Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił wniosek Be. P. spółki z o.o. w W. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sprawie ze skargi wymienionej spółki na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 14 stycznia 2016 r. skarżąca spółka wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2016 r. Referendarz Sądowy odmówił stronie przyznanie jej wnioskowanego prawa pomocy.
Spółka w sprzeciwie od tego postanowienia zawarła wniosek o przywrócenie jej terminu do złożenia wniosku o przyznanie jej prawa pomocy.
Wskazując na treść przepisów art. 86 § 1 i 2 i art. 88 w szczególności zaś na art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Sąd I instancji wskazał, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne w każdym stadium postępowania sądowoadministracyjnego, aż do czasu jego zakończenia. W jego ocenie złożenie takiego wniosku nie jest określone żadnym terminem, zatem wszelkie terminy w tej kwestii traktować należy jako terminy instrukcyjne. Skutkiem tego nie jest dopuszczalne przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
B. P. spółka z o.o. w W. zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez błędną interpretację i ocenę stanu faktycznego poprzez stwierdzenie, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy został wniesiony jako niedopuszczalny.
Podnosząc ten zarzut spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Mając na uwadze treść wniosku sformułowanego przez stronę skarżąca w sprzeciwie, zatytułowanym: zażalenie, od postanowienia z dnia 19 kwietnia 2016 r. w przedmiocie prawa pomocy, wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżącej podzielić należy ocenę Sądu I instancji jakiej ten dokonał w związku z żądaniem strony o przywrócenie jej terminu do dokonania wymienionej czynności.
Zasadniczą kwestią jest, co słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., że przepisy oddziału 2 rozdziału 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulujące prawo pomocy, o jakie może ubiegać się strona, nie nakładają na stronę domagającą się przyznania jej tego uprawnienia, terminu w jakim wniosek w tym przedmiocie powinien zostać złożony. Przepis art. 243 § 1 tej ustawy stanowi bowiem, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Nie istnieje wobec powołanej regulacji jak również pozostałych regulacji dotyczących prawa pomocy zawartych w powołanym oddziale, obowiązek dochowania przez stronę (wnioskodawcę) określonego przepisami prawa terminu warunkującego możliwość ubiegania się o przyznanie prawa pomocy i skuteczność wnioskowania o takie uprawnienie.
Skoro brak jest przewidzianego prawem przedziału czasu (terminu) umożliwiającego podmiotowi wystąpienie z wnioskiem w przedmiocie prawa pomocy, to brak jest również podstaw do żądania przywrócenia terminu do dokonania takiej czynności. W istocie to strona jest wyłącznym dysponentem momentu (chwili), w którym zwróci się poprzez złożenie odpowiedniego wniosku o rozpatrzenie jej żądania udzielenia prawa pomocy. Tylko i wyłącznie od woli wnioskodawcy zależy, na którym z etapów sprawy wystąpi ona z takim wnioskiem – czy dokona tej czynności jeszcze przed wszczęciem postępowania, czy już w toku prowadzonej sprawy sądowoadministracyjnej, przy czym nie jest istotne na którym z jej konkretnych etapów to uczyni. Na marginesie zauważyć jedynie należy, że kwestie terminu i jego przywrócenia w przypadku jego uchybienia przez stronę stanowią niejako wypadkową wszczętego postępowania wpadkowego w zakresie prawa pomocy i dotyczą wykonania wezwania wnioskodawcy do przedłożenia dokumentów lub oświadczeń, o których mowa w art. 255 p.p.s.a. oraz wniesienia zażalenia i sprzeciwu, o których stanowią art. 258 § 4 i art. 259 § 1 p.p.s.a.
Konsekwencją prawidłowej oceny dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jakiej dokonał Sąd I instancji było również niewadliwe odrzucenie takiego wniosku strony w oparciu o art. 88 p.p.s.a. stanowiący, że niedopuszczalny z mocy ustawy wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci. Niewątpliwym jest, że ustawa procesowa, co już wyjaśniono, nie przewiduje konkretnego, a tym bardziej ściśle określonego terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, wobec czego nie jest dopuszczalne domaganie się jego przywrócenia.
Na marginesie zauważyć należy, odnosząc się do wywodu autora zażalenia zawartego w jego uzasadnieniu, że absolutnie jakiegokolwiek procesowego skutku, w szczególności o charakterze ewentualnego zabezpieczenia się strony na wypadek niepomyślnego orzeczenia w przedmiocie wniosku, nie mógł odnieść, z przyczyn już opisanych, przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu. Strona w przypadku niekorzystnego dla niej postanowienia w przedmiocie prawa pomocy może bowiem wystąpić ponownie z żądaniem udzielenia jej takiego uprawnienia jeśli zmianie ulegną okoliczności sprawy – okoliczności które były podstawą pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.