Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, objętym zażaleniem postanowieniem z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt III SPP/Gl 176/19, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 194 § 1 i art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej cyt. jako: p.p.s.a.) odrzucił zażalenie T.T. (dalej: skarżący) na postanowienie WSA w Gliwicach z 5 listopada 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z 11 września 2019 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] lutego 2017 r. w przedmiocie ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji.
W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że postanowieniem z 5 listopada 2019 r. WSA w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 11 września 2019 r., którym odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy. Odpis postanowienia z 5 listopada 2019 r. został doręczony skarżącemu wraz z informacją, że postanowienie nie podlega zaskarżeniu.
Mimo pouczenia o braku środków zaskarżenia, skarżący pismem z 28 listopada 2019 r. wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Gliwicach z 5 listopada 2019 r. Wobec tego, zaskarżonym postanowieniem, powołując się na treść art. 194 § 1 w zw. z art. 178 i art. 197 § 2 p.p.s.a., WSA odrzucił to zażalenie jako niedopuszczalne wskazując, że na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego, nie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zażalenie na to postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił uznanie, że nie istnieją podstawy do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie; uznanie, że skarżący uchylał się od złożenia rzetelnych wyjaśnień oraz od złożenia żądanych dokumentów i nie wykazał, że jego wniosek jest zasadny, w sytuacji, gdy nie rozpoznano jego wniosku o przedłużenie terminu do wykonania wezwania (nie powiadomiono go o tym) oraz nie wezwano do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, w sytuacji uznania, że przedstawione przez stronę dowody na poparcie twierdzeń okazały się niewystarczające.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny dopuszczalności środka odwoławczego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy.
Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, przykładowo wymienione w § 2 ww. przepisu, wykonuje referendarz sądowy. Z kolei zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowienia referendarza stronie przysługuje sprzeciw do właściwego sądu administracyjnego. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia lub utrzymuje w mocy. W tych sprawach sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 i 3 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego jest więc środkiem odwoławczym, a wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy, działa jako sąd drugiej instancji.
Z art. 194 § p.p.s.a. wynika, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje wyłącznie na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie wymienione w pkt 1-10. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy nie zostały ujęte w tym katalogu. Powyższe oznacza, że od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego nie przysługuje żaden środek odwoławczy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ ani art. 194 § 1 p.p.s.a., ani żaden inny przepis szczególny ustawy, nie przewidują możliwości zaskarżenia tego orzeczenia zażaleniem.
Prawidłowo zatem sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie skarżącego, na podstawie art. 194 § 1 w zw. z art. 178 p.p.s.a., z powodu jego niedopuszczalności, wyczerpująco wyjaśniając w zaskarżonym postanowieniu dlaczego złożone przez skarżącego zażalenie było niedopuszczalne i powołując w tym zakresie właściwą podstawę prawną.
Wobec niedopuszczalności zażalenia na rozstrzygnięcie WSA o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy, nie mogły podlegać rozpoznaniu i uwzględnieniu przez NSA podniesione przez skarżącego w tym zażaleniu zarzuty kwestionujące prawidłowość poglądu, że nie spełnia on przesłanek do przyznania mu prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.