Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. postanowieniem z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 702/10 odrzucił wniosek R. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Rz 702/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. odrzucił skargę R. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z uwagi na przekroczenie przez skarżącego terminu do jej wniesienia. Pismem z dnia 15 grudnia 2010 r. (data wpływu do WSA 16 grudnia 2010 r.) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wyjaśniając, że chcąc maksymalnie "dopracować" treść skargi, którą sporządzał samodzielnie, starał się wykorzystać przysługujący mu termin do jej wniesienia, wyliczając go przy pomocy programu komputerowego Exel 2000. Dopiero rozstrzygnięcie Sądu I instancji i ponowne przeliczenie terminu uświadomiło go, że uchybił on terminowi do wniesienia skargi o jeden dzień.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji uznał, że skarżący nie zachował, określonego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., siedmiodniowego terminu liczonego od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, ponieważ o przyczynie odrzucenia skargi powziął wiadomość nie w chwili ogłoszenia rozstrzygnięcia Sądu I instancji, lecz w dniu 26 października 2010 r., gdyż w tej dacie otrzymał odpowiedź organu na skargę, z której jasno wynikało, że skarga jest spóźniona i podlega odrzuceniu. Zdaniem Sądu, wniosek o przywrócenie terminu winien zostać wniesiony najdalej w dniu 2 listopada 2010 r., a w rozpoznawanej sprawie pismo to złożono dopiero w dniu 16 grudnia 2010 r., w związku z tym należało go odrzucić jako spóźniony, na podstawie art. 88 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. S. wnosząc o jego zmianę polegającą na przywróceniu mu terminu do wniesienia skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...]. W uzasadnieniu podał, że organ nie był pewien, czy ma rację podnosząc zarzut uchybienia terminu i na wszelki wypadek odniósł się do zarzutów zawartych w skardze, a mając pięcioletnie doświadczenie w zakresie popełniania przez organ w jego sprawie rażących błędów prawnych, był przekonany, że i tym razem ma do czynienia z takim błędem. Dlatego też, jego zdaniem, należało przyjąć, że o przekroczeniu terminu do wniesienia skargi faktycznie dowiedział się dopiero od Sądu I instancji w dniu 9 grudnia 2010 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei stosownie do treści art. 87 § 1 p.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu 7 dni od ustania przyczyny jego uchybienia. Z powyższego wynika, że podstawową jak i konieczną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego określonej czynność procesowej, jednakże ustawa regulująca procedurę sądowoadministracyjną nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została więc pozostawiona uznaniu sądu i daje mu to możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757).
W rozpoznawanej sprawie skarżący uchybił terminowi do złożenia skargi na decyzję ZUS, składając ją jeden dzień po upływie terminu do jej wniesienia, co nastąpiło – jak wyjaśnił we wniosku o jego przywrócenie – na skutek błędnego obliczenia tego terminu za pomocą programu komputerowego. Informacja o przekroczeniu terminu do wniesienia skargi została zawarta w pisemnej odpowiedzi organu na skargę, która została skarżącemu doręczona 26 października 2010 r., a do Sądu I instancji wpłynęła w dniu 15 października 2010 r. Zarządzeniem z dnia 9 listopada 2010 r. WSA w Rzeszowie wyznaczył w sprawie termin rozprawy na dzień 9 grudnia 2010 r. i w tym dniu wydał postanowienie o odrzuceniu skargi.
W tej sytuacji należało przyjąć, że dopiero postanowienie Sądu I instancji z dnia 9 grudnia 2010 r. informujące skarżącego o uchybieniu terminu do wniesienia skargi było dla skarżącego wiążące, ponieważ dopiero w tym dniu Sąd uznał, że nastąpiło uchybienie terminu. Należy zwrócić uwagę, że odpowiedź organu na skargę, zawierającą informację o przekroczeniu terminu do wniesienia skargi Sąd otrzymał dużo wcześniej niż skarżący, a pomimo to wyznaczył i przeprowadził rozprawę. Poza tym, Sąd z urzędu winien zbadać, czy skarga do sądu administracyjnego, jako pierwsze pismo skarżącego w postępowaniu sądowym, czyni zadość wymaganiom formalnym określonym w art. 46 § 1 i 2 p.p.s.a, oraz czy zawiera elementy określone w art. 57 § 1 p.p.s.a., a także czy zostały spełnione wszystkie przesłanki (w tym zachowanie terminu) uzasadniające nadaniu skargi właściwego biegu, w przeciwnym razie Sąd odrzuca takie pismo na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Tymczasem wyznaczenie terminu rozprawy świadczy o tym, że Sąd do dnia wydania postanowienia o odrzuceniu skargi uznał, że przesłanki te zostały spełnione.
Takie postępowanie Sądu uzasadniało przekonanie skarżącego, będącego w sporze z organem, że również w kwestii uchybienia terminu ZUS nie miał racji. Ponadto, z akt sprawy wynika, że skarżący nie zaniedbywał swoich interesów i dążył do załatwienia sprawy, o czym może świadczyć fakt, że wniosek o przywrócenie terminu złożył w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia postanowienia o odrzuceniu skargi. Również wyjaśnienie skarżącego co do przyczyny uchybienia terminu do złożenia skargi jest dla Sądu kasacyjnego przekonujące.
W świetle wskazanych okoliczności wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony w terminie przewidzianym przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie Sądu I instancji o odrzuceniu przedmiotowego wniosku należy uznać za wadliwe i sprzeczne z przepisami normującymi procedurę sądowoadministracyjną.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.