Uzasadnienie
Gmina M., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego D. Ć. wniosła skargę na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r. odrzucił skargę z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi we wskazanym terminie, pomimo odebrania stosownego wezwania.
W związku z powyższym, Gmina M. (dalej: Gmina) pismem z dnia 12 sierpnia 2016 r. (nadanym za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 12 sierpnia 2016 r.) złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie z dnia 19 lipca 2016 r.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Gminy poinformował, że sprawa ze skargi Gminy była zlecona do prowadzenia współpracującej z kancelarią adwokat A. L., z uwagi na jej lepszą orientację w specyfice problemu. Ze względów praktycznych skarga została opatrzona adresem kancelarii w W., tak aby zawiadomienie o rozprawie było przekazane do osoby, która będzie w niej uczestniczyła. W związku z tym korespondencja w niniejszej sprawie, przesyłana na adres kancelarii r.pr. D. Ć. była następnie skanowana i przesyłana drogą mailową do adw. A. L.. Tak właśnie stało się z postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r. o odrzuceniu skargi, zostało ono bowiem przekazane w ten sposób w dniu 29 lipca 2016 r.
Następnie, pełnomocnik wskazał, że w dniu 8 sierpnia 2016 r. adw. A. L. poinformowała go, iż w dniach od 27 lipca do 8 sierpnia była całkowicie wyłączona z pracy z uwagi na konieczność leczenia ambulatoryjnego, w związku z czym w tym czasie nie odbierała korespondencji, zwróciła się do sekretariatu kancelarii o awizowanie kierowanej do niej korespondencji oraz zorganizowała zastępstwo lub przesunęła terminy dyżurów. W związku z powyższym nie dotarła do niej informacja o odrzuceniu skargi Gminy.
Zdaniem pełnomocnika Gminy uzasadnia to przyjęcie, że w sprawie brak było winy strony, a uchybienie terminu wynikało z sytuacji nieprzewidzianej – choroby współpracującej z kancelarią adwokat, która – co podkreślono – prowadzi samodzielnie działalność gospodarczą, nie korzysta z pomocy innych osób w prowadzeniu firmy oraz codziennym funkcjonowaniu. Stąd zasadnym było w ocenie strony skarżącej przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 8 września 2016 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
W ocenie WSA wniosek nie mógł zostać uwzględniony, gdyż pełnomocnik nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, a okoliczność choroby adwokat A. L. jako przyczyny uchybienia terminu, nie zasługiwała na uwzględnienie.
Dla Sądu I instancji, jedynym pełnomocnikiem występującym w sprawie w imieniu Gminy był r. pr. D. Ć.. To jemu doręczane były wszystkie pisma w sprawie i to on zobowiązany był działać w imieniu strony, którą reprezentuje. Natomiast to, że pisma w sprawie były przekazywane innemu pełnomocnikowi, nieznanemu Sądowi, jak również cała organizacja współpracy pomiędzy tymi pełnomocnikami, pozostaje kwestią ich własnej umowy, której ryzyko i odpowiedzialność ponoszą. Zdaniem WSA przytoczone przez Gminę okoliczności świadczą o zaniedbaniach leżących po stronie pełnomocnika i jego współpracowników.
WSA odwołał się również do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którym strona ponosi odpowiedzialności za zaniechania ustanowionych przez nią pełnomocników oraz wybór osób, którym powierzono dokonanie czynności.
Sąd I instancji wyjaśnił, że pełnomocnik Gminy we wniosku podniósł jedynie okoliczności dotyczące problemów współpracującej z nim adwokat, pomijając przy tym, że w pierwszej kolejności on, jako ustanowiony pełnomocnik, poinformowany o fakcie odrzucenia skargi poprzez prawidłowe doręczenie postanowienia w tym przedmiocie, był zobowiązany działać na rzecz skarżącej. W ocenie Sądu, takiego rodzaju organizacja współpracy nie może stanowić skutecznej przesłanki dla przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Gmina, domagając się jego zmiany i przywrócenia terminu do złożenia zażalenia.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, polegający na:
- – błędnym przyjęciu, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zostało wysłane do strony – podczas gdy wysłana została jedynie odpowiedź na skargę organu. Kserokopię korespondencji w tej sprawie załączono do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi oraz w samym zażaleniu wskazano na rozmowę z pracownikiem Sądu, który potwierdził, iż Sąd nie dysponuje odrębnym potwierdzeniem dla nadania odpowiedzi na skargę oraz wezwania do uiszczenia opłaty sadowej;
- – przyjęciu przez Sąd niezgodnie z faktami i uzasadnieniem wniosku o przywrócenie terminu charakteru współpracy adw. A. L. z Gminą, która bezpośrednio i wyłącznie obsługiwała tego Klienta, a udział Kancelarii Radców Prawnych Ć.i Partnerzy Sp. p. jako pełnomocnika w przedmiotowej sprawie przed WSA związany był ze stawiennictwem na jednej rozprawie (WSA na tej rozprawie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania i po wydaniu decyzji przez Organ ponownie została ona zaskarżona do WSA) – od której to WSA przesyłał korespondencję w sprawie już bezpośrednio na adres tej Kancelarii w W. i z tego powodu również przedmiotowa (druga) skarga została wysłana z Kancelarii w W.;
