozpoczął bieg termin na udzielenie odpowiedzi na skargę oraz przekazanie jej wraz ze skargą i aktami sprawy.
Sąd doszedł do przekonania, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej do dnia wydania postanowienia nie udzieliło odpowiedzi na skargę z 6 lipca 2017 r. na uchwałę z [...] maja 2017 r. nr. [...]. Sąd rozpoznawał cztery skargi/wnioski G.K., jednak żadna nie dotyczyła tej uchwały.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd uznał wniosek za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w kwocie 500 zł. WSA wziął pod uwagę nieusprawiedliwione niewypełnienie przez organ ustawowych obowiązków. Orzeczona wysokość grzywny, w ocenie Sądu, jest adekwatna do niewypełnienia ciążącego na organie obowiązku.
Zażalenia na powyższe postanowienie złożyły G.K. i Prezydium NRA.
G.K. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego zmianę i wymierzenie grzywny w wysokości 15.000 zł, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., ponieważ Prezydium NRA nie udzieliło do dnia złożenia zażalenia odpowiedzi na skargę od uchwały z [...] maja 2017 r., pomimo złożonego wniosku o ukaranie grzywną, bez podania przyczyny niewypełnienia obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a.
Jej zdaniem grzywna w wysokości 500 zł nie jest adekwatna do okresu bezczynności organu (około 2 lat) bez wyjaśnienia powodów niedotrzymania terminu do wniesienia skargi.
Prezydium NRA wniosło o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny organowi.
Wskazało, że Sąd błędnie ustalił, że pismo wnioskodawczyni z 6 lipca 2017 r. stanowiło samoistną skargę w rozumieniu p.p.s.a. Stanowiło ono – zgodnie z treścią – uzupełnienie skargi z 9 czerwca 2017 r. na uchwałę z [...] maja 2017 r. i wniosek dowodowy.
Ponadto, organ wskazał, że nawet gdyby uznać pismo z 6 lipca 2017 r. za samoistną skargę, to WSA powinien uwzględnić przyczyny, które spowodowały nieprzekazanie skargi Sądowi. Organ przekazał pismo z 9 czerwca 2017 r. adresatowi –Ministrowi Sprawiedliwości – i uznał, że pismo z 6 lipca 2017 r. stanowi jego uzupełnienie. Zarówno adresat pisma z 6 lipca 2017 r., jak i sama jego treść nie dawały Prezydium NSA podstaw do uznania ww. pisma za skargę. Okoliczność ta stanowi podstawę do odstąpienia od wymierzenia grzywny, tym bardziej, że autorem tych pism jest adwokat i to jego oświadczenia wprowadziły organ w błąd.
W odpowiedzi na zażalenie organu G.K. wniosła o jego oddalenie i uwzględnienie w całości jej zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada pośredniego trybu wniesienia skargi. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w art. 54 § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 55 p.p.s.a.).
Oznacza to, że wyłączną przesłanką wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu w terminie, bez względu na jego przyczyny. Wymierzając grzywnę, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku.
Warunkiem wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 p.p.s.a. jest przede wszystkim złożenie skargi do organu, ponieważ to działanie powoduje, że aktualizuje się obowiązek organu do przekazania akt sądowi z odpowiedzią na skargę (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 343; postanowienie NSA z 16 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1658/04, postanowienie WSA w Bydgoszczy z 31 maja 2019 r., sygn. akt I SO/Bd 7/19).
Wobec tego w pierwszej kolejności należy rozważyć argumenty podniesione w zażaleniu organu, który podnosi, że G.K. nie złożyła skargi, która podlegała przekazaniu Sądowi I instancji.
G.K. do wniosku o wymierzenie organowi grzywny dołączyła – jak wskazała – "skargę od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [...].05.2017 r." W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ słusznie podniósł, że pismo to nie stanowi skargi w rozumieniu art. 57 p.p.s.a. Jako adresat tego pisma została wskazana NRA i w żadnym miejscu nie wynika z niego, że zostało skierowane do sądu administracyjnego. W tytule pisma z 6 lipca 2017 r. G.K. wskazała: "skarga zainteresowanej od uchwały NRA w Warszawie z [...] maja 2017 r. nr [...] uzupełnienie".
Również z treści tego pisma wynika, że stanowi ono uzupełnienie skargi z 9 czerwca 2017 r. i zawiera wnioski o włączenie pism w poczet materiału dowodowego i o informację. Nie ma w nim natomiast wskazanego zaskarżonego aktu, ani zarzutów, czy wniosków, co powinno być w skardze do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. Ponadto, organ do zażalenia załączył pismo z 9 czerwca 2017 r., stanowiące "skargę" G.K. od uchwały NRA z [...] maja 2017 r., skierowaną do Ministra Sprawiedliwości. Z tych powodów należało uznać, że pismo z 6 lipca 2017 r. nie stanowi skargi na uchwałę, podlegającą przekazaniu do Sądu I instancji.
W tym stanie rzeczy, Prezydium NRA nie miało obowiązku ani podstaw do przekazania tego pisma Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zatem wniosek G.K. o wymierzenie organowi grzywny był niedopuszczalny jako niepoprzedzony złożeniem skargi. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że należało uchylić zaskarżone postanowienie i wniosek odrzucić.
Mając powyższe na uwadze, NSA orzekł na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.
Natomiast zażalenie G.K. nie zasługiwało na uwzględnienie. Opierało się ono bowiem na założeniu, że organ uchybił obowiązkowi z art. 55 § 1 p.p.s.a., co – jak już zostało powiedziane – nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W konsekwencji niedopuszczalności wniosku o wymierzenie grzywny nie tylko nie było podstaw do jej podwyższenia, o co wnioskowała G.K., ale również do jej zasądzenia w ogóle. Wobec tego zażalenie G.K. oddalono na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.