Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 666/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił S. R. i P. "T." w T. wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały Zarządu Województwa P. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie ustanowienia obrębu ochronnego w ramach obwodu rybackiego.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż S. R. i P. "T." w T. wniosła skargę na powyżej wskazaną uchwałę Zarządu Województwa P. z dnia [...] czerwca 2009 r., zawierając w niej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały. Skarżąca uzasadniła wniosek koniecznością odłowu możliwie dużej liczby tarlaków celem pozyskania materiału zarybieniowego zaś ograniczenia połowów spowodują automatycznie ograniczenie liczby tarlaków. Skarżąca podniosła, iż jest największym producentem (około 85% udziału) ikry dzikiej formy troci wiślanej i łososia wstępującego do Wisły. Skarżąca ściśle współpracuje z zespołem ds. zarybiania polskich obszarów morskich pod przewodnictwem prof. R. B. wobec czego wprowadzanie materiału pochodzącego z tarlaków dzikich zawsze będzie nadrzędne w porównaniu do materiału pochodzącego od stad hodowlanych, ze względu na większą różnorodność genetyczną. Skarżąca wskazała, iż strat w materiale zarybieniowym powstających w każdym dniu w wyniku wejścia w życie uchwały nie będzie można odwrócić ani w żadnej formie naturalnej zrekompensować. Ponadto kwestia utrzymania drożności toru wodnego oraz bezpieczeństwa przeciwpowodziowego przemawia dodatkowo za natychmiastowym wstrzymaniem uchwały.
Sąd pierwszej instancji przytaczając treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały, bowiem Skarżąca nie wykazała, iż w przypadku niewstrzymania wykonania uchwały powstanie znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki. Sąd pierwszej instancji uznał, że wartość ewentualnego materiału zarybieniowego oraz jego ilość, który mógłby zostać pozyskany nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione zaś same twierdzenia skarżącej nie mogą skutkować uwzględnieniem wniosku.
Zażaleniem S. R. i P. "T." zaskarżyła powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie lub zmianę w ten sposób, że zamiast odmowy wstrzymania uchwały orzeczone zostanie wstrzymanie jej wykonania.
W uzasadnieniu Spółdzielnia podniosła, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wynikało z treści samej uchwały, bowiem skoro została ograniczona powierzchnia wód użytkowych do połowu, skutek w postaci zmniejszenia odławianych ryb musiał nastąpić. W ocenie Skarżącej są to fakty powszechnie znane. Skarżąca wskazała również, że we wniosku o usunięcie naruszenia prawa ocenione zostały szacunkowe straty w granicach 40%, faktyczna ich ilość natomiast wynika z zamkniętych ksiąg rachunkowych i kształtowała się w roku 2008 w wysokości 2.423.900 sztuk ziaren ikry troci i łososia, co dawało kwotę 90.562 złotych, a w roku 2009 ilość ziaren ikry troci i łososia wyniosła 1.313.500 sztuk, co dawało kwotę 45.630 złotych. W tym zakresie Skarżąca wskazała, że zmniejszenie się połowu troci i łososia wynikało również z ksiąg gospodarczych i wynosiło odpowiednio w 2008 r. – 36.866 kg, a w 2009 r. – 20.882 kg.
Zdaniem Skarżącej oczywistym jest, iż zmniejszenie się ilości wyprodukowanego materiału zarybieniowego nie da się odwrócić. Skarżąca podniosła także, iż Sąd pominął kwestię możliwości wystąpienia zatorów lodowych i konieczności ich likwidacji w sprzeczności z ograniczeniami wynikającymi z uchwały.
Dalej Skarżąca podniosła, że niniejsza sprawa dotyczy aktu prawa miejscowego, gdzie Skarżąca ma niewątpliwie interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy przez Sąd, zaś interes prawny związany jest natomiast bardziej, zdaniem Skarżącej, ze społecznością lokalną, restauratorami, żeglarzami i motorowodniakami. Wreszcie Skarżąca podniosła, iż ciężar dowodu w przypadku wstrzymania aktu prawa miejscowego nie powinien być po stronie skarżącej, a po stronie organu samorządu województwa, który w sposób przekonywujący powinien wskazać Sądowi bezpodstawność wniosku o wstrzymanie wykonania uchwały.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi może on na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...).
Przepis ten zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych, którymi są wyrządzenie znacznej szkody oraz spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków.
Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (post. NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd na tle cytowanego art. 61 § 3 p.p.s.a., w zakresie wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, iż to na tej stronie spoczywa obowiązek takiego uzasadnienia wniosku, aby wynikało z niego, iż wykonanie aktu lub czynności spowoduje po stronie wnioskodawcy wystąpienie zdarzeń przemawiających za wystąpieniem dla strony niekorzystnych okoliczności, o których mowa w powołanym przepisie.