- – Sąd I instancji nieprawidłowo utożsamia dwie Kancelarie i ich sekretariaty jako wspólne. Adwokat A. L. ma siedzibę swojej Kancelarii w K. i tam też zgłosiła swoją chorobę i poprosiła sekretariat o awizowanie korespondencji. Radca prawny D. Ć. ma siedzibę Kancelarii w W.. Żadna korespondencja dotycząca adw. A. L. nie wpływa do Kancelarii w W., gdyż klienci współpracują z adw.. A. L. bezpośrednio i na adres jej Kancelarii w K. wysyłana jest korespondencja w sprawie tych podmiotów (np. [...] Szpital Specjalistyczny im. [...] we W., Krajowa Szkoła [...] w K., I. w K. – i inne podmioty, które Adwokat A. L. obsługuje w imieniu Kancelarii Radców Prawnych Ć.i Partnerzy Sp. p.);
- – błędnym przyjęciu, że nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia – podczas gdy zostało wykazane, iż adw. A. L. nie złożyła zażalenia, w terminie z uwagi na chorobę, a jednocześnie dopełniła wszelkich starań aby zabezpieczyć interes klientów, tzn. ustanowiła zastępstwa oraz wszelka korespondencja do niej była awizowana;
- – błędnym przyjęciu, że nie został uprawdopodobniony brak winy r.pr. D. Ć. – podczas gdy zostało obszernie wyjaśnione, iż w ramach umowy obsługi prawnej Gminy sporządzana była w jej imieniu dwukrotnie skarga w sprawie dotyczącej projektu "Nowe szansę dla uczniów Gminy M.". Dwukrotnie przygotowywała ją adw. A. L., pierwszy skutkował przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania – od tej rozprawy korespondencja w sprawie była kierowana do Kancelarii w W. – podczas gdy faktyczną obsługę Gminy wykonywała adw. A. L. i to ona sporządzała skargę, a jedynie z powodów technicznych została ona przesłana z Kancelarii w W..
- – jedyna korespondencję, jaką Sąd skierował do Kancelarii w W. była odpowiedzią na skargę, natomiast wezwanie do uzupełnienia opłaty nie zostało wysłane ani do Kancelarii w W. ani do Kancelarii adw. A. L. w K..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, iż regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepisy art. 86 § 1 zd. 1 oraz art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przewidują bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, iż uprawdopodobni ona brak winy w przekroczeniu terminu.
Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przy ocenie przesłanki braku winy należy brać pod uwagę kryterium starannego działania wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. m. in. postanowienie SN z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt III CRN 448/71, publ. OSP 1972 nr 7 poz. 144; postanowienie SN z dnia 12 stycznia 1999 r., sygn. akt II UKN 667/98, publ. OSNP-wkł. 1999 nr 8 poz. 6). Podkreślenia wymaga, że przywrócenie terminu może nastąpić wyjątkowo. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne (por. postanowienie SN z dnia 29 października 1999 r., sygn. akt I CKN 556/98, LEX nr 50702; postanowienie NSA z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt III SA 7804/98, nie publ.)
Podstawowy problem w sprawie sprowadza się do oceny, czy okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Zdaniem pełnomocnika Gminy, uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi wynikało z sytuacji nieprzewidzianej, a mianowicie choroby współpracującej z kancelarią adwokat. Stąd zasadnym jest przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie przyjął, że podane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, tj. choroba adwokat A. L., z którą współpracował pełnomocnik Gminy – nie można zaliczyć do tych, które warunkują przywrócenie terminu. Nie są to bowiem okoliczności obiektywne, lecz uzależnione od strony, a więc subiektywne. Należy przy tym podkreślić, że subiektywność może wynikać z zaniedbań pełnomocnika procesowego, bądź też posłużenia się przez tego pełnomocnika inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II GZ 505/14).
Zatem zaniedbania osób, którymi posłużył się pełnomocnik obciążają jego samego, a tym samym nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu (por. postanowienie SN z dnia 15 marca 2000 r., sygn. akt II CKN 554/00, LEX nr 51986; postanowienie SN z dnia 12 marca 1999, sygn. akt I PKN 76/99, publ. OSNP 2000/11/431; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 25 lutego 1999 r., sygn. akt I ACa 17/99, publ. Apel.-Lub. 1999/2/5).
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, jedynym pełnomocnikiem występującym w sprawie w imieniu Gminy był r. pr. D. Ć.. To jemu doręczane były wszystkie pisma w sprawie i to on zobowiązany był działać w imieniu strony, którą reprezentuje. Natomiast to, że pisma w sprawie były przekazywane innemu pełnomocnikowi, jak również cała organizacja współpracy pomiędzy tymi pełnomocnikami, pozostaje kwestią ich własnej umowy, której ryzyko i odpowiedzialność ponoszą. Zatem przytoczone przez Gminę okoliczności świadczą o zaniedbaniach leżących po stronie pełnomocnika i jego współpracowników.
Z uwagi na powyższe, dokonaną przez Sąd I instancji ocenę w zakresie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu do złożenia zażalenia należało ocenić jako prawidłową.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.