W okolicznościach niniejszej sprawy strona skarżąca w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania uchwały Zarządu Województwa P. z dnia [...] czerwca 2009 r., wskazała w zasadzie na dwie okoliczności, a mianowicie na okoliczność zmniejszenia ilości odłowionych ryb w związku z wyłączeniem prawie połowy akwenu wodnego, na którym Spółdzielnia prowadzi swoją działalność oraz na okoliczność odławiana materiału zarybieniowego, co niewątpliwie wiąże się również z pierwszą okolicznością. Na tę właśnie okoliczność odłowu materiału zarybieniowego i tarlaków, we współpracy z prof. R. B., strona skarżąca szeroko się powoływała i na którą to okoliczność załączyła do skargi pismo z dnia 14 kwietnia 2008 r. Instytutu Rybactwa Śródlądowego, skierowane przez powyżej powołanego prof. R. B. do Wicemarszałka Województwa P., w którym została poruszona kwestia odłowu i opieki nad tarlakami.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Sąd pierwszej instancji nie wziął tej okoliczności pod uwagę, a która to okoliczność zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powinna zostać poddana ocenie, w szczególności wobec treści uzasadnienia wniosku Spółdzielni o wstrzymanie wykonania skarżonej uchwały, co w konsekwencji doprowadziłoby do pełnego i prawidłowego rozpoznania wniosku strony.
Powołanie się zaś przez Sąd pierwszej instancji na orzeczenie NSA dnia 13 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 496/2004 w zakresie ciężaru wykazania okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, spoczywających na wnioskodawcy i stwierdzenie, że strona nie uprawdopodobniła w żaden sposób twierdzeń podnoszonych w uzasadnieniu wniosku, co do ewentualnej ilości i wartości materiału zarybieniowego, wobec treści powołanego pisma Instytutu Rybactwa Śródlądowego, stanowiło nierozważnie wszystkich okoliczności podniesionych przez stronę w związku z żądaniem wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały, szczególnie, że Sąd pierwszej instancji dysponował tym pismem oraz innymi dowodami zgromadzonymi w toku postępowania administracyjnego, a dołączonym przez organ wraz ze skargą, co oznacza, iż miał możliwość zapoznania się z tymi dowodami i dokonania oceny wniosku również z ich uwzględnieniem.
W zakresie oceny wniosku Spółdzielni o wstrzymanie wykonania uchwały Zarządu Województwa P., którą ustanowiono obręb ochronny w ramach obwodu rybackiego rzeki Wisła nr [...], użytkowanego przez Spółdzielnię "T.", wynoszący jak wskazano to powyżej około połowy tego obwodu, wskazać należy ponownie na treść pisma prof. R. B. z dnia 14 kwietnia 2008 r.
W jego treści wskazano między innymi, że: "Jedynym rozwiązaniem umożliwiającym utrzymanie populacji troci w Wiśle jest poławianie tarlaków troci łososia i przetrzymywanie ich do tarła w obiekcie wyłącznie służącym do tego celu. W tym celu należałoby wyremontować Bazę Tarlakową w Ś. i zobowiązać użytkownika rybackiego Wisły nr [...] do jej wykorzystania do przetrzymywania tarlaków. Ta ostatnia sugestia kłóci się z postulatem zawartym w wystąpieniu PZW G., utworzenia obrębu ochronnego w obwodzie rybackim Wisły nr [...]. Konsekwencją wprowadzenia obrębu ochronnego będzie zakaz wszelkich połowów w tym wędkarskich." Dalej autor pisma podnosi, iż: "wprowadzenie obrębu ochronnego w całym obwodzie Wisły nr [...], czyli brak rybaków na tym odcinku spowoduje, zwiększoną działalność kłusowniczą w tym rejonie.
Ponadto jeśli nie będzie użytkownika rybackiego to nie będzie warunków do organizacji połowów tarlaków oraz opieki nad zgromadzonymi w basenach tarlakami oraz przeprowadzenie tarła sztucznego". W końcowej części pisma wyrażono pogląd, że: "(...) jedynym możliwym sposobem utrzymania populacji troci wiślanej jest utrzymanie użytkownika rybackiego w Wiśle nr [...] z równoczesnym zobowiązaniem go do zapewnienia przetrzymania odpowiedniej liczby tarlaków i pozyskania odpowiedniej liczby ikry do chowu smoltów i młodszych form materiału zarybieniowego".
Ostatni przytoczony fragment wypowiedzi dotyczący możliwości utrzymania populacji troci wiślanej, w świetle przedstawionych przez stronę skarżącą danych dotyczących ilości odłowionych w 2008 i 2009 roku ryb w tym troci, pochodzących z ksiąg gospodarczych Spółdzielni "T.", przemawia w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za możliwością wystąpienia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków związanych ze zmniejszeniem się liczby odławianych w celach hodowlanych i reprodukcyjnych ryb, w tym przede wszystkim troci, co w konsekwencji może spowodować negatywne skutki dla utrzymania populacji troci wiślanej. Powyższe oznacza, iż prowadzona przez skarżącą Spółdzielnie działalność, związana z odłowem materiału zarybieniowego, która może zostać, w związku z ustanowieniem obrębu ochronnego ograniczona, co jak wskazano powyżej oznaczać będzie zmniejszenie ilości pozyskiwanej ikry, zasługuje na tymczasową ochronę sądową do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w której wniesiono skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w G. oddalającego skargę Spółdzielni "T." na uchwałę z dnia [...] czerwca 2009 r.
Mając na względzie treść art. 61 § 3 p.p.s.a. i zawarte w nim przesłanki - niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków – warunkujące możliwość wstrzymania wykonania aktu lub czynności, jak również biorąc pod uwagę przedstawione przez Spółdzielnię "T." okoliczności stanowiące podstawę wniosku o wstrzymanie zaskarżonej uchwały, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 188 p.p.s.a. i art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.